Filarete

Een van de deuren van de Sint-Pietersbasiliek

Antonio di Pietro Averlino ( Florence, 1400- Rome,1469 ), beter bekend als Filarete ( In het Grieks: vriend van de deugd), was een Italiaanse architect, beeldhouwer en traktaatschrijver. Hij is vooral bekend om zijn twee bronzen deuren voor de Sint-Pietersbasiliek, het Ospedale Maggiore, en zijn architectuurtheoretisch traktaat “Trattato di archittettura” dat hij schreef op het einde van zijn leven.

Geschiedenis

Antonio Averlino groeide op tijdens de beginperiode van de Renaissance in zijn geboortestad Florence, die toen een enorme culturele bloei kende en tevens het artistieke centrum was van Italië. Daar werd hij door Lorenzo Ghiberti, edelsmid, beeldhouwer en schilder, opgeleid in de techniek van het bronsgieten. Het was van hem dat hij zijn Griekse pseudoniem “Filarete” kreeg. Zijn eerste werken bestonden vooral uit bronzen beelden, die mythologische en Bijbelse thema’s toonden. In 1430 reisde hij naar Rome om daar de Romeinse overblijfselen te bestuderen. Daar kreeg hij rond 1433 de opdracht van paus Eugenius IV om twee bronzen deuren te vervaardigen voor de Sint-Pietersbasiliek. In 1448 verliet hij Rome, nadat hij beschuldigd werd van het stelen van een relikwie, en vestigde zich in Milaan (hij ging eerst nog naar Florence). Daar werkte hij als architect voor hertog Francesco Sforza, onder wie hij in 1457 het Ospedale Maggiore verwezenlijkte. Op het einde van zijn leven, in 1465, schreef hij zijn “Trattato di archittettura”, een traktaat waarvan aanvankelijk de waarde niet werd onderkend, totdat het in de 19de eeuw werd herontdekt en heruitgegeven. Vervolgens zou hij volgens sommige bronnen in 1466 teruggekeerd zijn naar zijn geboortestad Florence, maar uit geschriften van Francesco Filelfo zou men ook kunnen afleiden dat hij naar Constantinopel is uitgeweken. Filarete leefde deels in de schaduw van zijn tijdgenoot Leon Battista Alberti, een alom geprezen filosoof, architect en kunstenaar, bekend door zijn traktaat “De Re aedificatoria” dat soms haaks op dat van Filarete staat. Volgens de overgebleven bronnen van Giorgio Vasari zou hij gestorven zijn in 1469 te Rome.

In andere talen
català: Filarete
Deutsch: Filarete
English: Filarete
español: Filarete
فارسی: فیلارته
suomi: Filarete
français: Le Filarète
galego: Filarete
italiano: Filarete
한국어: 필라레테
norsk: Filarete
português: Filarete
українська: Філарете
Tiếng Việt: Filarete