Hiv-remmer

Schematische voorstelling van de werkingsmechanismen van de verschillende klassen hiv-remmers

Een hiv-remmer is een geneesmiddel dat wordt gebruikt voor de behandeling van een hiv-infectie. Hiv-remmers genezen de infectie niet, maar zorgen voor een dusdanige onderdrukking van het virus dat zich geen ziekteverschijnselen voordoen.

Combinatietherapie

Een capsule Reyataz (Atazanavir), een proteaseremmer

Hiv-remmers worden altijd gebruikt in combinatie met elkaar. Dit wordt combinatietherapie of HAART (highly active antiretroviral therapy = hoogactieve antiretrovirale therapie) genoemd. Het principe van de combinatietherapie wordt toegepast sinds 1996 en betekende een revolutie in de behandeling van hiv/aids. Sinds de introductie van de combinatietherapie is hiv in de meeste gevallen verworden tot een chronische aandoening, zonder veel complicaties en met een normale levensverwachting.

Ook voor 1996 waren er reeds werkzame hiv-remmers beschikbaar, maar bij gebruik als monotherapie (het toedienen van slechts één middel bij de behandeling) trad na enige tijd altijd resistentie op, waardoor de werking niet duurzaam was. Bovendien hadden de vroege hiv-remmers vaak ernstige bijwerkingen. Ook op dat punt is sindsdien door de ontwikkeling van nieuwe, minder toxische middelen grote vooruitgang geboekt.

De combinatietherapie bestaat normaal gesproken uit drie middelen uit verschillende klassen. De indeling van hiv-remmers in klassen is gebaseerd op het werkingsmechanisme van de middelen. Iedere klasse hiv-remmers richt zich op een ander onderdeel van de replicatiecyclus van het virus. De belangrijkste klassen hiv-remmers zijn de volgende:

Een typische combinatie van hiv-remmers bestaat uit de zogenaamde NRTI backbone (een combinatie van twee nucleoside-analoge reverse-transcriptaseremmers) en een derde middel uit een van de andere klassen. In sommige gevallen wordt als vierde middel een farmacokinetische booster gegeven, bedoeld om een van de hiv-remmende middelen te versterken waardoor met een lagere dosis hiervan kan worden volstaan.

Vaste dosiscombinaties

Een verpakking Stribild met enkele tabletten

Een aantal veel gebruikte combinaties van hiv-remmers is beschikbaar in een zogenaamd combinatiepreparaat: meerdere middelen samengebracht in één tablet. De eerste combinatiepreparaten waren een combinatie van twee middelen (de NRTI backbone). In 2006 kwam echter voor het eerst een tablet op de markt waarin ook het derde middel was geïntegreerd en die daardoor een volledige behandeling in één vormde. In 2014 zijn er vier van dit soort eentabletregimes beschikbaar, hetgeen betekent dat een deel van de hiv-patiënten slechts één tablet per dag hoeft in te nemen. Een overzicht van de beschikbare combinatiepreparaten is te vinden in de tabel hieronder.

Merknaam Geneesmiddelen ( INN) Datum van goedkeuring door de FDA Bedrijf
Combivir zidovudine + lamivudine 26 september 1997 GlaxoSmithKline
Trizivir abacavir + zidovudine + lamivudine 15 november 2000 GlaxoSmithKline
Kaletra lopinavir + ritonavir 15 september 2000 Abbott Laboratories
Kivexa (EU)
Epzicom (VS)
abacavir + lamivudine 2 augustus 2004 GlaxoSmithKline
Truvada tenofovir disoproxil + emtricitabine 2 augustus 2004 Gilead Sciences
Atripla emtricitabine + efavirenz + tenofovir disoproxil 12 juli 2006 Gilead Sciences en
Bristol-Myers Squibb
Eviplera (EU)
Complera (VS)
emtricitabine + rilpivirine + tenofovir disoproxil 10 augustus 2011 Gilead Sciences en
Tibotec ( Johnson & Johnson)
Stribild elvitegravir + cobicistat + emtricitabine + tenofovir disoproxil 27 augustus 2012 Gilead Sciences
Triumeq abacavir + dolutegravir + lamivudine 22 augustus 2014 ViiV Healthcare
Genvoya elvitegravir + cobicistat + emtricitabine + tenofovir alafenamide 5 november 2015 Gilead Sciences
Descovy emtricitabine + tenofovir alafenamide Gilead Sciences
Odefsey emtricitabine + rilpivirine + tenofovir alafenamide 1 maart 2016 Gilead Sciences

Prijs

Hiv-remmers zijn relatief dure geneesmiddelen, temeer daar altijd minstens drie middelen voorgeschreven worden. Behandeling met HAART kost gemiddeld een kleine €1000 per maand. [1] Omdat hiv-remmers bovendien relatief recent ontwikkeld zijn, rust op een groot deel ervan nog patent. Van een klein aantal middelen zijn inmiddels generieke varianten op de markt, waardoor de prijs van deze middelen is gedaald.

In andere talen