Haar (zoogdier)

Menselijke haar (de foto bestrijkt een rechthoek van 600µm x 400µm)

Haar is een uitgroeisel van de opperhuid bij zoogdieren. Haar is karakteristiek voor alle zoogdieren, al komt het bij sommige soorten voor dat haar afwezig is gedurende bepaalde fasen van het leven. Het haar van niet-menselijke diersoorten wordt vaak bont genoemd.

Functies en eigenschappen

Haar heeft een aantal verschillende functies. Het verschaft isolatie tegen lage temperaturen en, bij sommige soorten, tegen warmte. Het lichaamshaar van mensen heeft geen duidelijke functie, omdat een mens te weinig haren heeft om zichzelf ermee warm te houden of af te koelen. ' Kippenvel' is een restant van de ooit isolerende werking van lichaamshaar. Het hoofdhaar van mensen heeft voornamelijk een esthetische functie.

Haar is opgebouwd uit het eiwit keratine. Uit een Duits onderzoek van 1969 is gebleken dat het haar van vrouwen aanzienlijk sterker is dan het haar van mannen. 1 cm2 vrouwenhaar zou een trekkracht hebben van circa 1600 kilo, terwijl dit bij mannenhaar 'slechts' 720 kilo zou zijn. De hoeveelheid haren verschilt van persoon tot persoon: blonde mensen hebben ongeveer 140.000 haren, bruine 110.000, zwarte 108.000 en rode 90.000

De dikte van een mensenhaar varieert per haartype van 0,017 - 0,181 millimeter. [1]

De structuur van mensenhaar verschilt. Zo zijn er structuurverschillen tussen het kroeshaar van negriden en australiden (zwarten en aboriginals), het sluike haar van mongoliden (Aziaten) en het haar van europiden (Europeanen). Het haar van Europeanen is fijner van structuur dan het Aziatische haar. Het haar dat nog het meest op de structuur van Europees haar lijkt is het haar van Indiërs. Kappers moeten hier rekening mee houden bij het permanenten, kleuren van het haar en het gebruik van haarwerken.

Haarkleur

1rightarrow blue.svg Zie Haarkleur voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Doordat haar vaak gepigmenteerd is, kleurt het. Dit dient soms ook ter camouflage. Bij sommige zoogdieren verandert de pigmentatie per seizoen, en wordt het haar bijvoorbeeld wit gedurende de winter.

Haren zijn gepigmenteerd doordat het lichaam het aminozuur tyrosine omzet in melanine. Er bestaan twee types melanine: eumelanine (zwart pigment) en feomelanine (rood/geel pigment). Welke kleur het haar uiteindelijk krijgt, hangt af van welk soort melanine aanwezig is in de haarschors ( cortex) en in welke concentratie. Bruin haar is doorgaans een mengsel van het zwarte met het rode pigment.

Haar wordt tijdens het ouder worden grijs als de melanineproductie afneemt doordat het haarzakje geen pigment meer aanmaakt. Grijs haar komt bij beide geslachten voor en is in feite kleurloos. De grijze haarschachten lijken sterk vergroot wel wat op glasvezels. De leeftijd waarop het grijswordingsproces in gang wordt gezet, varieert sterk per persoon. Normaliter verschijnen de eerste grijze haren tussen het 40e en 50e levensjaar. Er zijn aanwijzingen dat mensen in vergelijking met een generatie terug eerder grijs worden. Haarverf wordt vaak gebruikt om grijze haren weer kleur te geven.

Bij piebaldisme is er een ontkleurde plek in het haar, als gevolg van een soort beperkt albinisme. Bij Griscelli-syndroom krijgen kinderen op jonge leeftijd zilverachtig haar, als gevolg van een transportstoornis van melanine.

In andere talen
Afrikaans: Haar
አማርኛ: ፀጉር
aragonés: Pelo
العربية: شعر (تشريح)
ܐܪܡܝܐ: ܡܙܬܐ
авар: Рас
Aymar aru: Ñik'uta
azərbaycanca: Saç
башҡортса: Сәс
беларуская: Валасы
беларуская (тарашкевіца)‎: Валасы
български: Коса
বাংলা: চুল
bosanski: Dlaka
català: Pèl
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tàu-huók
ᏣᎳᎩ: ᎤᏍᏗᏰᎬ
کوردی: موو
čeština: Chlup (zoologie)
Cymraeg: Blew
dansk: Hår
Deutsch: Haar
Zazaki: Porr
Ελληνικά: Τρίχα
English: Hair
Esperanto: Haro
español: Pelo
euskara: Ile
فارسی: مو
suomi: Karva
Võro: Karv
français: Poil
Gaeilge: Gruaig
Gàidhlig: Falt
galego: Cabelo
Avañe'ẽ: Tague
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: केंस
ગુજરાતી: વાળ
עברית: שיער
हिन्दी: बाल
hrvatski: Kosa
Kreyòl ayisyen: Cheve
Հայերեն: Մազեր
Bahasa Indonesia: Rambut
Iñupiak: Nuyaq
Ido: Pilo
íslenska: Hár
italiano: Pelo
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓄᔭᐃᑦ
日本語: 毛 (動物)
Basa Jawa: Rambut
ქართული: თმა
қазақша: Шаш
ಕನ್ನಡ: ಕೂದಲು
한국어:
коми: Си
Кыргызча: Чач
Latina: Pilus
лакку: ЧӀарарду
lietuvių: Plaukas
latviešu: Mati
മലയാളം: മുടി
मराठी: केस
Bahasa Melayu: Rambut
မြန်မာဘာသာ: ဆံပင်
مازِرونی: می
Nāhuatl: Tzontli
Napulitano: Pire (anatumía)
नेपाली: कपाल
नेपाल भाषा: सँ (म्ह)
norsk nynorsk: Hår
norsk: Hår
ଓଡ଼ିଆ: କେଶ
ਪੰਜਾਬੀ: ਵਾਲ
Pangasinan: Buek
Kapampangan: Buak
पालि: केसा
polski: Włos
پنجابی: بال
português: Pelo
Runa Simi: Chukcha
română: Păr
русский: Волосы
संस्कृतम्: केशः
саха тыла: Баттах
sicilianu: Pilu
Scots: Hair
سنڌي: وار
srpskohrvatski / српскохрватски: Kosa
Simple English: Hair
slovenčina: Chlp (cicavce)
slovenščina: Las
chiShona: Vhudzi
Soomaaliga: Tin
српски / srpski: Коса
Basa Sunda: Buuk
svenska: Hår
Kiswahili: Nywele
தமிழ்: முடி
తెలుగు: వెంట్రుక
тоҷикӣ: Мӯй
Tagalog: Buhok
Türkçe: Kıl
тыва дыл: Чаъш
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: چاچ
українська: Волосся
اردو: بال
vèneto: Caveji
Tiếng Việt: Lông
walon: Poyaedje
Winaray: Buhok
isiXhosa: Iinwele
მარგალური: თუმა
ייִדיש: האר
Yorùbá: Irun
中文: 毛发
Bân-lâm-gú: Mô͘
粵語: