Decennium

Een decennium (meervoud: decennia of decenniën) is een periode van tien jaar. Het woord is afkomstig van het Latijnse decem, dat tien betekent, in combinatie met annus voor jaar.

Hetzelfde Latijnse woord decem geeft aanleiding tot een andere aanduidingen van tijd:

Het woord komt ook terug in het SI-voorvoegsel deci.

Bij het indelen van de tijd in aansluitende perioden van 10 jaar zijn er twee voor de hand liggende systemen:

  • Als decennium worden de vanaf het begin aaneensluitende en opeenvolgende perioden van 10 jaren beschouwd. Hoewel onze jaartelling niet op die dag begonnen is, is terugrekenend 1 januari van het jaar 1 de eerste dag. De eerste periode van 10 jaren, het eerste decennium, van onze jaartelling is dus de periode bestaande uit de jaren 1 tot en met 10. Er zijn inmiddels 201 perioden van 10 jaren verstreken en het huidige decennium, het tweede decennium van de 21e eeuw, is de periode van 2011 tot en met 2020.
  • Een periode van 10 aaneensluitende jaren waarvan het eerste jaartal eindigt op een 0, wordt ook wel als decennium beschouwd. Het eerste decennium van onze jaartelling bestaat dan uit de jaren 10 tot en met 19. Zo'n decennium is bijvoorbeeld ook de periode met de jaren 2010 tot en met 2019, de "jaren 10" van de 21e eeuw. Alle artikelen over de decennia in deze encyclopedie hebben betrekking op deze indeling, bijvoorbeeld 2010-2019.

Naar analogie zijn er bij het indelen van de tijd in aansluitende perioden van 100 jaar (eeuw) en 1000 jaar (millennium) ook steeds twee voor de hand liggende systemen. Bij een consequente keuze van het systeem is er bij een millenniumwisseling tevens een eeuwwisseling, en bij een eeuwwisseling tevens een decenniumwisseling.

Trivia

De leeftijd in hele jaren van personen en objecten wordt gerekend als het aantal volbrachte jaren. Een leeftijd 0 jaar betekent dat het eerste levensjaar nog niet geëindigd is. Het eerste decennium van de leeftijden bestaat weliswaar uit het eerste tot en met het tiende levensjaar, maar betreft dus de leeftijden 0 t/m 9. Zo bestaat het tweede decennium van een leven uit de leeftijden 10 tot en met 19, wat de levensjaren 11 tot en met 20 inhoudt.

In andere talen
Afrikaans: Dekade
Alemannisch: Jahrzehnt
aragonés: Decenio
العربية: عقد (وقت)
asturianu: Década
авар: АнцІсон
беларуская: Дзесяцігоддзе
беларуская (тарашкевіца)‎: Дзесяцігодзьдзе
български: Десетилетие
bosanski: Decenija
català: Dècada
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nièng-dâi
čeština: Dekáda
dansk: Årti
Deutsch: Jahrzehnt
Ελληνικά: Δεκαετία
English: Decade
Esperanto: Jardekoj
español: Década
euskara: Hamarkada
فارسی: دهه
føroyskt: Áratíggju
français: Décennie
Frysk: Desennium
Gaeilge: Deichniúr
Gàidhlig: Deichead
galego: Década
Avañe'ẽ: Parehegua
ગુજરાતી: દાયકો
עברית: עשור
हिन्दी: दशक
hrvatski: Desetljeće
hornjoserbsce: Lětdźesatk
Kreyòl ayisyen: Deseni
magyar: Évtized
interlingua: Decennio
Bahasa Indonesia: Dasawarsa
Ido: Yardeko
íslenska: Áratugur
italiano: Decennio
日本語: 十年紀
la .lojban.: dekna'a
Basa Jawa: Dasawarsa
ქართული: ათწლეული
Kabɩyɛ: Pɩnzɩ hiu
қазақша: Онжылдық
한국어: 연대 (연도)
Latina: Decennium
lietuvių: Dešimtmetis
latviešu: Desmitgade
Basa Banyumasan: Dasawarsa
Malagasy: Taompolo
Māori: Tekau tau
македонски: Деценија
मराठी: दशक
Bahasa Melayu: Dekad
Nāhuatl: Mahtlacxihuitl
Nedersaksies: Decennia
norsk nynorsk: Tiår
norsk: Tiår
Sesotho sa Leboa: Ngwagasome
occitan: Decenni
پښتو: لسيزه
português: Década
Runa Simi: Chunkawata
română: Deceniu
русский: Десятилетие
русиньскый: Десятьроча
саха тыла: Уон сыл
Scots: Decade
srpskohrvatski / српскохрватски: Decenija
Simple English: Decade
slovenčina: Desaťročie
slovenščina: Desetletje
chiShona: Mwaka wechikumi
shqip: Dekada
српски / srpski: Деценија
Basa Sunda: Daptar dékade
svenska: Decennium
Kiswahili: Mwongo
ślůnski: Dekada
Türkçe: Onyıl
татарча/tatarça: Унъеллык
українська: Десятиліття
اردو: عشرہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Oʻn yillik
Tiếng Việt: Thập niên
Winaray: Dekada
吴语: 年代
მარგალური: ვითწანურა
Vahcuengh: Nienzdaih
中文: 年代
Bân-lâm-gú: Cha̍p-nî-kí
粵語: 年代