Jaar

Grotere eenheden
fac-
tor
naam sym-
bool
1 annum (jaar) a
102 hectoannum ha
103 kiloannum ka
106 mega-annum Ma
109 giga-annum Ga

Een jaar is de relatieve eenheid van tijd die de periode beschrijft waarin een planeet om zijn ster draait.

In het algemeen taalgebruik is een jaar een in dagen getelde periode die gebaseerd is op de tijd die het de aarde kost om eenmaal om de zon te draaien.

Volgens de gregoriaanse kalender telt een jaar 365 dagen. In de regel om de vier jaar wordt daar een dag bijgeteld om te compenseren voor het feit dat de omgang om de zon niet precies in hele dagen is te meten. Men noemt zo'n jaar een schrikkeljaar. De juliaanse kalender had eenmaal in de vier jaar een schrikkeljaar, en duurde dus gemiddeld 365,25 dagen (365d 6u). De gregoriaanse kalender heeft iets minder schrikkeldagen, en duurt gemiddeld 365,2425 dagen (365d 5u 49m 12s). Een jaar volgens onze huidige (gregoriaanse) kalender noemt men een kalenderjaar of burgerlijk jaar.

In de astronomie

In de astronomie worden verschillende soorten jaren onderscheiden, hier vermeld met hun lengte omstreeks het jaar 2000:

  • het tropisch jaar: periode tussen twee lentepuntdoorgangen van de zon – 365d 5u 48m 45s;
  • het siderisch jaar: periode waarna de sterren weer op dezelfde plaats aan de hemel staan – 365d 6u 9m 10s;
  • het anomalistisch jaar: periode tussen twee doorgangen van de aarde door het perihelium in de aardbaan – 365d 6u 13m 53s;
  • het draconische jaar: de periode die de zon (zoals gezien vanaf de aarde) nodig heeft om een complete cyclus te voltooien in relatie to dezelfde maansknoop (de dalende en stijgende maansknopen zijn de punten in de dierenriem waar de baan van de maan de ecliptica kruist). Deze periode staat in verband met zons- en maansverduisteringen, die alleen kunnen optreden wanneer zowel de zon als de maan vlak bij een maansknoop staan. Omdat er 2 tegenover elkaar liggende maansknopen zijn (de stijgende en de dalende maansknoop) zijn er meestal 2 zons- en maansverduisteringen gedurende een draconisch jaar (soms treden er 2 gedeeltelijke verduisteringen op bij dezelfde maansknoop met een tussenliggende periode van een maand). De gemiddelde duur van het draconische jaar is 346,620075883 dagen (346d 14u 52m 54s).

Het verschil in lengte tussen het siderische en het tropische jaar wordt veroorzaakt door de precessie van de aardas en veranderingen in de vorm van de aardbaan onder invloed van de andere planeten.

Het jaar van de gregoriaanse kalender is een goede schatting van het tropische jaar, dat de seizoenen bepaalt. De afwijking van 27 seconden betekent een fout van 1 dag in 3200 jaar.

In andere talen
Аҧсшәа: Ашықәс
Afrikaans: Jaar
Alemannisch: Jahr
አማርኛ: አመት
aragonés: Anyo
Ænglisc: Gēar
العربية: سنة
مصرى: سنه
অসমীয়া: বছৰ
asturianu: Añu
Aymar aru: Mara
azərbaycanca: İl
تۆرکجه: ایل
башҡортса: Йыл
Boarisch: Joar
žemaitėška: Metā
беларуская: Год
беларуская (тарашкевіца)‎: Год
български: Година
भोजपुरी: साल
বাংলা: বছর
བོད་ཡིག: ལོ་
brezhoneg: Bloaz
bosanski: Godina
буряад: Жэл
català: Any
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nièng
нохчийн: Шо
Cebuano: Tuig
Chamoru: Såkkan
کوردی: ساڵ
čeština: Rok
kaszëbsczi: Rok
Чӑвашла: Çулталăк
Cymraeg: Blwyddyn
dansk: År
Deutsch: Jahr
dolnoserbski: Lěto
डोटेली: वर्ष
Ελληνικά: Έτος
emiliàn e rumagnòl: An
English: Year
Esperanto: Jaro
español: Año
eesti: Aasta
euskara: Urte
فارسی: سال
suomi: Vuosi
Võro: Aastak
føroyskt: Ár
Nordfriisk: Juar
furlan: An
Frysk: Jier
Gaeilge: Bliain
贛語:
Gàidhlig: Bliadhna
Avañe'ẽ: Ro'y
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌾𐌴𐍂
ગુજરાતી: વર્ષ
Gaelg: Blein
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngièn
Hawaiʻi: Makahiki
עברית: שנה
हिन्दी: वर्ष
Fiji Hindi: Saal
hrvatski: Godina
hornjoserbsce: Lěto
Kreyòl ayisyen: Lane
magyar: Év
Հայերեն: Տարի
interlingua: Anno
Bahasa Indonesia: Tahun
Iñupiak: Ukiuq
Ilokano: Tawen
Ido: Yaro
íslenska: Ár
italiano: Anno
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐅᑭᐅᖅ
日本語:
Patois: Ier
la .lojban.: nanca
Basa Jawa: Taun
ქართული: წელი
Kabɩyɛ: Pɩnaɣ
қазақша: Жыл
ಕನ್ನಡ: ವರ್ಷ
한국어:
къарачай-малкъар: Джыл
Kurdî: Sal
kernowek: Bledhen
Latina: Annus
Ladino: Anyo
Lëtzebuergesch: Joer
лезги: Йис
Limburgs: Jaor
lumbaart: Ann
ລາວ: ປີ
lietuvių: Metai
latviešu: Gads
मैथिली: साल
Basa Banyumasan: Taun
олык марий: Идалык
Māori: Tau
Baso Minangkabau: Tahun
македонски: Година
മലയാളം: വർഷം
монгол: Жил
मराठी: वर्ष
кырык мары: И
Bahasa Melayu: Tahun
မြန်မာဘာသာ: သက္ကရာဇ်
эрзянь: Ие
Napulitano: Anno
Plattdüütsch: Johr
नेपाली: वर्ष
नेपाल भाषा: दँ
norsk nynorsk: År
norsk: År
Nouormand: Aun
Sesotho sa Leboa: Ngwaga
occitan: Annada
Livvinkarjala: Vuozi
Ирон: Аз
polski: Rok
پنجابی: ورہ
پښتو: کال
português: Ano
Runa Simi: Wata
Romani: Bersh
română: An
armãneashti: Anu
русский: Год
русиньскый: Рік
Kinyarwanda: Umwaka
संस्कृतम्: वर्षः
саха тыла: Сыл
sardu: Annu
sicilianu: Annu
Scots: Year
سنڌي: سال
davvisámegiella: Jahki
srpskohrvatski / српскохрватски: Godina
සිංහල: වර්ෂය
Simple English: Year
slovenčina: Rok
slovenščina: Leto
chiShona: Gore
Soomaaliga: Sanad
shqip: Viti
српски / srpski: Година
Sranantongo: Yari
Basa Sunda: Taun
svenska: År
Kiswahili: Mwaka
ślůnski: Rok (czas)
தமிழ்: ஆண்டு
తెలుగు: సంవత్సరము
тоҷикӣ: Солҳо
ไทย: ปี
Tagalog: Taon
Tok Pisin: Yia
Türkçe: Yıl
татарча/tatarça: Ел
українська: Рік
اردو: سال
oʻzbekcha/ўзбекча: Yil
vèneto: An
Tiếng Việt: Năm
West-Vlams: Joar
walon: Anêye
Winaray: Tuig
Wolof: At
吴语:
ייִדיש: יאר
Yorùbá: Ọdún
Vahcuengh: Bi
Zeêuws: Jaer
中文:
Bân-lâm-gú:
粵語: