Fascisme

Politieke ideologieën
Dit artikel is een deel van

de reeks over politiek

Ideologie

Anarchisme
Christendemocratie
Communisme
Communitarisme
Conservatief-liberalisme
Conservatisme
Ecologisme
Fascisme
Franquisme
Feminisme
Islamisme
Klassiek liberalisme
Liberalisme
Libertarisme
Linksnationalisme
Nationalisme
Pan-nationalisme
Progressief liberalisme
Nationaalsocialisme
Neoliberalisme
Sociaaldemocratie
Socialisme

Portaal  Portaalicoon  Politiek

Het fascisme (Italiaans: fascismo) is een extreme vorm van autoritair nationalisme en is antidemocratisch, anticommunistisch, antiliberaal, antiparlementair en anti-intellectueel.[1] Het is een politiek stelsel dat onder meer werd ingesteld in Italië van 1922 - 1943. Zo is ook het nationaalsocialistisch bewind van Adolf Hitler en zijn partij de NSDAP van 1933 - 1945 in Duitsland fascistisch. Eén partij of persoon heeft alle macht. Door middel van partijmilities (in uniform), massademonstraties en verheerlijking van de leider probeerde men het volk tot een eenheid te smeden.

Fascisme in strikte zin is Italiaans en omvat niet het Duitse nationaalsocialisme, dat een andere maatschappijopvatting met minder corporatisme maar meer racisme heeft. Toch duidt men beide stromingen - het nationaalsocialisme en het eigenlijke fascisme - vaak samen aan met "fascisme".

In Italië was het fascisme aan de macht van 1922 - 1943, onder leiding van Benito Mussolini, die zich 'Il Duce' (de leider) liet noemen. Heden ten dage heeft het de betekenis gekregen van een regeringssysteem dat op dat van Mussolini lijkt, met andere woorden een systeem dat de natie boven het individu stelt, met als uitvloeisel een in zo'n systeem legitiem gebruik van geweld, moderne propagandatechnieken en censuur om politieke tegenstand de kop in te drukken en daarmee het bestaan van het systeem te waarborgen. Vaak worden in een dergelijk systeem de economie en de sociale maatschappij verregaand van bovenaf gecontroleerd en gereglementeerd, waarbij nationalisme (en in het bijzonder etnisch nationalisme), wordt omhelsd.[1]

De term 'fascisme' is afkomstig van de eerste door Mussolini opgerichte groepering (1919), de Fasci di Combattimento. Het Italiaanse fascio, kan 'bundel' betekenen in de zin van een politieke groepering.[2] Ook is er verwantschap met de Latijnse term fasces cum securibus, het Oud-Romeinse symbool van autoriteit (een bundel roeden om een bijl heen, waarvan het blad uitsteekt) en het recht om straf uit te delen.[3] Ambtsdragers in het oude Rome kregen een aantal lictoren, naargelang hun ambtelijke status, toegewezen die zulke roedenbundels voor hem uitdroegen. Het fascistische bewind verwees veelvuldig naar de gloriedagen van het Romeinse Rijk.

In andere talen
Аҧсшәа: Афашизм
Afrikaans: Fascisme
Alemannisch: Faschismus
aragonés: Faixismo
Ænglisc: Gilmrǣd
العربية: فاشية
مصرى: فاشيه
asturianu: Fascismu
azərbaycanca: Faşizm
تۆرکجه: فاشیزم
башҡортса: Фашизм
Boarisch: Faschismus
žemaitėška: Fašėzmos
беларуская: Фашызм
беларуская (тарашкевіца)‎: Фашызм
български: Фашизъм
brezhoneg: Faskouriezh
bosanski: Fašizam
буряад: Фашизм
català: Feixisme
کوردی: فاشیزم
čeština: Fašismus
Cymraeg: Ffasgiaeth
dansk: Fascisme
Deutsch: Faschismus
Ελληνικά: Φασισμός
emiliàn e rumagnòl: Fasìśum
English: Fascism
Esperanto: Faŝismo
español: Fascismo
eesti: Fašism
euskara: Faxismo
فارسی: فاشیسم
suomi: Fasismi
Võro: Fassism
français: Fascisme
furlan: Fassisim
Frysk: Faksisme
Gaeilge: Faisisteachas
Gàidhlig: Faisisteachas
galego: Fascismo
עברית: פשיזם
हिन्दी: फ़ासीवाद
hrvatski: Fašizam
magyar: Fasizmus
Հայերեն: Ֆաշիզմ
interlingua: Fascismo
Bahasa Indonesia: Fasisme
Ilokano: Pasismo
íslenska: Fasismi
italiano: Fascismo
日本語: ファシズム
Patois: Fashizim
la .lojban.: viltrusi'o
ქართული: ფაშიზმი
қазақша: Фашизм
한국어: 파시즘
къарачай-малкъар: Фашизм
kurdî: Faşîzm
Кыргызча: Фашизм
Latina: Fascismus
Lëtzebuergesch: Faschismus
Lingua Franca Nova: Faxisme
Limburgs: Fascisme
lumbaart: Fassism
لۊری شومالی: فاشیسم
lietuvių: Fašizmas
latviešu: Fašisms
мокшень: Фашизма
Malagasy: Fasisma
македонски: Фашизам
മലയാളം: ഫാഷിസം
монгол: Фашизм
मराठी: फॅसिझम
Bahasa Melayu: Fasisme
Mirandés: Fascismo
مازِرونی: فاشیسم
Napulitano: Fascismo
नेपाल भाषा: फासीवादी
norsk nynorsk: Fascisme
norsk: Fascisme
occitan: Faissisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਫਾਸ਼ੀਵਾਦ
polski: Faszyzm
Piemontèis: Fassism
پنجابی: فاشزم
پښتو: فاشېزم
português: Fascismo
română: Fascism
русский: Фашизм
русиньскый: Фашізм
саха тыла: Фашизм
sicilianu: Fascismu
Scots: Fascism
srpskohrvatski / српскохрватски: Fašizam
Simple English: Fascism
slovenčina: Fašizmus
slovenščina: Fašizem
shqip: Fashizmi
српски / srpski: Фашизам
svenska: Fascism
Kiswahili: Ufashisti
தமிழ்: பாசிசம்
తెలుగు: ఫాసిజం
тоҷикӣ: Фашизм
Tagalog: Pasismo
Türkçe: Faşizm
татарча/tatarça: Faşizm
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: فاشىسىت
українська: Фашизм
اردو: فسطائیت
oʻzbekcha/ўзбекча: Fashizm
vèneto: Fasismo
Tiếng Việt: Chủ nghĩa phát xít
Winaray: Fascismo
მარგალური: ფაშიზმი
ייִדיש: פאשיזם
Bân-lâm-gú: Fasci-chú-gī