Boraan (stofklasse)

Boraan

In de chemie is een boraan een verbinding van boor en waterstof. De boranen vormen een grote groep verbindingen met de algemene formule BxHy. De verbindingen komen niet in de natuur voor. Veel boranen worden aan de lucht snel geoxideerd, sommigen zelfs op een explosieve manier. Het kleinste lid van de familie, BH3 wordt 'boraan' of 'monoboraan' genoemd. Deze verbinding is niet stabiel en dimeriseert zeer snel tot diboraan, B2H6. In de grotere leden van de familie komen clusters van booratomen voor, bijvoorbeeld B20H26 waarvan verschillende isomeren bestaan. Deze isomeren zijn wel allemaal gebaseerd op twee gekoppelde clusters van 10 booratomen.

De belangrijkste boranen zijn diboraan (B2H6), pentaboraan (B5H9) en decaboraan (B10H14).

De boranen leidden tot verschillende nieuwe technieken en ideeën in de chemie. De eerste praktische onderzoekers van de boranen moesten de experimentele technieken ontwikkelen die nodig waren om de zuurstofgevoelige verbindingen te kunnen hanteren. Bovendien moesten theoretisch chemici een bevredigende verklaring vinden voor de manier waarop de binding in boranen tot stand komt. Ooit zijn boranen onderzocht als mogelijke brandstof voor raketten.

Recentelijk zijn nieuwe, aan boranen verwante, groepen verbindingen ontdekt, zoals de carboranen waarin één of meer booratomen vervangen zijn door koolstof en de metalloboranen, waarin één of meer booratomen door metaalatomen zijn vervangen.

In andere talen
العربية: بورانات
čeština: Borany
English: Boranes
español: Borano
فارسی: بوران‌ها
suomi: Boraani
français: Borane (groupe)
Gaeilge: Bóráin
italiano: Borani
日本語: ボラン
қазақша: Борсутектер
한국어: 보레인류
Lëtzebuergesch: Boranen
latviešu: Borūdeņraži
മലയാളം: ബോറേനുകൾ
Plattdüütsch: Boran
polski: Borowodory
português: Borano
română: Borani
русский: Бороводороды
srpskohrvatski / српскохрватски: Boran
српски / srpski: Boran
svenska: Boran
українська: Бороводні
oʻzbekcha/ўзбекча: Borvodorodlar
中文: 硼烷