गणित
English: Mathematics

ढाँचा:Nep


गणित सङ्ख्या, संरचना, दिक र परिवर्तनआदिको वैज्ञानिक अध्ययन हो ।

यस्ता शिर्षकहरूको अध्ययन गर्ने हुनाले गणितले वस्तु र धारणाहरूबारे बयान गर्न अमूर्त (सरलतम,कम विशिष्ट) वस्तुहरूको प्रयोग गर्दछ । यसको सरलतम उदाहरण सङ्ख्या हो । यथार्थ जगतमा २ वटा र २ वटा स्याउ जोडदा ४ वटा स्याउ हुन्छ ,२ वटा र २ वटा ईट जोडदा ४ वटा ईट हुन्छ ,अतएव गणितमा यस कथनलाई सामान्यिकरण गरी यस्तो कथन बनाइन्छ :२+२=४ । यसलाई अंकगणित भनिन्छ ।

एउटा अर्को सरल उदाहरण समूह सिद्धान्त बाट हेरौ ।.यदि सबै काला चरा काला छन र एउटा चरा कालो छैन भने त्यो कालो चरा होइन । यदि सबै हिउ सेतो हुन्छ. र सेतो नहुने अर्को कुनै कुरो छ भने त्यो हिउ होइन।.गणितमा यस्तो अवधारणालाई अमूर्त बनाउदै हामी भन्छौ :यदि को एउटा उपसमूह हो भने -ब -अको उपसमूह हो । उदाहरणका लागि, यदि तपाइसंग भएको वस्तु कालो छैन भने त्यो कालो चरा हुन सक्दैन ।

यसरी कुनै कुरा अभिव्यक्त गर्नका लागि सामान्य मार्ग पहिल्याइ सकेपछि गणितले एकै पटकमा धेरै समस्याहरू हल गर्ने गर्दछ ।हुन त हिउं र कालो चराको उदाहरण गणित बिना पनि बुझ्न सकिन्छ तर जटिलतर समस्याहरू भने गणितको सहयोगले सजिलै बुझ्न सकिन्छ । कहिलेकांहि गणितले यथार्थ जगतमा अहिलेसम्म भेउ नपाइएका अवधारणा र नियमहरूका बारेमा पनि अध्ययन गर्ने गर्दछ । यस्ता अध्ययनका नतिजाहरू यथार्थ जगतलाई राम्रो संग बुझ्नका लागि पछि उपयोगी हुन्छन ।

गणित भन्ने शब्द संस्कृतबाट आएको हो।

गणितिय prediction is the basis of [रा[hard science]], wदछ ।hich almost always uses equationतबारेs to preथार्थ जगतमाdict events in physics. The philosनभनेophy of science explores this. However, creatingदछ । mathematics is clearly a [[human छsciencएउ The philosophy of mathematics explores these issues, and others regarding how mathematics fits into संगphilवधारणाosophy, ethics अण्य्व्यैअइक्क्तार्and real life.

थ == Important themes in mathematics ==

अले

ओगिHere is a possible grouping of mathematical areas and topics.

मात्रा

गिन्ती, नाप, र नाप पत्ता लगाउने तरीकाको विषय हो।

कहिलेकंहि

प्राकृतिक सङ्ख्या पूर्णाङ्क अनुपातीय सङ्ख्या वास्तविक सङ्ख्या संयुक्त सङ्ख्या
अंकप्राकृतिक सङ्ख्या – पूर्णाङ्क – अनुपातीय सङ्ख्या – वास्तविक सङ्ख्या – संयुक्त सङ्ख्या – Hypercomplex numbers – Quaternions – Octonions – Sedenions – Hyperreal numbers – Surreal numbers – Ordinal numbers – Cardinal numbers – -adic numbers – पूर्णाङ्कको अनुक्रम – गणितीय अचल – सङ्ख्याका नाम – अनन्तता – आधार

परिवर्तन

Ways to express and handle change in mathematical functions, and changes between numbers.
Integral as region under curve.png Vectorfield jaredwf.png
अंकगणितीय क्याल्कुलस भेक्टर क्याल्कुलस गणितीय एनालाईसिस
Limitcycle.jpg LorenzAttractor.png
Differential equations Dynamical systems Chaos theory
अंकगणित – Calculus – Vector calculus – विश्लेषन – Differential equations – Dynamical systems – Chaos theory – List of functions

संरचना

आकार, symmetry, र गणितीय संरचनाको बारेमा विचार उल्लेख गर्ने।
अमूर्त वीजगणित – अङ्क सिद्धान्त – वीजगणितीय ज्यामिती – समूह सिद्धान्त – Monoids – विश्लेषन – Topology – रेखीय वीजगणित – लेखचित्र सिद्धान्त – विश्व वीजगणित – Category सिद्धान्त – Order सिद्धान्त – नाप सिद्धान्त

Spatial relations

A more visual variant of mathematics.
Torus.jpg Pythagorean.svg Taylorsine.svg Osculating circle.svg Koch curve.gif
Topology ज्यामिती Trigonometry Differential geometry Fractal geometry
Topology – ज्यामिती – Trigonometry – वीजगणितीय ज्यामिती – Differential ज्यामिती – Differential topology – वीजगणितीय topology – रेखीय वीजगणित – Fractal ज्यामिती

Discrete mathematics

Discrete mathematics is about objects, which can only have specific states.
Venn A intersect B.svg Caesar3.svg 6n-graf.svg
Naive set theory Theory of computation Cryptography Graph theory
Combinatorics – Naive set theory – Theory of computation– Cryptography – Graph theory

गणितको प्रयोग जीवनमा

Applied mathematics uses the full knowledge of mathematics to solve real-world problems.
Mechanics – Numerical analysis – Optimization – Probability – Statistics – Financial mathematics – Game theory – Mathematical biology – Cryptography – Information theory – Fluid dynamics

प्रसिद्ध साध्यहरू

These theorems have interested mathematicians and non-mathematicians.
Pythagorean theorem – Fermat's last theorem – Goldbach's conjecture – Twin Prime Conjecture – Gödel's incompleteness theorems – Poincaré conjecture – Cantor's diagonal argument – Four color theorem – Zorn's lemma – Euler's identity – Church-Turing thesis

Important theorems and conjectures

See list of theorems, list of conjectures for more

These are theorems and conjectures that have changed the face of mathematics throughout history.
Riemann hypothesis – Continuum hypothesis – P=NP – Pythagorean theorem – Central limit theorem – Fundamental theorem of calculus – Fundamental theorem of algebra – Fundamental theorem of arithmetic – Fundamental theorem of projective geometry – classification theorems of surfaces – Gauss-Bonnet theorem

Foundations and methods

Progress in understanding the nature of mathematics also influence the way mathematicians study their subject.
Philosophy of mathematics – Mathematical intuitionism – Mathematical constructivism – Foundations of mathematics – Set theory – Symbolic logic – Model theory – Category theory – Logic – Reverse Mathematics – Table of mathematical symbols

गणित र यसको इतिहास

See also list of mathematics history topics

Mathematics in history and the history of mathematics.
History of mathematics – Timeline of mathematics – Mathematicians – Fields medal – Abel Prize – Millennium Prize Problems (Clay Math Prize) – International Mathematical Union – Mathematics competitions – Lateral thinking – Mathematical abilities and gender issues

गणित र अरु विधा

Mathematics and architecture – Mathematics and education – Mathematics of musical scales
Other Languages
Afrikaans: Wiskunde
Alemannisch: Mathematik
aragonés: Matematicas
Ænglisc: Rīmcræft
العربية: رياضيات
مصرى: رياضيات
অসমীয়া: গণিত
asturianu: Matemátiques
Aymar aru: Jakhu
azərbaycanca: Riyaziyyat
تۆرکجه: ریاضیات
башҡортса: Математика
Boarisch: Mathematik
žemaitėška: Matematėka
беларуская: Матэматыка
беларуская (тарашкевіца)‎: Матэматыка
български: Математика
भोजपुरी: गणित
Bislama: Matematikis
Banjar: Matamatika
বাংলা: গণিত
བོད་ཡིག: རྩིས་རིག
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: গণিত
brezhoneg: Matematik
bosanski: Matematika
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: ᨆᨈᨛᨆᨈᨗᨀ
català: Matemàtiques
Chavacano de Zamboanga: Matematica
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Só-hŏk
Cebuano: Matematika
Chamoru: Matematika
کوردی: ماتماتیک
corsu: Matematica
qırımtatarca: Riyaziyat
čeština: Matematika
kaszëbsczi: Matematika
Чӑвашла: Математика
Cymraeg: Mathemateg
dansk: Matematik
Deutsch: Mathematik
Thuɔŋjäŋ: Akuënkäŋ
Zazaki: Matematik
dolnoserbski: Matematika
ދިވެހިބަސް: ރިޔާޟިއްޔާތު
Ελληνικά: Μαθηματικά
emiliàn e rumagnòl: Matemâtica
English: Mathematics
Esperanto: Matematiko
español: Matemáticas
euskara: Matematika
estremeñu: Matemáticas
فارسی: ریاضیات
føroyskt: Støddfrøði
français: Mathématiques
Nordfriisk: Matematiik
furlan: Matematiche
Frysk: Wiskunde
Gaeilge: Matamaitic
贛語: 數學
Gàidhlig: Matamataig
galego: Matemáticas
Avañe'ẽ: Papapykuaa
ગુજરાતી: ગણિત
Gaelg: Maddaght
Hausa: Lissafi
客家語/Hak-kâ-ngî: Su-ho̍k
Hawaiʻi: Makemakika
עברית: מתמטיקה
हिन्दी: गणित
Fiji Hindi: Mathematics
hrvatski: Matematika
Kreyòl ayisyen: Matematik
magyar: Matematika
հայերեն: Մաթեմատիկա
interlingua: Mathematica
Bahasa Indonesia: Matematika
Interlingue: Matematica
Ilokano: Matematika
ГӀалгӀай: Математика
íslenska: Stærðfræði
italiano: Matematica
日本語: 数学
Patois: Matimatix
la .lojban.: cmaci
ქართული: მათემატიკა
Qaraqalpaqsha: Matematika
Taqbaylit: Tusnakt
қазақша: Математика
kalaallisut: Matematikki
ភាសាខ្មែរ: គណិតវិទ្យា
ಕನ್ನಡ: ಗಣಿತ
한국어: 수학
къарачай-малкъар: Математика
kurdî: Matematîk
Кыргызча: Математика
Latina: Mathematica
Ladino: Matemátika
Lëtzebuergesch: Mathematik
Lingua Franca Nova: Matematica
Luganda: Ekibalangulo
Limburgs: Mathematiek
Ligure: Matematica
lumbaart: Matemàtega
lietuvių: Matematika
latviešu: Matemātika
मैथिली: गणित
Basa Banyumasan: Matematika
Malagasy: Fanisana
олык марий: Математике
македонски: Математика
മലയാളം: ഗണിതം
монгол: Математик
मराठी: गणित
Bahasa Melayu: Matematik
Malti: Matematika
Mirandés: Matemática
မြန်မာဘာသာ: သင်္ချာ
эрзянь: Математика
مازِرونی: ریاضی
Plattdüütsch: Mathematik
Nedersaksies: Wiskunde
नेपाल भाषा: ल्याःज्या
Nederlands: Wiskunde
norsk nynorsk: Matematikk
norsk: Matematikk
Novial: Matematike
Nouormand: Caltchul
occitan: Matematicas
Livvinkarjala: Matematiekku
Oromoo: Herrega
ଓଡ଼ିଆ: ଗଣିତ
ਪੰਜਾਬੀ: ਗਣਿਤ
Pangasinan: Matematiks
Picard: Matématikes
पालि: गणितं
Norfuk / Pitkern: Maethamatiks
polski: Matematyka
Piemontèis: Matemàtica
پنجابی: میتھمیٹکس
português: Matemática
Runa Simi: Yupay yachay
română: Matematică
armãneashti: Mathematică
русский: Математика
русиньскый: Математіка
संस्कृतम्: गणितम्
саха тыла: Математика
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱮᱞᱠᱷᱟ
sicilianu: Matimàtica
سنڌي: رياضي
srpskohrvatski / српскохрватски: Matematika
සිංහල: ගණිතය
Simple English: Mathematics
slovenčina: Matematika
slovenščina: Matematika
Gagana Samoa: Matematika
chiShona: Masvomhu
Soomaaliga: Xisaab
shqip: Matematika
српски / srpski: Математика
Sranantongo: Sabi fu Teri
SiSwati: Tekubala
Seeltersk: Mathematik
Sunda: Matematika
svenska: Matematik
Kiswahili: Hisabati
ślůnski: Matymatyka
தமிழ்: கணிதம்
ತುಳು: ಗಣಿತ
తెలుగు: గణితము
тоҷикӣ: Риёзиёт
Türkmençe: Matematika
Tagalog: Matematika
Setswana: Mathematics
Tok Pisin: Ol matematik
Türkçe: Matematik
татарча/tatarça: Математика
удмурт: Математика
українська: Математика
اردو: ریاضی
oʻzbekcha/ўзбекча: Matematika
vèneto: Matemàtega
vepsän kel’: Matematik
Tiếng Việt: Toán học
West-Vlams: Wiskunde
Volapük: Matemat
Winaray: Matematika
Wolof: Xayma
吴语: 数学
хальмг: Математика
isiXhosa: I-Mathematics
მარგალური: მათემატიკა
ייִדיש: מאטעמאטיק
Yorùbá: Mathimátíkì
Vahcuengh: Soqyoz
Zeêuws: Wiskunde
中文: 数学
文言: 數學
Bân-lâm-gú: Sò͘-ha̍k
粵語: 數學
isiZulu: Imathemathiki