Ligatuur (typografie)

Een ligatuur is een teken dat gevormd is door twee of meer lettervormen in één vorm te schrijven of te drukken. In het algemeen wordt een ligatuur gebruikt voor twee tekens die anders in elkaar zouden grijpen, bijvoorbeeld een overhangende f gevolgd door een stokletter: b, f, l, k, h. De reden voor gebruik is meestal esthetisch of technisch. Soms wordt er een onderscheid gemaakt tussen ligamenten en ligaturen, waarbij ligaturen nieuwe letters zijn die uit twee andere letters zijn ontstaan, zoals de w en de ß, en ligamenten 'versierde' vormen zijn, zoals de f+i = fi.

Ligatuur van de f en i in romein, schuingedrukt en echt cursief.

Ligaturen ontstonden op natuurlijke wijze in handschriften, en bleven in gebruik toen er met loden letter gedrukt werd. Een overhangende loden letter kan tegen bepaalde letters niet voldoende aansluiten. Bij het inklemmen van dergelijk zetsel raakten de letters beschadigd en braken af. Om dit te voorkomen werd in voorkomende gevallen een ligatuur gebruikt. In lood is ook de combinatie fi of fj nodig, aangezien de punt boven de i en de j met de f of ſ (lange s) in botsing komt.

In andere talen
العربية: وصلات أبجدية
azərbaycanca: Liqatur
Cymraeg: Clymlythyren
dansk: Ligatur
Esperanto: Ligaturo
فارسی: لیگچر
suomi: Ligatuuri
Frysk: Ligatuer
עברית: ליגטורה
magyar: Ligatúra
հայերեն: Կցագիր
日本語: 合字
한국어: 합자
Latina: Ligatura
latviešu: Ligatūra
norsk nynorsk: Ligatur
Simple English: Ligature (typography)
slovenčina: Ligatúra (písmo)
српски / srpski: Лигатура
svenska: Ligatur
Türkçe: Ligatür
اردو: ربطہ
中文: 合字
粵語: 連字