Filosofie

Filosofie
Banner-philosophy.png
Geschiedenis van de filosofie
Westerse filosofie Presocratische filosofie
Antieke filosofie
Middeleeuwse filosofie
Renaissancefilosofie
Moderne filosofie
Hedendaagse filosofie
Oosterse filosofie Arabische filosofie
Chinese filosofie

Indische filosofie

Japanse filosofie
Zoroastrisme

Religieuze filosofie Christelijke filosofie
Joodse filosofie
Islamitische filosofie
Categorie filosofie Boeken
Filosofen
Stromingen
Portaal  Portaalicoon   Filosofie

De filosofie of wijsbegeerte is de oudste theoretische discipline die het verlangen en het streven uitdrukt naar kennis en wijsheid. Zij kwam voor het eerst echt op in de 6e eeuw v.Chr.. Een beoefenaar van de filosofie wordt een filosoof of wijsgeer genoemd.

In het dagelijks spraakgebruik wordt de term filosofie gebruikt om elke vorm van wijsheid of levensbeschouwing aan te duiden (zoals in "iemands filosofie") of iemands uitgangspunten (zoals in "het sluit niet aan op de filosofie achter dit plan"). Dit verschilt van het begrip filosofie in een academische context, zoals deze in dit artikel gehanteerd wordt.

Oorsprong van het begrip filosofie

Beeld van Plato, Archeologisch Museum van Delphi

In het Grieks is het woord philosophía (φιλοσοφία) een samenstelling van de woorden voor liefde (φιλέω= ik houd van, φιλειν = houden van, φίλος = vriend, φιλία = vriendschap) en voor wijsheid (σοφία = wijsheid).

Oorspronkelijk betekende filosofie dus eenvoudig: "liefde voor wijsheid". Het woord filosoof verving aldus het woord sofist, dat gebruikt werd om "wijze mannen" of leraren in de retorica aan te duiden. Enkele van de vroege sofisten waren wat we nu filosofen zouden noemen. In de dialogen van Plato stelt Socrates vaak filosofen tegenover sofisten, die Socrates karakteriseert als oneerlijk en destructief, omdat ze hun onwetendheid camoufleren achter woordspelingen en vleierij, en anderen pogen te overtuigen van wat onwaar en zonder grond is. Aristoteles nam deze visie op de sofisten van Socrates en Plato over. [1] "Sofist" is hierdoor nog steeds een minachtende uitdrukking voor hen die anderen met hun redenaarskunst willen overtuigen zonder enige interesse in wijsheid of waarheid.

De introductie van de term "filosofie" werd toegeschreven aan de Griekse denker Pythagoras: "De vita et moribus philosophorum", I, 12; Cicero: "Tusculanae disputationes", V, 8-9). Deze verwijzing is waarschijnlijk gebaseerd op een verloren gegaan werk van Herakleides Pontikos, een leerling van Aristoteles. Het wordt beschouwd als deel van de wijdverspreide pythagorische legenden uit die tijd. In werkelijkheid werd de term "filosofie" niet gebruikt tot ver voor Plato.

Filosofie en 'filosoferen' was volgens Aristoteles de meest verheven en meest goddelijke activiteit voor de mens, die ze van nature voltooit en die een bron van vreugde is. In zijn "Uitnodiging tot de filosofie" lezen wij: "...want intelligentie is de god in ons..." en "Het stoffelijke leven heeft een goddelijk gedeelte", en nog: "Zodoende is de mens verplicht te filosoferen of anders afscheid te nemen van het leven; want alle andere activiteiten zijn slechts prullen in verhouding tot het filosoferen".

In andere talen
Acèh: Kalam
Afrikaans: Filosofie
Alemannisch: Philosophie
አማርኛ: ፍልስፍና
aragonés: Filosofía
Ænglisc: Ūðwitegung
العربية: فلسفة
مصرى: فلسفه
অসমীয়া: দৰ্শন
asturianu: Filosofía
Aymar aru: Lup'intawi
azərbaycanca: Fəlsəfə
تۆرکجه: فلسفه
башҡортса: Фәлсәфә
Boarisch: Philosophie
žemaitėška: Filosuopėjė
беларуская: Філасофія
беларуская (тарашкевіца)‎: Філязофія
български: Философия
भोजपुरी: दर्शन
Bislama: Filosofi
বাংলা: দর্শন
brezhoneg: Prederouriezh
bosanski: Filozofija
буряад: Гүн ухаан
català: Filosofia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Diék-hŏk
нохчийн: Философи
Cebuano: Pilosopiya
ᏣᎳᎩ: ᎤᏬᎳᏨᎯ
کوردی: فەلسەفە
corsu: Filosofia
čeština: Filosofie
kaszëbsczi: Filozofijô
Чӑвашла: Философи
Cymraeg: Athroniaeth
dansk: Filosofi
Deutsch: Philosophie
Zazaki: Felsefe
Ελληνικά: Φιλοσοφία
English: Philosophy
Esperanto: Filozofio
español: Filosofía
eesti: Filosoofia
euskara: Filosofia
estremeñu: Filosofia
فارسی: فلسفه
suomi: Filosofia
Võro: Filosoofia
føroyskt: Heimspeki
français: Philosophie
Nordfriisk: Filosofii
furlan: Filosofie
Frysk: Filosofy
Gaeilge: Fealsúnacht
贛語: 哲學
Gàidhlig: Feallsanachd
galego: Filosofía
Avañe'ẽ: Arandupykuaaty
Gaelg: Fallsoonys
客家語/Hak-kâ-ngî: Chet-ho̍k
עברית: פילוסופיה
Fiji Hindi: Philosophy
hrvatski: Filozofija
Kreyòl ayisyen: Filozofi
magyar: Filozófia
interlingua: Philosophia
Bahasa Indonesia: Filsafat
Interlingue: Filosofie
Ilokano: Pilosopia
íslenska: Heimspeki
italiano: Filosofia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐃᓱᒪᓕᐅᕐᓂᖅ
日本語: 哲学
Patois: Filasafi
la .lojban.: pijyske
Basa Jawa: Filsafat
ქართული: ფილოსოფია
Qaraqalpaqsha: Filosofiya
Taqbaylit: Tafelsuft
Kabɩyɛ: Filozofii
қазақша: Философия
ភាសាខ្មែរ: ទស្សនវិជ្ជា
한국어: 철학
Kurdî: Felsefe
Кыргызча: Философия
Latina: Philosophia
Ladino: Filosofia
Lëtzebuergesch: Philosophie
лезги: Философия
Limburgs: Filosofie
Ligure: Filòsofia
lumbaart: Filusufia
lietuvių: Filosofija
latviešu: Filozofija
मैथिली: दर्शन
Malagasy: Filôzôfia
олык марий: Философий
македонски: Филозофија
монгол: Философи
Bahasa Melayu: Falsafah
Malti: Filosofija
Mirandés: Filosofie
မြန်မာဘာသာ: သဘာဝတ္ထဗေဒ
مازِرونی: فلسفه
Plattdüütsch: Philosophie
Nedersaksies: Filesefie
नेपाली: दर्शन
नेपाल भाषा: दर्शन
norsk nynorsk: Filosofi
norsk: Filosofi
Novial: Filosofia
Nouormand: Philosophie
occitan: Filosofia
Livvinkarjala: Filosoufii
Oromoo: Falaasama
ਪੰਜਾਬੀ: ਦਰਸ਼ਨ
Papiamentu: Filosofia
Picard: Filosofie
Pälzisch: Philosophie
polski: Filozofia
Piemontèis: Filosofìa
پنجابی: فلاسفی
Ποντιακά: Φιλοσοφία
پښتو: فلسفه
português: Filosofia
Runa Simi: Yachay wayllukuy
rumantsch: Filosofia
română: Filozofie
armãneashti: Filosofia
русский: Философия
русиньскый: Філозофія
Kinyarwanda: Filozofi
संस्कृतम्: तत्त्वज्ञानम्
саха тыла: Философия
sardu: Filosofia
sicilianu: Filusufìa
Scots: Filosofie
Sängö: Sêndândarä
srpskohrvatski / српскохрватски: Filozofija
සිංහල: දර්ශනය
Simple English: Philosophy
slovenčina: Filozofia
slovenščina: Filozofija
Soomaaliga: Filasoofiyada
shqip: Filozofia
српски / srpski: Филозофија
Sranantongo: Sabi fu denki
Sesotho: Filosofi
Seeltersk: Philosophie
Basa Sunda: Filsafat
svenska: Filosofi
Kiswahili: Falsafa
తెలుగు: తత్వము
тоҷикӣ: Фалсафа
Türkmençe: Filosofiýa
Tagalog: Pilosopiya
Tok Pisin: Pilosopi
Türkçe: Felsefe
Xitsonga: Filosofi
татарча/tatarça: Фәлсәфә
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: پەلسەپە
українська: Філософія
اردو: فلسفہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Falsafa
vèneto: Fiłoxofìa
Tiếng Việt: Triết học
Volapük: Filosop
walon: Filozofeye
Winaray: Filosofiya
Wolof: Xeltu
吴语: 哲學
isiXhosa: Ifilosofi
მარგალური: ფილოსოფია
ייִדיש: פילאסאפיע
Yorùbá: Ìmòye
Vahcuengh: Cwzyoz
Zeêuws: Filosofie
中文: 哲学
文言: 哲學
Bân-lâm-gú: Tiat-ha̍k
粵語: 哲學
isiZulu: IFilosofi