Ciento juorne

Cu ll'espressione Ciento juorne ('n franzese Cent-Jours) nce se referisce a nu periudo d'â storia 'e ll'Europa cumpreso nfra ô retuorno 'e Napulione Bonaparte a Parigge (20 'e màrzo 1815) da ll'asilio a ll'isula d'Elba e la restaurazzione d'â dinastia d'ê Burbone cu Luigi XVIII (8 luglio 1815). Chesto nomme, véne da nu descurzo d'ô Prefetto 'e Parigge, Gilbert Chabrol de Volvic, pe' presentà 'o bemmenuto ô Rre, 'ncapo a ll'8 luglio.

'O retuorno 'e Napoleone nce fuje tanno 'e naziune 'e ll'Europa staveno arricettanno 'a geugrafia d'ô cuntinente aropp'ê traverzìe gnenetate d'â rivuluzzione franzesa e da 'e uerre napulioneche, 'ncopp'ô nommalto Cungriesso 'e Vienna. 'O 13 'e marzo chesto dechiaraje "forasciuto" Napulione e 'o 25 r'ô mese Regno Aunito, Impero Russo e austriaco e Prussia furmajeno 'a Settima Cualizzione, c'ô quateno 'e llo scusà defenetivamente. Chesto fuje l'urtemo cunflitto d'ê uerre napulioneche, fenute c'â scunfitta 'e ll'imperatore d'ê francise a Waterloo 'int'ô 18 giùgno aroppo 'e tuzzate 'e Quatre-Bras e Ligny, cu 'a restaurazzione d'â munarchia e cu ll'asilio 'e Napulione 'ncoppa ll'isula 'e Sant'Elena, addò murette 'o 5 'e maggio 1821.

'O returono 'e ll'imperatore

Napuliòne Bonaparte dint'a nu ritratto 'e Evert A. Duykinck

A frevaro e màrzo d'ô 1814, nfra 'e sciumme d'â Senna e d'â Marna, 'o Bonaparte pruvaje, mmàtula, a arrestà 'e fforze d'â Sesta cualizione trasute rint'ô territuorio franzese. Cu ll'impussibberetà 'e difennere Parigge o 'a curona, int'â reggia soja, Napulione nguadiaje Armand Augustin Louis de Caulaincourt – mmasciatore franzese 'n Russia - 'e neguzià cu ll'imperatore russo ll'abdecazzione soja a ffaore d'ô figlio e rre 'e Romma, Napulione II. 'O zar, nun s'appunette ma, apprennenno d'â deserzione 'e Marmont, 'ncapo a ll'avanguardia 'e ll'esercito franzese a Essonne, fuje mpustato pe n'abdecazzione senza cundezziune. Bonaparte fuje ubbrecato a accettà.

Se decerette accussì pe' n'asilio a l'isula d'Elba, lassanno a Napulione 'o titulo 'e d'imperatore e na rennita 'e ddoje meliune 'e franche c'â suvranità 'ncopp'â ll'isula, pettramente ll'imperatrice Maria Luisa deventaje duchessa 'e Parma, Piacenza e Guastalla.

Abbenché 'o rre pruvaje a resullevà ll'econumia e a preservà 'e deritte cevile r'ê francise, 'o populo remanette cuntrario a 'o Burbune, memmure d'ê malguvierne 'e primma d'â Revoluzzione. Pure nfra ll'esercito 'o malcuntento era gruosso, a causa d'â smubberitazzione furzata 'e tante surdate. Napulione, sapute 'ste ccose, 'o 26 'e frevaro sarpaje da ll'Elba assecuteiato da nu migliaro d'uommene, quattro cannune e da 'e ggenerale Antoine Drouot e Pierre Cambronne, iognenno 'int'ô 1º màrzo azzicco a Cannes. 'O generale André Masséna, a Marseglia, nfurmato 'e ll'accadenza, nun s'appunnette 'a trasuta d'ô viecchio imperatore 'int'ô territuorio franzese, faceletanno ll'avanzata d'ô Bonaparte. Chesto trasette a Grenoble e prusequette vierzo Parigge nfra 'o giubbilo d'â pupulazzione, ubbrecanno 'o 19 'e marzo Luigi XVIII a abbandunà 'a capitale.

Other Languages
العربية: المئة يوم
asturianu: Cien Díes
беларуская: Сто дзён
български: Стоте дни
brezhoneg: Kant-Devezh
čeština: Sto dnů
English: Hundred Days
Esperanto: Cent-Tagoj
español: Cien Días
euskara: Ehun Egunak
français: Cent-Jours
עברית: מאה הימים
magyar: Száz nap
հայերեն: Հարյուր օր
Bahasa Indonesia: Seratus Hari
italiano: Cento giorni
日本語: 百日天下
ქართული: ასი დღე
한국어: 백일천하
मराठी: शंभर दिवस
Bahasa Melayu: Seratus Hari
русский: Сто дней
srpskohrvatski / српскохрватски: Sto dana
Simple English: Hundred Days
slovenčina: Sto dní
Türkçe: Yüz Gün
українська: Сто днів
中文: 百日王朝
粵語: 百日皇朝