Katoenplant

Katoenplant
Gossipium barbadense
Gossipium barbadense
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Bedektzadigen
Clade:'Nieuwe' tweezaadlobbigen
Clade:Malviden
Orde:Malvales
Familie:Malvaceae (Kaasjeskruidfamilie)
geslacht
Gossypium
L. (1753)
Afbeeldingen Katoenplant op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Katoenplant op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon  Biologie

De katoenplant of Gossypium is een geslacht van 39-40 struiken uit de kaasjeskruidfamilie of Malvaceae. De planten leveren katoen en zijn afhankelijk van de soort eenjarige of overblijvende (half)struiken.

Op het zaad komt een zeer korte eencellige vezel, zaadpluis, voor die niet van het zaad verwijderd kan worden en niet geschikt is voor het maken van katoendraad. Deze vezels zijn geheel gevuld met cellulose.

Daarnaast komen lange eencellige vezels op het zaad voor, die makkelijk van het zaad loslaten. Deze cellen zijn niet geheel gevuld met cellulose waardoor ze bij het drogen krimpen. De cellulose in deze vezels is spiraalsgewijze gevormd, waardoor de vezel gedraaid is. Door deze twee eigenschappen kan de vezel gesponnen worden tot katoendraad.

Bij sommige rassen is de korte vezel helemaal verdwenen en is alleen nog de lange vezel aanwezig.

De teelt vindt plaats in de tropische en subtropische gebieden van Noord-Amerika, Mexico, Afrika, Azië en Australië.

Voor de teelt van katoen worden de volgende soorten gebruikt:

Tegenwoordig wordt alleen witgekleurde katoen geteeld, maar er komt ook katoen voor waarvan de kleur bruin of groen is:

  • De soort Gossypium tomentosum komt van nature voor op Hawaï en heeft korte bruine vezels, die echter ongeschikt zijn voor de spinnerij.
  • Er zijn ook soorten, die geen katoenvezel, maar alleen zaadpluis leveren zoals Gossypium thurberi.

Van de zaden wordt katoenzaadolie geperst. Een van de bestanddelen van katoenzaadolie is gossypol, een plantengif dat is getest als mannelijk contraceptief en dat een anti-kankerwerking blijkt te hebben.

In andere talen
Alemannisch: Baumwolle
aragonés: Gossypium
العربية: جوسيبيوم
asturianu: Gossypium
azərbaycanca: Pambıq (bitki)
Boarisch: Baamwoi
беларуская: Бавоўнік
български: Памук (род)
bosanski: Gossypium
català: Cotoner
Cebuano: Gossypium
کوردی: لۆکە
čeština: Bavlník
Чӑвашла: Çĕр мамăкĕ
Cymraeg: Gossypium
Deutsch: Baumwolle
Ελληνικά: Βαμβάκι
emiliàn e rumagnòl: Cutòṅ
English: Gossypium
Esperanto: Kotonujo
español: Gossypium
euskara: Kotoi-landare
suomi: Puuvillat
français: Gossypium
Nordfriisk: Buumol
galego: Algodoeiro
hornjoserbsce: Bałmowc
Kreyòl ayisyen: Koton
magyar: Gyapot
հայերեն: Բամբակենի
italiano: Gossypium
日本語: ワタ属
ქართული: ბამბა (გვარი)
қазақша: Мақта (дақыл)
한국어: 목화속
Кыргызча: Гозо
lietuvių: Vilnamedis
latviešu: Kokvilnas augi
മലയാളം: ഗൊസ്സീപിയം
မြန်မာဘာသာ: ဝါပင်
Nāhuatl: Ichcatl
Plattdüütsch: Boomwull
occitan: Cotonièr
Picard: Couton
پنجابی: چوگی (جنس)
português: Algodoeiro
Runa Simi: Utku yura
română: Gossypium
armãneashti: Bumbacu
русский: Хлопчатник
русиньскый: Бавовна
srpskohrvatski / српскохрватски: Pamuk (biljka)
slovenčina: Bavlník
српски / srpski: Памук (биљка)
Kiswahili: Mpamba
తెలుగు: గాసిపియమ్
ไทย: ฝ้าย
татарча/tatarça: Мамык (үсемлек)
reo tahiti: Vavai
удмурт: Хлопок
українська: Бавовник
oʻzbekcha/ўзбекча: Gʻoʻza
Tiếng Việt: Chi Bông
Winaray: Gossypium
中文: 棉花屬