Keratine

Microscopisch beeld van met een kleurstof bewerkt keratine

Keratine is een eiwit dat als een structuurelement voorkomt bij dieren en is een klassiek voorbeeld van een vezeleiwit.

Keratine is een taai, onoplosbaar eiwit dat voorkomt in onder andere de epidermis (buitenlaag) van de huid bij mens en vele dieren. De buitenste cellaag bevat keratine waardoor de huid taai en waterafstotend is. Bij eeltvorming op bijvoorbeeld handen en voeten neemt het aantal cellen met keratine sterk toe. Keratine bevattende cellen worden voortdurend afgestoten en vervangen door nieuwe cellen. Ook roos en andere huidschilfers ontstaan door dit proces.

Keratinemoleculen zijn vezelig en om elkaar gedraaid, waardoor ze fijne tussenliggende vezels vormen. Deze eiwitten bevatten een hoog percentage aan zwavelhoudende aminozuren, hoofdzakelijk cysteïne, dat disulfide-bruggen tussen de afzonderlijke moleculen vormt. Hierdoor ontstaat er een vrij stevige structuur. Menselijk haar bevat ongeveer 14% cysteïne.

Er zijn twee hoofdvormen van keratine:

Bèta-keratine is harder dan alfa-keratine. De structuur van alfa-keratine is spiraalvormig, terwijl die van bèta-keratine gedraaid is.

Bij de mens wordt keratine opgedeeld in

  • zachte epitheel keratinen of cytokeratinen:
    • zure: type I
    • basische of neutrale: type II
  • harde haarkeratinen:
    • zure: type I
    • basische of neutrale: type II.

Schimmels als voetschimmel en ringworm leven van keratine. Tot de weinige insecten die keratine uit haren zoals in wol kunnen verteren behoort de kleermot.

Keratine komt ook voor in nagels, hoeven, horens, klauwen, snavels en veren. Ook de baleinen van de walvis bestaan uit keratine.

  • genetische aandoeningen veroorzaakt door mutaties in keratine

Genetische aandoeningen veroorzaakt door mutaties in keratine

Mutaties in het DNA (de genetische code) kunnen ervoor zorgen dat het keratine-eiwit niet goed gevormd wordt. Als de functie van deze keratine te veel gestoord wordt, kunnen ziektes ontstaan. Van de meeste keratines is bekend welke ziektebeeld dan ontstaat (zie tabel). Deze ziektes zijn vrij zeldzaam.

Keratines Huidlaag Geassocieerde huidziekte OMIM
5 & 14 Onderste epidermis Epidermolysis bullosa simplex K5K14
1 & 10 Hoger in epidermis Erythrodermia congenitalis ichthyosiformis bullosa K1 K10
(1 &) 9 Handpalmen, voetzolen Palmoplantaire keratodermie (epidermolytisch type) K9
K6, K16, K17 Reactie op verwonding Pachyonychia congenita, steatocystoma multiplex K6a K16 K17
In andere talen
አማርኛ: ኬራቲን
العربية: كيراتين
български: Кератин
bosanski: Keratin
català: Ceratina
کوردی: کێراتین
čeština: Keratin
dansk: Keratin
Deutsch: Keratine
English: Keratin
Esperanto: Keratino
español: Queratina
eesti: Sarvaine
euskara: Keratina
suomi: Keratiini
français: Kératine
Gaeilge: Ceiritin
galego: Queratina
עברית: קרטין
hrvatski: Keratin
Kreyòl ayisyen: Keratin
magyar: Szaru
հայերեն: Կերատիններ
Bahasa Indonesia: Keratin
italiano: Cheratina
日本語: ケラチン
한국어: 케라틴
lietuvių: Keratinas
Bahasa Melayu: Keratin
မြန်မာဘာသာ: ကီရာတင်
norsk nynorsk: Keratin
norsk: Keratin
occitan: Queratina
polski: Keratyny
português: Queratina
русский: Кератины
Scots: Keratin
srpskohrvatski / српскохрватски: Keratin
Simple English: Keratin
slovenčina: Keratín
slovenščina: Keratin
Basa Sunda: Keratin
svenska: Keratin
தமிழ்: நகமியம்
Türkçe: Keratin
українська: Кератини
اردو: قرنین
oʻzbekcha/ўзбекча: Muguzlanish
Tiếng Việt: Keratin
中文: 角蛋白
粵語: 角蛋白