Gewelf

Augsburg. Afra 3.jpg
Gurk Dom spaetgotisches Netzrippengewoelbe.jpg
Fuerstenfeldbruck-St. Leonhard 3.jpg
Cathedrale de Coutances bordercropped.jpg

Een gewelf is een gebogen schaalvormige bouwconstructie voor het vrij overdekken van een ruimte, die vooral in kerken, kelders, kasteelzalen of bruggen toegepast wordt.

Gewelven kunnen in allerlei materialen worden uitgevoerd, onder meer in baksteen, beton, natuursteen, glas, hout.

Constructie

Om een gemetseld gewelf te kunnen construeren, is meestal een formeel nodig. Bij het bouwen van ribgewelven worden alleen de ribben met het formeel ondersteund. Voor de gewelfvlakken wordt dan tijdens het uit de hand metselen een los formeel gebruikt.

Gewelven in beton uitgevoerd vragen een doorgaand formeel, of anders gezegd, dergelijke constructies vereisen een volledige bekisting.

In Byzantijnse bouwwerken metselde men bij voorkeur zonder formeel: de stenen werden zodanig geplaatst dat ze tijdens het metselen elkaar in evenwicht houden.

In andere talen
العربية: قبو
asturianu: Bóveda
беларуская: Скляпенне
беларуская (тарашкевіца)‎: Скляпеньне
brezhoneg: Bolz
bosanski: Svod
català: Volta
čeština: Klenba
dansk: Hvælving
Deutsch: Gewölbe
Esperanto: Volbo
español: Bóveda
eesti: Võlv
فارسی: طاق
suomi: Holvi
français: Voûte
Gaeilge: Boghta
hrvatski: Svod
magyar: Boltozat
Ido: Vulto
日本語: ヴォールト
ქართული: კამარა
한국어: 궁륭
Latina: Camera
Lëtzebuergesch: Verwëllef
македонски: Свод
norsk nynorsk: Kvelv i arkitekturen
polski: Sklepienie
português: Abóbada
Runa Simi: P'aqchi
русский: Свод
srpskohrvatski / српскохрватски: Svod
Simple English: Vault (architecture)
slovenčina: Klenba
slovenščina: Obok
српски / srpski: Свод
svenska: Valv
Türkçe: Tonoz
українська: Склепіння
中文: 拱頂