Consensus

Er is sprake van consensus wanneer de leden van een groep of gemeenschap overeenstemming hebben bereikt. Het wordt vaak toegepast in internationale organisaties en in democratieën. Er wordt net zo lang gesproken over de geschilpunten totdat er een formule is gevonden die voor elke deelnemer aanvaardbaar is. Er wordt niet gestemd, maar het voorstel wordt aanvaard als er juist niemand meer om stemming vraagt. Via het consensusprincipe bereikt men het maximaal haalbare waar iedereen zich nog in kan vinden. Consensus is verwant met unanimiteit. Bij unanimiteit stemt iedereen in met het voorstel, of kan iedereen “ermee leven”.

Het werken via deze procedure in internationale organisaties en in democratieën is in de praktijk gegroeid. Het is zelden wettelijk of in verdragen voorgeschreven. Wel wordt soms voorgeschreven dat er pogingen moeten worden gedaan om consensus te bereiken, en dat er pas tot stemming mag worden overgegaan als die niet lukt.

De term consensueel wordt ook al gebruikt in het geval van slechts twee personen, bijvoorbeeld bij seksuele handelingen.

Sociologen als Comte en Parsons zagen consensus als basis voor de samenleving. Simmel toonde juist de functie van het conflict aan voor de samenhang in de maatschappij.

Consensus in politieke besluitvorming

Sommige democratieën zijn van oudsher sterk gericht op het bereiken van consensus, als gevolg van hun geschiedenis of politieke structuur. Een dergelijke democratie wordt wel een consensusdemocratie genoemd. In deze landen zijn de verhoudingen vaak zodanig, dat partijen veelvuldig moeten samenwerken om enig resultaat te kunnen behalen. Het kiesstelsel kan ook een rol spelen: parlementen die worden gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging zullen meestal een meer gefragmenteerde machtsverdeling kennen dan wanneer een districtenstelsel wordt gebruikt. Ten slotte bestaat in een consensusdemocratie vaak ook een sterke wens om de consensus in stand te houden.

Nederland en België zijn voorbeelden van consensusdemocratieën; vaak wordt de verzuiling gezien als een belangrijke factor in het streven naar consensus in deze landen (zie ook het poldermodel). Daarnaast worden de Scandinavische landen, Zwitserland en Oostenrijk als consensusdemocratieën gezien.

In andere talen
azərbaycanca: Konsensus
беларуская: Кансэнсус
беларуская (тарашкевіца)‎: Кансэнсус
български: Консенсус
čeština: Konsenzus
dansk: Konsensus
Deutsch: Konsens
Esperanto: Interkonsento
español: Consenso
eesti: Konsensus
français: Consensus
galego: Consenso
עברית: קונצנזוס
hrvatski: Konsenzus
magyar: Konszenzus
Հայերեն: Կոնսենսուս
Bahasa Indonesia: Konsensus
日本語: 合意
қазақша: Консенсус
한국어: 총의
lietuvių: Konsensusas
norsk nynorsk: Konsensus
norsk: Konsensus
polski: Konsensus
português: Consenso
română: Consens
русский: Консенсус
sicilianu: Cunsenzu
Simple English: Consensus
slovenčina: Konsenzus
српски / srpski: Консензус
svenska: Konsensus
Türkçe: Oydaşma
українська: Консенсус
oʻzbekcha/ўзбекча: Konsensus
ייִדיש: קאנסענסוס