Femenismo

Femenismo

Femenismo ye un mobimiento sócio-político que lhuita pula eigualdade de las mulhieres an relaçon als homes. Yá fui definido cumo ua eideologie que oubjetiba la eigualdade - ó l que serie más perciso - la eigualdade antre ls sexos. Assi i todo, hai outoras femenistas que percurórun demunstrar cumo la própia cuncepçon de sexo biológico adbén dua cumprenson simbólica de l mundo que ye ourientada pula cuncepçon de género. Outros studiosos defínen l Femenismo cumo un cunjunto de eideias políticas, filosóficas i sociales que percuran promober ls dreitos i antresses de las mulhieres na sociadade cebil. Inda assi, ls Femenismos, nas múltiplas formas, stan relacionados a deseios, políticas i antresses de outros grupos cebiles, nun solamente de mulhieres.

Pré-Stória i Stória Antiga

Las ceblizaçones antigas (Grécia, Babilónia, Roma, Eigito, antre outras) fúrun prolixas an cultuar a mulhier i la femenilidade ó las diusas cumo sacerdotisas ( Diotima de Mantinea), sábias, filósofas, matemáticas ( Heipátie de Alexandria) pitonisas, amazonas (ó guerreiras). Este culto ansere-se drento dun cuntesto social i relegioso cujas raízes remontan als registros pré-stóricos de l Paleolítico ó inda a ua fase anforme de l mundo. Esta abordaige mítico-relegiosa prebaleciu antre las ceblizaçones antigas i ne ls respetibos mitos. Çcubiertas arqueológicas rebelan la eisisténcia de arte rupestre i de statuetas de culto al cuorpo femenino, a la fertilidade i cun esso a la noçon de ourige de la bida i de l mundo. [1] Las más antigas noçones de criaçon se oureginában de la eideia básica de l nacimiento, que cunsistie na sola ourige possible de las cousas i esta cundiçon prébia de l caos primordial fui straída diretamente de la teorie arcaica de que l útero cheno de sangre era capaç de criar magicamente la prole. Acraditaba-se que a partir de l sangre debino de l útero i atrabeç dun mobimento, beilado ó ritmo cardíaco, que agitasse este sangre, surgíssen ls "fruitos", la própia maternidade. Essa ye ua de las rezones pulas quales l beilar de las mulhieres primitibas éran repletas an mobimientos pélbicos i abdominales. Muitas tradiçones referiran l percípio de l coraçon materno que detén to l poder de la criaçon. Este coraçon materno, "ua einergie capaç de coalhar l caos spumoso" [2] ourganizou, separou i definou ls eilemientos que cumpónen i prodúzen l cosmos; la esta einergie ourganizadora ls griegos dórun l nome de Diakosmos, la Determinaçon de la Deusa.

De la Deusa mai la Dius

Ls eigípcios, ne ls hieróglifos, chamórun este coraçon de ab i ls heibreus fúrun ls purmeiros a chamar de pai (inda que masculinizassen, la eideia fundamental de família i cuntinidade de la bida nun era patriarcal). Segundo Joseph Campbell, l patriarcalismo surgido cun ls heibreus debe-se, antre outras rezones, a la atebidade belicosa de pastoreio de ganado bobino i caprino [3] i a las custantes perseguiçones religosas que zamcadeában l nomadismo i la perda de eidantidade territorial. [4] Patriarcado ye ua palabra deribada de l griego patener, i se refre a un território ó jurisdiçon gobernado por un patriarca; de adonde la palabra pátria. Pátria relaciona-se al cunceito de paíç, de l eitaliano paese, por sue beç oureginário de l latin pagus, aldé, donde tamien ben pagon. Pátria, patriarcado i pagon ten la mesma raiç.

La eidantidade de la religion cula Mai tierra, la fertilidade, la ourige de la bida i de la manutençon de la mesma cula mulhier, serie, segundo Campbell, retratada tamien na Bíblia: …la santidade de la tierra, an si, porque eilha ye l cuorpo de la Deusa. Al criar, Jeobá cria l home a partir de la tierra, de l barro, i sopra bida ne l cuorpo yá formado. El própio nun stá eilhi, persente, nessa forma. Mas la Deusa stá eilhi drento, assi cumo cuntina eiqui fura. L cuorpo de cada un ye feito de l cuorpo deilha. Nessas mitologies dá se l reconhecimiento dessa spécie de eidantidade ounibersal. [5]

Tamien cumbibeu cun esta dibinizaçon de la mulhier un papel por bezes restrito a la manutençon de l lhar i al cuidado para cun ls filhos[ ?]. Solamente ls homes tenien acesso las atebidades públicas cumo la política i las artes[ ?]; a mulhier daba suporte a la bida de l home[ ?]. Ne l Ampério Romano la çcreminaçon era semelhante, i la lhegislaçon garantie al home, atrabeç de la anstituiçon de l paterfamilias, poder abseluto subre a mulhier, filhos i scrabos[ ?].

Na Gália, na Germánia an alguns pobos de la América pré-colombiana (cumo ls eiroqueses i ls hurones) possuían ua ourganizaçon que nun atribuia defrenças hierárquicas an funçon de las defrenças de sexo. Nas redadeiras dues, eineisistia ua çtinçon antre eiquenomie doméstica i eiquenomie social, las tarefas éran debedidas andependientemente de l sexo de la pessona.

Other Languages
Afrikaans: Feminisme
Alemannisch: Feminismus
aragonés: Feminismo
العربية: نسوية
asturianu: Feminismu
azərbaycanca: Feminizm
تۆرکجه: فمینیزم
башҡортса: Феминизм
Boarisch: Feminismus
žemaitėška: Femėnėzmos
беларуская: Фемінізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Фэмінізм
български: Феминизъм
भोजपुरी: नारीवाद
বাংলা: নারীবাদ
brezhoneg: Gwregelouriezh
bosanski: Feminizam
буряад: Феминизм
català: Feminisme
нохчийн: Феминизм
کوردی: فێمینیزم
čeština: Feminismus
dansk: Feminisme
Deutsch: Feminismus
Zazaki: Feminizm
Ελληνικά: Φεμινισμός
English: Feminism
Esperanto: Feminismo
español: Feminismo
eesti: Feminism
euskara: Feminismo
estremeñu: Feminismu
فارسی: فمینیسم
suomi: Feminismi
Võro: Feminism
français: Féminisme
Frysk: Feminisme
Gaeilge: Feimineachas
galego: Feminismo
گیلکی: فمنيسم
Avañe'ẽ: Kuñareko
עברית: פמיניזם
हिन्दी: नारीवाद
Fiji Hindi: Feminism
hrvatski: Feminizam
magyar: Feminizmus
Հայերեն: Ֆեմինիզմ
interlingua: Feminismo
Bahasa Indonesia: Feminisme
Interlingue: Feminisme
Ilokano: Peminismo
íslenska: Femínismi
italiano: Femminismo
Patois: Feminizim
ქართული: ფემინიზმი
қазақша: Феминизм
한국어: 여성주의
Kurdî: Femînîzm
Latina: Feminismus
Limburgs: Feminisme
lietuvių: Feminizmas
latviešu: Feminisms
मैथिली: नारीवाद
македонски: Феминизам
Bahasa Melayu: Feminisme
မြန်မာဘာသာ: အမျိုးသမီးဝါဒ
مازِرونی: فیمینیسم
नेपाली: नारीवाद
नेपाल भाषा: मिसावाद
Nederlands: Feminisme
norsk nynorsk: Feminisme
norsk: Feminisme
Novial: Feminisme
occitan: Feminisme
ଓଡ଼ିଆ: ନାରୀବାଦ
ਪੰਜਾਬੀ: ਨਾਰੀਵਾਦ
polski: Feminizm
Piemontèis: Feminism
پنجابی: فیمینزم
پښتو: فیمینزم
português: Feminismo
română: Feminism
русский: Феминизм
русиньскый: Фемінізм
саха тыла: Феминизм
sicilianu: Fimminismu
Scots: Feminism
srpskohrvatski / српскохрватски: Feminizam
Simple English: Feminism
slovenčina: Feminizmus (hnutie)
slovenščina: Feminizem
shqip: Feminizmi
српски / srpski: Феминизам
svenska: Feminism
Kiswahili: Ufeministi
తెలుగు: స్త్రీవాదం
Tagalog: Peminismo
Türkçe: Feminizm
татарча/tatarça: Феминизм
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: فېمىنىزم
українська: Фемінізм
اردو: نسائیت
walon: Feminisse
Winaray: Feminismo
吴语: 女权主义
ייִדיש: פעמיניזם
中文: 女性主義
Bân-lâm-gú: Lú-sèng-chú-gī
粵語: 女性主義