Joden

Zie artikelVoor een bespreking van de joodse religie, zie jodendom. Voor de spelling van woorden met betrekking tot het jodendom, zie spelling.
Joden (יְהוּדִים)
Bekende Joden: v.l.n.r Judas Maccabeus, Josephus, Akiva ben Joseph, Maimonides, Baruch Spinoza, Sigmund Freud, Sholem Aleichem, Albert Einstein, Emmy Noether, David Ben-Gurion, Marc Chagall en Natalie Portman
Totale bevolking13,0-14,6 miljoen
VerspreidingIsraël, in de diaspora wereldwijd (vnl. Europa en Noord-Amerika)
TaalHebreeuws, Jiddisch, Ladino, andere Joodse talen, in de diaspora ook plaatselijke omgangstaal (o.a. Engels, Russisch)
GeloofJodendom
Verwante groepenAndere Semitische volkeren
Portaal  Portaalicoon  Landen & Volken

De Joden vormen een volk of etniciteit, ook bekend als Israëlieten, het Joodse volk of volk Israël.

Het Joodse volk leefde volgens de Bijbelse overlevering gedurende ten minste drieduizend jaar in de regio Palestina, waar het een monotheïstische religie (het Jodendom) ontwikkelde en meerdere malen zelfbeschikking genoot. De Joden werden na een opstand door de Romeinen vrijwel geheel uit Palestina verbannen. Daarna begon de diaspora. De Joden hebben sindsdien een bewogen bestaan geleid waarin armoede, discriminatie, onderdrukking en uitroeiing, maar ook culturele, economische en individuele bloei voorkwamen. Door de jaren heen was de joodse religie, het jodendom, de voornaamste bindende factor tussen de Joden die verspreid over de hele wereld wonen, maar het belijden van deze religie of het volgen van de joodse tradities is geen vereiste om tot het Joodse volk te behoren.

Sinds de opkomst van het nationalisme en de Verlichting hebben ook Joden een transitie ondergaan waardoor velen zich minder als een volk en meer als een etnische of etno-religieuze gemeenschap binnen andere volken zijn gaan zien. Deelname aan alle aspecten van het maatschappelijk leven kon nu toenemen.

Tijdens de diaspora ontstond op veel plaatsen antisemitisme, een vorm van racisme. Als reactie op het antisemitisme ontstond met name vanuit Oost- en Centraal-Europa een Joodse nationale beweging, het Zionisme. De zionisten streefden naar een eigen land voor Joden in Palestina. Een deel van de zionisten emigreerden dan ook naar dat gebied. Dit droeg bij aan de groei van de Joodse gemeenschap in het toenmalig Ottomaanse en later Britse mandaatgebied Palestina en uiteindelijk aan de stichting van de staat Israël.

Niet alle Joden zijn echter zionist, velen zijn vooral loyaal aan hun nationaliteit vanuit hun geboorteland, naast de verbondenheid met hun historische/etnische afkomst.

In andere talen
Afrikaans: Jode
aragonés: Chodigos
العربية: يهود
ܐܪܡܝܐ: ܝܗܘܕܝܐ
asturianu: Pueblu xudíu
azərbaycanca: Yəhudilər
تۆرکجه: یهودیلر
башҡортса: Йәһүдтәр
Boarisch: Judn
žemaitėška: Žīdā
беларуская: Яўрэі
беларуская (тарашкевіца)‎: Габрэі
български: Евреи
বাংলা: ইহুদি
brezhoneg: Yuzevien
bosanski: Jevreji
català: Jueus
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Iù-tái-nè̤ng
нохчийн: Жуьгтий
Cebuano: Hudiyo
کوردی: جوو
čeština: Židé
Чӑвашла: Еврейсем
Cymraeg: Iddewon
dansk: Jøder
Deutsch: Juden
Zazaki: Cıhudi
Ελληνικά: Εβραίοι
English: Jews
Esperanto: Judoj
español: Pueblo judío
eesti: Juudid
euskara: Judu
فارسی: یهودی
føroyskt: Jødar
français: Juifs
Frysk: Joaden
Gagauz: Çıfıtlar
galego: Pobo xudeu
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌹𐌿𐌳𐌰𐌹𐌴𐌹𐍃
Gaelg: Ewnyn
客家語/Hak-kâ-ngî: Yù-thai-ngìn
עברית: יהודים
हिन्दी: यहूदी
hrvatski: Židovi
magyar: Zsidók
հայերեն: Հրեաներ
interlingua: Judeo
Bahasa Indonesia: Yahudi
Igbo: Jew
Ido: Judo
íslenska: Gyðingar
italiano: Ebrei
日本語: ユダヤ人
Basa Jawa: Yahudi
ქართული: ებრაელები
Kongo: Bayuda
қазақша: Еврейлер
ಕನ್ನಡ: ಯೆಹೂದ್ಯ
한국어: 유대인
къарачай-малкъар: Чууутлула
Latina: Iudaei
лезги: Чувудар
لۊری شومالی: جید
lietuvių: Žydai
latviešu: Ebreji
Malagasy: Jiosy
македонски: Евреи
മലയാളം: ജൂതൻ
монгол: Еврей
मराठी: ज्यू लोक
Bahasa Melayu: Orang Yahudi
مازِرونی: یهودی
Plattdüütsch: Joden
Nedersaksies: Jeuden
norsk nynorsk: Jødar
norsk: Jøder
Nouormand: Juis
occitan: Jusieus
ਪੰਜਾਬੀ: ਯਹੂਦੀ
Norfuk / Pitkern: Jua
polski: Żydzi
پنجابی: یہودی
português: Judeus
română: Evrei
русский: Евреи
саха тыла: Дьэбириэйдэр
sardu: Ebreos
sicilianu: Ebbreu
Scots: Jews
srpskohrvatski / српскохрватски: Jevreji
සිංහල: යුදෙවුවෝ
Simple English: Jew
slovenčina: Židia
slovenščina: Judje
chiShona: Rudzi rwaIsrael
српски / srpski: Јевреји
Basa Sunda: Yahudi
svenska: Judar
ślůnski: Żydy
தமிழ்: யூதர்
Tagalog: Mga Hudyo
Türkçe: Yahudiler
татарча/tatarça: Яһүдләр
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: يەھۇدىلار
українська: Євреї
اردو: یہود
oʻzbekcha/ўзбекча: Yahudiylar
Tiếng Việt: Người Do Thái
Winaray: Hudeyo
吴语: 犹太人
მარგალური: ურიეფი
ייִדיש: ייד
中文: 犹太人
Bân-lâm-gú: Iû-thài-lâng
粵語: 猶太人