کوردی

جائونی که سازمان سیا گانه وشون دله کوردی گپ زنّه.

کوردی زوون طیفی از گویش‌ئونی هستنه که کوردون ونجه گپ زنّه. کوردی زوون یا کوردی زوون‌ئون اتا چله ایرانیج زوونون هستنه که ونه غربی چله دله درنه.[۱] در واقع «کوردی زوون» فارسی واری به معنی اتا زوون با اتا استاندارد شکل و تعریف بیی سامون نی‌یه[۲][۳] کوردی اتا طیف شومال‌غربی ایرانیج زوونون هستنه که گاه همدیگه ره نزدیک و گاه هم نسبت به هم از نظر زوون‌شناسی دورنه. این زوونون عبارتنه از: کورمانجی، کلهری، سورانی، گورانی و اورامانی. زازاکی زوون ره هم ویشتر کوردی دونّه.[۴]

شبیه‌ترین زوون‌ئون به کوردی بلوچی، گلکی، تالشی و تبری هستنه، این زوون‌ئون هم شومال‌غربی چله دله درنه. ات سو دیگه جا، جنوب‎غربی چله دله لوری و بختیاری و فارسی هم کوردی دسوری هستنه.

کوردی عمدتاً ایران، عراق، سوریه و ترکیه دله استفاده وونه.[۵] کوردی شه چله چله دانه. ونه گت چله‌ئون اینان هسنه: [۶][۷][۸][۹][۱۰]

  • شومال-غربی کوردی:کرمانجی
  • مرکزی کوردی: سورانی
  • جنوبی کوردی: کرماشانی، فیلی، کلهری، و لکی. [۱۱] [۱۲] [۱۳]

کوردی عراق کوردستون دله رسمی‌زوون هسته[۱۴] در حالی که سوریه دله ممنوع بیی‌یه. تا اوت ۲۰۰۲ ترکیه دله محدودیت‌ئون شدیدی ونه سر دیی‌یه و هنتا هم این کشور دله کوردی ره لطمه زنّه.[۱۵]. ایران دله هم بنشنه وه ره بعضی رسانه‌ئون دله کار بزوئن ولی هنتا ننشنه وه ره مدرسه‌ئون دله درس هادئن.

  • منابع

منابع

Wikipedia
ویکی‌پدیا نسخه، کورمانجی کوردی جه
Wikipedia
ویکی‌پدیا نسخه، سورانی کوردی جه
  1. http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-language-i From the West Iranian languages, only Persian, Kurdish, and Balōči were known relatively well
  2. Encyclopaedia Iranica، سرواژهٔ Kurdish language
  3. بنیاد مطالعات ایران، بازدید: مه ۲۰۰۹.
  4. Encyclopaedia Iranica، سرواژهٔ Kurdish language
  5. کرد و پراکندگی او در گستره ایران زمین - ح. بهتویی - ۱۳۷۷ - تهران.
  6. Ethnologue report for Kurdish
  7. دایره المعارف بزرگ اسلامی، جلد دهم، تهران ۱۳۸۰، ص. ۵۴۸-۵۴۹
  8. Rüdiger Schmitt: Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte. Wiesbaden (Reichert) ۲۰۰۰,.
  9. Rüdiger Schmitt (Hg.): Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden (Reichert) ۱۹۸۹,
  10. Kurdish language - Britannica Online Encyclopedia
  11. دایره المعارف بزرگ اسلامی، جلد دهم، تهران ۱۳۸۰، ص. ۵۴۸-۵۴۹
  12. Rüdiger Schmitt: Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte. Wiesbaden (Reichert) ۲۰۰۰,.
  13. دستور زبان کردی کرمانشاهی، وحید رنجبر، انتشارات طاق بستان، ۱۳۸۸
  14. Full text of Iraq constitution - Conflict in Iraq- msnbc.com
  15. Special Focus Cases
ایرانیج زوونون

ایرانیج زوونون

رج غربی ایرانیج زوونون
غربی شمال

باستون: مادی  میانا: پارتی (پهلوی اشکانی)  ترنه: آذری | گیلکی | مازرونی ِزوون | تالشیکی | تاتی تبار زوونون | کردی کرمانجی | کردی سورانی | زازا-گورانی | سمنانی | مرکزی ایرانیج زوونون | بلوچی | سیوندی 

غربی جنوب

باستون: باستونی پارسی  میانا: میانا پارسی (پهلوی)  ترنه: فارسی | لری | بختیاری | لارستانی | بشاگردی | کمزاری | تاتی اران 

رج شرقی ایرانیج زوونون
شرقی شمال

باستون: اوستایی  میانه: سغدی | خوارزمی | بلخی | غربی سکایی | آلانی | سرمتی  ترنه: آسی | یغنابی (سغدی نو) 

شرقی جنوب

میانا: سکایی-تخاری  ترنه: پشتو | پامیری زوونون | پراچی | ارموری | منجی | یدغه 

۱-بلوچی گویشورون مهاجرت وسه جوغرافیائی هارشا ی جا ایران فلات ره شرقی جنوب منتقل بهینه. ۲- غربی جنوب رج ره رج فارسی‌تبار نیز گن نه. ۳-ویشتر زوون‌اشناسون، اوستایی ره غربی و شرقی رجون مرز دله دسته‌بندی کن نه.
Other Languages
Afrikaans: Koerdies
Alemannisch: Kurdische Sprache
አማርኛ: ኩርድኛ
aragonés: Idioma kurdo
العربية: لغة كردية
asturianu: Idioma curdu
azərbaycanca: Kürd dili
تۆرکجه: کورد دیلی
башҡортса: Курд телдәре
беларуская: Курдская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Курдзкая мова
български: Кюрдски езици
brezhoneg: Kurdeg
català: Kurd
čeština: Kurdština
Чӑвашла: Курт чĕлхи
Cymraeg: Cyrdeg
Zazaki: Kurdki
dolnoserbski: Kurdšćina
Esperanto: Kurda lingvo
español: Idioma kurdo
eesti: Kurdi keel
euskara: Kurduera
estremeñu: Luenga kurda
suomi: Kurdi
français: Kurde
Nordfriisk: Kurdisk spriaken
Gaeilge: An Choirdis
galego: Lingua kurda
客家語/Hak-kâ-ngî: Kurdi-ngî
עברית: כורדית
Fiji Hindi: Kurdish bhasa
hrvatski: Kurdski jezik
hornjoserbsce: Kurdšćina
magyar: Kurd nyelv
հայերեն: Քրդերեն
Bahasa Indonesia: Bahasa Kurdi
íslenska: Kúrdíska
italiano: Lingua curda
日本語: クルド語
Basa Jawa: Basa Kurdhi
ქართული: ქურთული ენა
Taqbaylit: Takurdit
қазақша: Күрд тілі
kalaallisut: Kurdiskisut
한국어: 쿠르드어
Lingua Franca Nova: Curdi (lingua)
Limburgs: Koerdisch
Ligure: Lengua curda
lumbaart: Lengua cürda
لۊری شومالی: زوٙن کوردی
lietuvių: Kurdų kalba
latviešu: Kurdu valoda
Māori: Reo Ketisí
македонски: Курдски јазик
Bahasa Melayu: Bahasa Kurdi
Nederlands: Koerdisch
norsk nynorsk: Kurdisk
norsk: Kurdisk
Novial: Kurdum
occitan: Curd
پنجابی: کردی
português: Língua curda
Runa Simi: Kurdi simi
română: Limba kurdă
sicilianu: Lingua curda
srpskohrvatski / српскохрватски: Kurdski jezik
Simple English: Kurdish language
slovenčina: Kurdčina
српски / srpski: Курдски језици
svenska: Kurdiska
Kiswahili: Kikurdi
Türkçe: Kürtçe
татарча/tatarça: Көрд теле
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كۇرد تىلى
українська: Курдська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Kurd tili
Tiếng Việt: Tiếng Kurd
хальмг: Курдин келн
ייִדיש: קורדיש
中文: 庫爾德語
文言: 庫爾德語
Bân-lâm-gú: Kurd-gí
粵語: 庫爾德文