Alkalimetall

De Alkalimetallen sünd een Klass von chemische Elemente, de in dat Periodensystem de 1. Hööftgrupp bilt. Ok no de niege offizielle Indeelen von de IUPAC sünd de Alkalimetallen de 1. Grupp. Dorto höört Lithium, Natrium, Kalium, Rubidium, Cäsium un Francium. De Alkalimetalle hebbt gemeen, dat se in de Elektronenhüll buten een ingelt Valenzelektron hebbt. To de 1. Hööftgrupp höört twar ok de Waterstoff, un de het ok to'n Deel de glieken chemschen Eegenschoppen, warrt ober normalerwies nich to de Alkalimetallen tellt, as de jo man as een Gas vörliggt.

De Begreep „alkali“ is afleid von dat araabsche al kalja, wat vör dat Kalciumcarbonat („Puttasche“ steiht, dat in de Asche von verbrennte Planten vörkummt.

Egenschoppen

De Alkalimetallen sünd al metallisch glitterige sülber-witte Lichtmetalle. De eenzige Utnahm dorvon is dat Cäsium, dat een gulden Farvton hett, wenn dat man nich ganz rein is. Alkalimetallen hebbt al en lütte Dicht un sünd week, dat man de ok sogar mit een Messer snieden kann.

Dör dat ingelte Valenzelektron verbinnt sik de Alkalimetallen geern mit annere Elemente und reageert temlich dull. So ok mit den Suerstoff in de Luft oder mit Water. Dorüm warrt de Alkalimetallen ok meist in Paraffin oder Petroleum opbewaart, mit de se nich reageern künnt.

In Cheemsch Verbinnen liggt Alkalimetallen jümmer as eenwertig Kationen vör, as dat Valenzelektron licht von annere Atome infungen warrn kann. De Radius von dat Kation warrt mit tonehmend Massentall bannig gröter, wat sik ok op annere Eegenschoppen utwirkt: De Ionisierungsenergie, Elektronegativität un Elektronenaffinität nimmt dorbi af, de Basizität nimmt to.

Alkalimetallen un jümmer Verbinnen (warrt ok as Solt betekend) hebbt al een besünnere Klöör, wenn se in Füür holln warrt ( Flammenklöör): Lithium lüücht rot, Natrium gelorange, Kalium lila, Rubidium farvt Flammen ok rot un Cäsium blaulila. Alkalimetallen warrt dorüm veel in Füerwark bruukt.

Other Languages
Afrikaans: Alkalimetaal
aragonés: Metal alcalín
العربية: فلز قلوي
asturianu: Alcalín
azərbaycanca: Qələvi metallar
беларуская: Шчолачныя металы
беларуская (тарашкевіца)‎: Лужныя мэталы
भोजपुरी: एल्कली धातु
bosanski: Alkalni metali
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Giĕng-gĭng-sṳ̆k
čeština: Alkalické kovy
Deutsch: Alkalimetalle
Ελληνικά: Αλκάλια
English: Alkali metal
Esperanto: Alkala metalo
español: Alcalino
français: Métal alcalin
贛語: 鹼金屬
galego: Alcalino
客家語/Hak-kâ-ngî: Kán-kîm-su̍k
हिन्दी: क्षार धातु
Fiji Hindi: Alkali dhaatu
Kreyòl ayisyen: Metal alkalen
interlingua: Metallo alcalin
Bahasa Indonesia: Logam alkali
íslenska: Alkalímálmur
日本語: 第1族元素
Basa Jawa: Logam alkali
한국어: 알칼리 금속
Ripoarisch: Alkalimetall
Lëtzebuergesch: Alkalimetall
Limburgs: Alkalimetaal
lumbaart: Metal alcalin
latviešu: Sārmu metāli
македонски: Алкален метал
मराठी: अल्क धातू
Bahasa Melayu: Logam alkali
မြန်မာဘာသာ: အယ်လ်ကာလီသတ္တု
नेपाल भाषा: एल्कालाइ धातु
Nederlands: Alkalimetaal
norsk nynorsk: Alkalimetall
occitan: Metal alcalin
ਪੰਜਾਬੀ: ਖ਼ਾਰੀ ਧਾਤ
polski: Litowce
português: Metal alcalino
Runa Simi: Alkali q'illay
română: Metal alcalin
саха тыла: Алкали метал
srpskohrvatski / српскохрватски: Alkalni metali
Simple English: Alkali metal
slovenčina: Alkalický kov
slovenščina: Alkalijska kovina
српски / srpski: Алкални метал
Basa Sunda: Logam alkali
svenska: Alkalimetall
Kiswahili: Metali alikali
Türkçe: Alkali metal
татарча/tatarça: Селтеле металлар
українська: Лужні метали
oʻzbekcha/ўзбекча: Ishqoriy metallar
Tiếng Việt: Kim loại kiềm
中文: 碱金属
文言: 鹼金屬
Bân-lâm-gú: Kiⁿ-kim-sio̍k
粵語: 鹼金屬