Celdeling

Celdeling is het proces waarbij een cel zich opsplitst in twee of meer nieuwe cellen. Celdeling vormt meestal een onderdeel van de celcyclus.

Bij eencellige micro-organismen is celdeling gelijk aan voortplanting: vanuit één eencellig organisme ontstaat twee nieuwe, identieke eencellige organismen. Op grotere schaal kan celdeling zorgen voor de ongeslachtelijke voortplanting van meercellige organismen. Zo kunnen vanuit de afgesneden stukken van een plant even zovele nieuwe, volwaardige planten groeien.

Het menselijk lichaam maakt ongeveer 10.000 triljoen celdelingen mee in zijn/haar leven.[1]

Varianten

Drie typen celdeling

Organismen worden onderverdeeld in twee categorieën: prokaryoten zonder organellen, en eukaryoten met organellen, bijvoorbeeld de celkern.

  • Bij prokaryoten komt slechts één type celdeling voor: de ongeslachtelijke binaire deling (Engels: 'binary fission').
  • Eukaryoten kennen twee type celdelingen. Deze zijn niet gelijk aan de binaire deling zoals die bij bij prokaryoten plaatsvindt: de verschillende fasen van het proces van de celdeling ontbreken bij de prokaryoten, evenals de kernspoel.

De bij de eukaryoten aanwezige organellen met eigen DNA, met name de mitochondria en de plastiden, delen zich ook tijdens de mitotische celdeling, zodat elke dochtercel weer beschikt over de noodzakelijke organellen. De deling bij deze organellen is een binaire deling. Bij de meiotische celdeling bij de vorming van gameten krijgt de (mannelijke) zaadcel soms niet de mitochondria van de moedercel.

Er bestaat een grote variatie in levenscycli bij meercellige eukaryoten, waarbij het moment waarop de meiose optreedt of de vorming van gameten (geslachtscellen) plaatsvindt per soort verschilt, evenals het moment van bevruchting.

In andere talen
العربية: انقسام خلوي
bosanski: Ćelijska dioba
Cymraeg: Cellraniad
Deutsch: Zellteilung
English: Cell division
Gaeilge: Cilldeighilt
hrvatski: Stanična dioba
հայերեն: Կիսում
Bahasa Indonesia: Pembelahan sel
íslenska: Frumuskipting
日本語: 細胞分裂
한국어: 세포 분열
македонски: Делба на клетките
മലയാളം: കോശവിഭജനം
Bahasa Melayu: Pembahagian sel
norsk nynorsk: Celledeling
português: Divisão celular
srpskohrvatski / српскохрватски: Ćelijska deoba
Simple English: Cell division
slovenčina: Bunkové delenie
slovenščina: Celična delitev
српски / srpski: Ћелијска деоба
svenska: Celldelning
українська: Поділ клітини
oʻzbekcha/ўзбекча: Hujayra boʻlinishi
Tiếng Việt: Phân bào
吴语: 细胞分裂
中文: 细胞分裂