Kathedraal

Een kathedraal of dom is de kerk waar een bisschop zetelt. De benaming valt te herleiden tot ecclesia cathedralis, kerk van de zetel. Die zetel is letterlijk de zetel van de bisschop, die aan de zijkant van het priesterkoor van de kerk staat opgesteld, in de vroegchristelijke kerk in de exedra of de koorapsis. [1] Deze zetel heet in het Latijn cathedra.

Algemeenheden

De kathedraal is de belangrijkste kerk van elk bisdom. Wanneer een kerk als kathedraal is gebouwd, uit dit zich vaak in de grootse bouw en versieringen. Soms heeft de kathedrale kerk ook de status van basiliek. In dat geval spreekt men van een kathedrale basiliek. Een voorbeeld is de Kathedrale Basiliek van Sint-Jan Evangelist in ’s-Hertogenbosch.

Kathedralen komen dus voor binnen de kerkgenootschappen waar sprake is van een hiërarchische organisatie met bisdommen. Dit geldt onder meer voor de Rooms-Katholieke Kerk, de Oudkatholieke Kerk, de Grieks-Orthodoxe Kerk, de Russisch-Orthodoxe Kerk, de Anglicaanse Kerk en de Lutherse Kerk. In sommige landen wordt het woord dom gebruikt voor een kathedraal. Dit woord is via het Franse “dôme” afgeleid van het Latijnse domus, dat huis betekent in de zin van domus Dei (huis van God). Met het Engelse “dome” (koepel) heeft het woord dom niets te maken, wel met het Italiaanse “duomo”. [2]

In de oosters-orthodoxe kerken wordt de kerk van een metropoliet (bisschop) aangeduid als metropool. Het Russisch-Oekraïense woord sobor (“verzameling”) wordt ook vaak gebruikt voor bisschoppelijke kerken, maar slaat ook op kerken van andersoortige geestelijken (zoals kloosterkerken).

In de loop van de geschiedenis zijn sommige bisdommen opgeheven (of in ontkerstende landen gereduceerd tot titulaire bisdommen in partibus (infidelium)), maar de hoofdkerken van deze voormalige bisdommen worden vaak nog als kathedraal aangeduid in het spraakgebruik. Ook wordt het woord kathedraal soms oneigenlijk gebruikt voor elke grote kerk, ook als deze niet aan een bisdom verbonden is (geweest).

In andere talen
Afrikaans: Katedraal
aragonés: Seu (edificio)
العربية: كاتدرائية
asturianu: Catedral
azərbaycanca: Kafedral
žemaitėška: Katedra
беларуская: Сабор (храм)
български: Катедрала
भोजपुरी: कैथेड्रल
brezhoneg: Iliz-veur
bosanski: Katedrala
català: Catedral
čeština: Katedrála
dansk: Domkirke
Deutsch: Kathedrale
Zazaki: Katedral
English: Cathedral
Esperanto: Katedralo
español: Catedral
eesti: Katedraal
euskara: Katedral
suomi: Katedraali
français: Cathédrale
Frysk: Katedraal
Gaeilge: Ardeaglais
Gagauz: Katedral
galego: Catedral
עברית: קתדרלה
hrvatski: Katedrala
Bahasa Indonesia: Katedral
íslenska: Dómkirkja
italiano: Cattedrale
日本語: 大聖堂
한국어: 대성당
Кыргызча: Кафедра
Lëtzebuergesch: Kathedral
Limburgs: Kathedraal
lietuvių: Katedra
latviešu: Katedrāle
Bahasa Melayu: Katedral
Mirandés: Catedral
norsk nynorsk: Domkyrkje
norsk: Katedral
Nouormand: Cathédrale
occitan: Catedrala
polski: Katedra
português: Catedral
Runa Simi: Kathidral
română: Catedrală
русский: Собор (храм)
русиньскый: Катедрала
sicilianu: Cattidrali
Scots: Cathedral
srpskohrvatski / српскохрватски: Katedrala
Simple English: Cathedral
slovenčina: Katedrála
slovenščina: Stolnica
shqip: Katedralja
српски / srpski: Саборна црква
svenska: Katedral
Kiswahili: Kanisa kuu
தமிழ்: பேராலயம்
Tagalog: Katedral
Türkçe: Katedral
українська: Собор (храм)
Tiếng Việt: Nhà thờ chính tòa
West-Vlams: Kathedroale
Winaray: Catedral
吴语: 主教座堂
中文: 主教座堂
粵語: 主教座堂