Naggitto
English: Egypt

Progetto stati Naggitto
Purtale:Purtali Visita 'o [[Purtale:]]
Naggitto - Bannera
Naggitto - Mpresa
(dettaglio)(dettaglio)
Motto: "'O paese mio, 'o paese mio, 'o paese mio."

Egypt (orthographic projection).svg

Nfromma
Nòmme completo:Repubbreca Araba d"o Naggitto
Nòmme ufficiale:جمهورية مصر العربية
Ǧumhūriyyat Miṣr al-ʿArabiyyah
Lengua ufficiale:arabo
Capitale:'O Cairo  (9.120.350 ab. / 2011)
Pulitica
Guviérno:Guvierno pruvvisorio
Presiriente:ʿAdlī Manṣūr (ad interim)
Primmo Menisto:Hazem al-Beblawi (ad interim)
Ndepennenza:d"o Regno Aunito dint'ô 1922
Ngresso a ll'ONU:24 'e ottovre 1945
Area
Totale:1.002.450 km²  (30°)
% d''e Acque:0,632 %
Populazzione
Totale (2017):96.042.227 ab.  (13°)
Denzità:94 ab./km²  
Giugrafia
Cuntinente:Africa e Asia
Fuso orario:UTC +2
Ecunumia
Valuta:Sterlina naggiziana
PIL (PPA)  (2012):256 729 milioni di $  (41°)
PIL procapite (PPA)  (2012):3.112 $  (123°)
HDI  (2011):0,644 (medio)  (113°)
Energia:
Varie
TLD:.eg, مصر.
Prefisso tel.:+20
Targa autom.:ET
Inno nazzionale:Biladī
Festa nazzionale:23 'e luglio

Eg-map.png

'A Repubbreca Araba 'e Naggitto (arabo: Jumhūriyyat Misr al-‘Arabiyya, جمهوريّة مصر العربيّة, addó cu Misr, مصر, se 'ntenne 'o Naggitto) è na spazziosa nazzione 'e ll'Africa nordurientale. Cumprenn'a Penisula d' 'o Sinai, ca renne 'o Naggitto nu paese ca fa pparte 'e ll'Asia pure. 'A parte abetata prencepale d' 'o paese se spanne ê late d''o sciummo Nilò. Vaste aree d''o Naggitto so' cuperte d'ê rrene d''o Sahara e songo disabetate.

'A capitale è 'O Cairo (القاهرة).

  • storia

Storia

'A Piramide Saqqara

'A storia d' 'o Naggitto accummencia cu ll'aunione d' Aveto e Basso Naggitto 'a parte 'e Narmer, primmo suvrano d' 'a primma dinastia, attuorno ô 3200 a. C. pure si primma 'e 'sti fatte venette na fase urbana priparatoria ca adduraje alcune secule. Sapimmo, aroppo a cierte scuperte archeologgiche 'e mò, ch' 'a civiltà egizia ce steva già 'a nu millennio apprimma.

Attraverzo periode 'mperiali e atri 'e profonda anarchia, 'o Naggitto mantenette ll'innipennenza soja 'nfino â mità d' 'o I millennio a.C. quanno ce fuje 'a conquista persiana.

Conquistato da Alessandro Magno 'int'ô IV seculo a. C., addumase asotto 'o cuntrollo d' 'e successure d' 'e suoje, 'e Tolomei, 'nfino â conquista rumana ô 30 a.C..

Quanno ll'impero rumano se spartette â ddoje parte,'o Naggitto facette parte 'e ll'Impero rumano d'Oriente. 'Int'ô VII seculo fuje conquistato 'a ll'Arabe ca facetteno addiventà 'o paese na pruvincia (wilāya) d' 'o califfato lloro. 'O paese s'arripijaje na primma autonomia ch' 'e Tulunidi e, aroppo 'a riconquista abbaside, 'e cui califfi detteno 'o Naggitto a ll'Ikshididi, 'o paese fuje conquistato 'ind'o X seculo d' 'e Fatimidi, ca erano sciiti-ismailiti.

Saladino e 'a dinastia â isso funnata 'e ll'Ayyubidi mettetero asotto 'o putere lloro 'o Naggitto, 'a Siria e 'o Yemen a partì d' 'o XII seculo. Aroppo venettero 'e mammalucche, turchi e circassi. A finale fuje 'a vota 'e ll'Ottomani, ca se pijajeno 'o putere 'ind'o XVI seculo (1517), cu 'a fine d' 'a Campagna militare d' 'o Sultano Selim I Yavuz ca però mantenette comme "feudatari" d' 'e suoje 'e mammalucche scunfitte.

Ê primme 'e luglio 1798 'o Naggitto fuje invaso p''o mare â nu corpo 'e spedizzione francese 'e mmerzo 40.000 uommene guidato â Napoleone Bonaparte. 'O scopo chiù 'mpurtante 'e ll'invasione fuje chello 'e sfrugulià 'a 'Ngreterra ma, comme siconno obiettivo, ce steva pure chello d' aiutà 'e studi storice, archeologgice, giugrafice e linguistice ch''o gruppo d' uommene 'e scienza e 'e lettere ca Bonaparte se purtaje apriesso â spedizzione facette ô Naggitto. L'occupazzione francese duraje 'nfino â staggione d''o 1800 (Napoleone era turnato â Franza già a aùsto d''o 1799) quanno ll' urdeme truppe cummannate d'ô generale Menou se arrennettero a ll'anglo-turche.

Ê primmi d''o XIX seculo 'o Naggitto fuje tenuto cu' forza â ll'albanese Mehmet Ali Paşa (funnatore d''a dinastia albanese ca guvernaje 'o Naggitto,fernuta cu' l'urdemo re Faruq I d''o Naggitto 'ind'o 1953) ch'avviaje na dinastia viceriale (khediviale), formalmente dipennente â Istanbùl ma sustanzialmente autonoma. 'Ind'o 1881, sfruttanno 'a granna debbolezza d''o dominio turco e 'e scarze doti finanziarie 'e Isma'il Pascià, giustificanno 'sta situazzione cu''o fatto 'e pruteggere ll' investimiente europei 'ind'a zona d''o Canale di Suez, 'o Regno Unito e 'a Franza obbligajono 'o Naggitto a nummenà doje espierte d''e lloro pe' guidà 'e Finanze e 'e Lavori Pubblici. Chiù doppo 'a Ngreterra occupaje 'o Naggitto e s''o tenette 'nfino ô 1922, senza ce definì nu status giuridico priciso e innicannolo comme nu semprice pussedimento d''a Curona.

'O 28 'e frevaro 1922 venette ricanasciuta na furmale innipennenza, asotto 'a veste istituzzionale munarchica, pure si durava ancora ll'occupazzione militare britanneca. Chesto stato continuaje 'nfino ô 1952 quanno 'o 23 'e luglio nu colpo 'e Stato d''e Libberi Ufficiali d''o generale Muhammad Neghib e d''o colonnello Gamāl ʿAbd al-Nāṣer (Nasser) pruclamaje 'a repubbreca, depunenno 'a dinastia funnata â Mehmet Ali e decidenno poche anne aroppo 'o definitivo ritiro d''e truppe britanneche d''a zona d''o Canale e d''e basi militari ch' ancora cuntrullava.

'O 23 'e giugno 1956 Nasser vene aeletto Presiriente d' 'a Repubbreca, e 'o 26 'e luglio decreta 'a nazzionalizzazzione d''o Canale 'e Suez, mettenno fine a 'o cuntrollo franco-britanneco, e fermanno,ufficialmente, chesta 'mpurtante vija 'e communicazzione. 'A situazzione precipitaje 'o mese 'e ottobre; aroppo ll' attacche terroristice 'ind'e zone 'e cunfine, infatti, 'o 20 'e ottobre, Israele occupa 'o Sinai, e va verzo 'o Canale 'e Suez; 'o 29 'e ottovre 1956, truppe britanneche e francise occupano 'a zona d''o Canale, 'o 31 'e ottovre bumbardano 'O Cairo e 'o 5 'e nuvembre occupano Porto Said. 'O 6 'e novembre ll'Aunione Sovietica cumanna a Israele, Franza e Regno Unito, 'e fermà 'a guerra contro 'o Naggitto, minaccianno n' interviento addiretto 'ind'o cunflitto, e pure 'e State Aunite premmono 'nguollo a ll'alleate pe' fà fernì 'sta guerra.

'A fine 'e ll'ostilità vene ll'8 'e nuvembre, e 'o 15 d''o stisso mese 'e surdate 'e pace 'e ll'ONU traseno 'ind'a zona. 'O Naggitto sano sano fuje accussì affidato â nova classe dirigente aspressa d'ê "Liberi Ufficiali".

'O successivo mancato finanziamiento d''o pruggietto 'e ll'Alta Diga 'e Aswān â parte d' 'a Banca Munniale fuje una d''e cause 'e ll'avvicinamento d''o Naggitto, guvirnato â Gamāl ʿAbd al-Nāṣer, a ll'URSS. 'Ind'o 1967 scoppia 'a "Guerra d''e sei giorni" (vide Cunflitti arabo-israeliani), e 'o 28 'e settembre 1970 more Nasser. 'O successore è 'o vice presidente, Anwar al-Sādāt, ca,'ind'o 1973, manna na nova offensiva contro Israele,'o presidente fuje acciso aroppo,a seguito 'e n'attentato. 'O successore fuje Hosni Mubarak,ca guvernaje ll'Egitto pe' 40 anne, fin'e 'o 2011.

Other Languages
Аҧсшәа: Мысра
Acèh: Meusé
адыгабзэ: Мысыр
Afrikaans: Egipte
Akan: Igyipt
Alemannisch: Ägypten
አማርኛ: ግብፅ
aragonés: Echipto
Ænglisc: Ægypt
العربية: مصر
ܐܪܡܝܐ: ܡܨܪܝܢ
مصرى: مصر
অসমীয়া: মিছৰ
asturianu: Exiptu
Aymar aru: Iqiptu
azərbaycanca: Misir
تۆرکجه: میصر
башҡортса: Мысыр
Boarisch: Egyptn
žemaitėška: Egėpts
Bikol Central: Ehipto
беларуская: Егіпет
беларуская (тарашкевіца)‎: Эгіпет
български: Египет
भोजपुरी: मिस्र
Bahasa Banjar: Mesir
bamanankan: Misra
বাংলা: মিশর
བོད་ཡིག: ཨའི་ཅི།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: মিশর
brezhoneg: Egipt
bosanski: Egipat
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Mesir
буряад: Египет
català: Egipte
Chavacano de Zamboanga: Egipto
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ăi-gĭk
нохчийн: Мисар
Cebuano: Ehipto
Chamoru: Ehiptu
ᏣᎳᎩ: ᎢᏥᏈᎢ
Tsetsêhestâhese: Egypt
کوردی: میسر
qırımtatarca: Mısır
čeština: Egypt
kaszëbsczi: Egipt
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Єгѷптъ
Cymraeg: Yr Aifft
dansk: Egypten
Deutsch: Ägypten
Zazaki: Mısır
dolnoserbski: Egyptojska
डोटेली: इजिप्ट
ދިވެހިބަސް: މިޞްރު
eʋegbe: Egipte
Ελληνικά: Αίγυπτος
English: Egypt
Esperanto: Egiptio
español: Egipto
eesti: Egiptus
euskara: Egipto
estremeñu: Egitu
فارسی: مصر
suomi: Egypti
Võro: Egüptüs
Na Vosa Vakaviti: Ijipta
føroyskt: Egyptaland
français: Égypte
arpetan: Èg·ipte
Nordfriisk: Egypten
furlan: Egjit
Frysk: Egypte
Gaeilge: An Éigipt
Gagauz: Egipet
贛語: 埃及
Gàidhlig: An Èipheit
galego: Exipto
Avañe'ẽ: Ehíto
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: ईजिप्त
ગુજરાતી: ઇજિપ્ત
Gaelg: Yn Egypt
Hausa: Misra
客家語/Hak-kâ-ngî: Âi-khi̍p
Hawaiʻi: ‘Aikupika
עברית: מצרים
हिन्दी: मिस्र
Fiji Hindi: Egypt
hrvatski: Egipat
hornjoserbsce: Egyptowska
Kreyòl ayisyen: Ejip
magyar: Egyiptom
հայերեն: Եգիպտոս
Արեւմտահայերէն: Եգիպտոս
interlingua: Egypto
Bahasa Indonesia: Mesir
Interlingue: Egiptia
Igbo: Egypt
Ilokano: Ehipto
ГӀалгӀай: Мисаре
Ido: Egiptia
íslenska: Egyptaland
italiano: Egitto
日本語: エジプト
Patois: Iijip
la .lojban.: misrygu'e
Jawa: Mesir
ქართული: ეგვიპტე
Qaraqalpaqsha: Mısır
Taqbaylit: Maṣer
Kabɩyɛ: Egipiti
Kongo: Misiri
Gĩkũyũ: Egypt
қазақша: Мысыр
kalaallisut: Egypt
ភាសាខ្មែរ: អេហ៊្សីប
ಕನ್ನಡ: ಈಜಿಪ್ಟ್
한국어: 이집트
कॉशुर / کٲشُر: مِسر
kurdî: Misir
kernowek: Ejyp
Кыргызча: Египет
Latina: Aegyptus
Ladino: Ayifto
Lëtzebuergesch: Egypten
лакку: Мисри
лезги: Мисри
Lingua Franca Nova: Misre
Luganda: Egypt
Limburgs: Egypte
Ligure: Egitto
lumbaart: Egit
lingála: Ejipte
lietuvių: Egiptas
latviešu: Ēģipte
मैथिली: मिस्र
мокшень: Египет
Malagasy: Ejipta
Baso Minangkabau: Masia
македонски: Египет
മലയാളം: ഈജിപ്റ്റ്‌
монгол: Египет
मराठी: इजिप्त
кырык мары: Египет
Bahasa Melayu: Mesir
Malti: Eġittu
မြန်မာဘာသာ: အီဂျစ်နိုင်ငံ
مازِرونی: مصر
Dorerin Naoero: Idjipt
Nāhuatl: Egipto
Plattdüütsch: Ägypten
Nedersaksies: Egypte (laand)
नेपाली: मिश्र
नेपाल भाषा: मिस्र
Nederlands: Egypte (land)
norsk nynorsk: Egypt
norsk: Egypt
Novial: Egiptia
Nouormand: Êgypte
Sesotho sa Leboa: Egypt
occitan: Egipte
Livvinkarjala: Jegiptu
Oromoo: Ijiipti
ଓଡ଼ିଆ: ଇଜିପ୍ଟ
Ирон: Мысыр
ਪੰਜਾਬੀ: ਮਿਸਰ
Kapampangan: Ejiptu
Papiamentu: Egipto
Picard: Édjipe
पालि: ईजिप्ट
Norfuk / Pitkern: Ejiipt
polski: Egipt
Piemontèis: Egit
پنجابی: مصر
Ποντιακά: Αίγυπτος
پښتو: مصر
português: Egito
Runa Simi: Ihiptu
rumantsch: Egipta
romani čhib: Mêsire
Kirundi: Misiri
română: Egipt
tarandíne: Egitte
русский: Египет
русиньскый: Еґіпет
संस्कृतम्: ईजिप्तदेशः
саха тыла: Эгиипэт
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱢᱤᱥᱚᱨ
sardu: Egitu
sicilianu: Eggittu
Scots: Egyp
سنڌي: مصر
davvisámegiella: Egypta
Sängö: Kâmitâ
srpskohrvatski / српскохрватски: Egipat
සිංහල: ඊජිප්තුව
Simple English: Egypt
slovenčina: Egypt
slovenščina: Egipt
Gagana Samoa: Aikupito
chiShona: Egypt
Soomaaliga: Masar
shqip: Egjipti
српски / srpski: Египат
Sranantongo: Egiptakondre
SiSwati: IGibhithe
Sesotho: Egepeta
Seeltersk: Ägypten
Basa Sunda: Mesir
svenska: Egypten
Kiswahili: Misri
ślůnski: Egipt
தமிழ்: எகிப்து
తెలుగు: ఈజిప్టు
tetun: Ejitu
тоҷикӣ: Миср
Türkmençe: Müsür
Tagalog: Ehipto
Tok Pisin: Ijip
Türkçe: Mısır
Xitsonga: Gibita
татарча/tatarça: Мисыр
chiTumbuka: Egypt
Twi: Misrim
reo tahiti: ’Aifiti
тыва дыл: Египет
удмурт: Египет
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مىسىر
українська: Єгипет
اردو: مصر
oʻzbekcha/ўзбекча: Misr
vèneto: Egito
vepsän kel’: Egipt
Tiếng Việt: Ai Cập
West-Vlams: Egypte
Volapük: Lägüptän
walon: Edjipe
Winaray: Ehipto
Wolof: Isipt
吴语: 埃及
მარგალური: ეგვიპტე
ייִדיש: עגיפטן
Yorùbá: Ẹ́gíptì
Vahcuengh: Aehciz
Zeêuws: Ehypte
中文: 埃及
文言: 密思兒
Bân-lâm-gú: Ai-ki̍p
粵語: 埃及
isiZulu: IGibhithe