Haarlem

Icoontje doorverwijspagina Zie Haarlem (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Haarlem.
Haarlem
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Haarlem Wapen van de gemeente Haarlem
( Details) ( Details)
Locatie van de gemeente Haarlem (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Coördinaten 52° 23′ NB, 4° 38′ OL
Algemeen
Oppervlakte 32,09 km²
- land 29,22 km²
- water 2,87 km²
Inwoners (30 april 2017) 159.340? (5453 inw./km²)
Bestuurscentrum Haarlem
Naam inwoners Haarlemmer
Bijnaam Mug
Belangrijke verkeersaders A9 A200 N200 N205 A208 N208 N232
Politiek
Burgemeester ( lijst) Jos Wienen ( CDA)
Bestuur D66, PvdA, GroenLinks, CDA
Zetels
D66
PvdA
GroenLinks
VVD
SP
CDA
OP Haarlem
Actiepartij
Christen Unie
Trots Haarlem
Hart voor Haarlem
Fractie Mohr
39
7
6
5
5
4
4
2
2
1
1
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 34.300 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 229.000
WW-uitkeringen (2014) 36 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 2000-2037, 2063
Netnummer(s) 023
CBS-code 0392
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.haarlem.nl
Haarlem Spaarne.jpg
Zicht op het Spaarne met rechts het Teylers Museum en de Waag.
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Grootstedelijke agglomeratie (donkergroen) en stadsgewest (lichtgroen)

Haarlem ( Geluidsfragment  uitspraak ( info / uitleg)) is een stad en gemeente in Nederland en de hoofdstad van de provincie Noord-Holland. De stad ligt aan de rivier het Spaarne en in de regio Kennemerland.

Haarlem behoort tot de middelgrote steden in de Randstad. Tot de gemeente Haarlem behoren de stad Haarlem en het westelijke deel van het dorp Spaarndam. De gemeente telt 159.340 inwoners [1] en is daarmee na Amsterdam de op een na grootste stad van Noord-Holland en de twaalfde gemeente van Nederland. De grootstedelijke agglomeratie Haarlem (Haarlem, Heemstede en Bloemendaal) telt ongeveer 200.000 inwoners [2] en het stadsgewest Haarlem ( Zuid-Kennemerland en IJmond) ruim 400.000 inwoners. [3]

Haarlem wordt voor het eerst genoemd in een document uit de 10e eeuw. In 1245 kreeg het stadsrechten van Willem II van Holland. Aan het eind van de middeleeuwen was Haarlem een van de belangrijkste steden van Holland geworden. In de Vroegmoderne Tijd ontwikkelde de stad zich op industrieel gebied als textielstad en op cultureel gebied als schildersstad.

Naam

De plaatsnaam Haarlem is waarschijnlijk een verbastering van Haarloheim. Het in het Nederlands verouderde heim hangt samen met heem, dat 'woonplaats' betekent. De naam als geheel betekent waarschijnlijk 'woonplaats gelegen op een hoge zandgrond ( haar) in het bos ( lo)'. Of dit de precieze oorsprong is van de naam, is echter niet helemaal duidelijk. Dit komt doordat het woord haar destijds veel verschillende betekenissen had. [4]

De naam Haralem werd aan het begin van de 10e eeuw voor het eerst op papier gezet door een geestelijke van de Sint Maartenskerk te Utrecht, die een inventarisatie moest maken van alle kerkelijke bezittingen. Op deze lijst wordt de plaats Haralem met drie boerderijen genoemd. [5]

De ligging aan de rivier het Spaarne heeft de stad de bijnaam Spaarnestad opgeleverd. Een inwoner van de stad is een Haarlemmer, maar wordt schertsend ook wel mug genoemd. De herkomst hiervan is niet met zekerheid bekend, maar al in de 14e of 15e eeuw werd 'mug' gebruikt als scheldwoord. [6] Een logische verklaring zou zijn dat er vroeger veel muggen in Haarlem waren. Als alternatieve verklaringen worden het muggenziften van de Haarlemmers en een sage over een heks die de inwoners van de stad dreigde te veranderen in muggen als ze niet naar haar zouden luisteren genoemd.

In de Vroegmoderne Tijd stond Haarlem bekend als de schildersstad. Dankzij zijn ligging in het noorden van de Bollenstreek heeft de stad tegenwoordig ook de reputatie de Bloemenstad te zijn.

In 1658 stichtte Peter Stuyvesant Nieuw Haarlem aan de oostkust van de Verenigde Staten. In 1664 namen de Engelsen de kolonie over en doopten de plaats om tot Harlem. Harlem, dat in het noorden van de borough Manhattan ligt, maakt nu deel uit van de stad New York.

In andere talen
aragonés: Haarlem
беларуская: Харлем
беларуская (тарашкевіца)‎: Гаарлем
български: Харлем
brezhoneg: Haarlem
català: Haarlem
čeština: Haarlem
Cymraeg: Haarlem
dansk: Haarlem
Deutsch: Haarlem
Ελληνικά: Χάαρλεμ
English: Haarlem
español: Haarlem
eesti: Haarlem
euskara: Haarlem
suomi: Haarlem
føroyskt: Haarlem
français: Haarlem
Frysk: Haarlim
Gaeilge: Haarlem
Gàidhlig: Haarlem
galego: Haarlem
Gaelg: Haarlem
magyar: Haarlem
Հայերեն: Հաառլեմ
Bahasa Indonesia: Haarlem
Ido: Haarlem
íslenska: Haarlem
italiano: Haarlem
日本語: ハールレム
Basa Jawa: Haarlem
ქართული: ჰაარლემი
한국어: 하를럼
коми: Харлем
Latina: Harlemum
Lëtzebuergesch: Haarlem
Limburgs: Haarlem
lietuvių: Harlemas
latviešu: Hārlema
македонски: Харлем
монгол: Хаарлем
Bahasa Melayu: Haarlem
Nedersaksies: Haorlem
norsk nynorsk: Haarlem
norsk: Haarlem
occitan: Haarlem
Ирон: Харлем
polski: Haarlem
پنجابی: ہارلم
português: Haarlem
Runa Simi: Haarlem
română: Haarlem
русский: Харлем
Scots: Haarlem
srpskohrvatski / српскохрватски: Haarlem
Simple English: Haarlem
slovenčina: Haarlem
slovenščina: Haarlem
Soomaaliga: Haarlem
shqip: Haarlem
српски / srpski: Харлем
Seeltersk: Haarlem
svenska: Haarlem
Kiswahili: Haarlem
ślůnski: Haarlem
Türkçe: Haarlem
українська: Гарлем
اردو: ہارلیم
oʻzbekcha/ўзбекча: Xarlem
Tiếng Việt: Haarlem
West-Vlams: Haarlem
Volapük: Haarlem
Winaray: Haarlem
Zeêuws: Haerlem
中文: 哈勒姆
Bân-lâm-gú: Haarlem