Lis (geslacht)

Zie het artikel Zie ook Lisdodde voor de niet-verwante plant uit de familie Typhaceae.
Lis
Hybride van Iris germanicus
Hybride van Iris germanicus
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: Eenzaadlobbigen
Orde: Asparagales
Familie: Iridaceae (Lissenfamilie)
Geslacht
Iris
L. (1753)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Lis (Iris) is een geslacht uit de lissenfamilie (Iridaceae). Zowel het geslacht als de soorten worden in de volksmond iris genoemd. Het geslacht kent naast soorten ook vele cultivars. Lissen worden al lang door de mens gebruikt. In de Egyptische piramiden zijn afbeeldingen van lissen te vinden, die stammen uit 1500 v.Chr.

Botanische beschrijving

De bloemen kunnen in kleur variëren van goudgeel, tot wit, blauw, lavendel en paars. Roze en abrikooskleurige irissen zijn gekweekt binnen sommige soorten.

De verschillende soorten lissen komen algemeen voor in de noordelijke gematigde klimaatzone. Alle irissen hebben lange stelen en bloemen met zes kroonbladeren, waarvan drie naar beneden wijzen en drie rechtop staan. Bij sommige kleinere soorten wijzen de kroonbladeren allemaal naar buiten. De meeste wilde lissen groeien uit een wortelstok, maar sommige soorten groeien vanuit een bol. Deze laatste soorten worden als cultuurgewas geteeld. Hierbij worden twee groepen onderscheiden:

  • de Reticulatagroep ( Iris reticulata en Iris danfordiae). Deze groep omvat vroegbloeiende, laag blijvende soorten afkomstig uit Oost-Turkije, het westen van Perzië, de Kaukasus en Libanon.
  • de Xiphiumgroep. Soorten uit deze groep komen voor in Spanje, Portugal en Noord-Afrika. Deze groep is het belangrijkste voor de sierteelt. Tot deze groep behoren onder meer de Hollandse irissen, die ontstaan zijn uit kruisingen tussen wilde irissoorten. Daarnaast worden Engelse en Spaanse irissen onderscheiden, maar die zijn van weinig belang voor de sierteelt.
In andere talen
العربية: سوسن
azərbaycanca: Süsən
žemaitėška: Vėlkdalgīs
беларуская: Касач
български: Ирис (растение)
čeština: Kosatec
Deutsch: Schwertlilien
Ελληνικά: Ίρις (βοτανική)
English: Iris (plant)
Esperanto: Irido
español: Iris (planta)
euskara: Lirio
فارسی: زنبق
Nordfriisk: Iris
galego: Lirio
עברית: אירוס
hrvatski: Perunika
hornjoserbsce: Škleńčica
magyar: Nőszirom
Հայերեն: Հիրիկ
Ido: Irido
íslenska: Íris (blóm)
italiano: Iris (botanica)
日本語: アヤメ属
ქართული: ზამბახი
қазақша: Құртқашаш
한국어: 붓꽃속
Kurdî: Pizîlaq
Кыргызча: Чекилдек (Iris)
lietuvių: Vilkdalgis
polski: Kosaciec
português: Iris (género)
Runa Simi: Hamachi
română: Stânjenel
srpskohrvatski / српскохрватски: Perunika
Simple English: Iris (plant)
slovenščina: Perunika
српски / srpski: Перунике
svenska: Irissläktet
тоҷикӣ: Савсан
українська: Півники
Tiếng Việt: Chi Diên vĩ
中文: 鸢尾属