Ruma

Ruma
Roma (IT)
Bandiera
RomaMontage1..jpg
Lokazzjoni ta' Ruma
Pajjiż
Reġjun
Flag of Italy.svg Italja
Flag of Lazio.svg Lazjo
Gvern
 • Commissario Prefettizio

Francesco Paolo Tronca
Erja
 • Total

1,285 km2 (496.3 mi kw)
Żona tal-ħinCET (UTC+1)
Popolazzjoni (2014)
 • Densità
 • Comune
 • Metro

2,232/km2 (5,781/mi kw)
2,869,461[1]
4,321,244[2]
Kodiċi postali00100
Sit tal-WebComune di Roma

Ruma (Taljan:Roma It-Roma.ogg roːma ) hija belt u komun speċjali (imsemmi Roma Capitale) fl-Italja. Ruma hija l-belt kapitali tal-Italja u tar-reġjun Lazjo. B'2.9 miljun reżident f'1,285 km2 (496.1 mi kw), hija l-aktar belt popolata tal-pajjiż u r-raba' l-aktar popolata fl-Unjoni Ewropea mill-popolazzjoni ġewwa l-konfini tal-belt. Il-Belt Metropolitana ta' Ruma għandha popolazzjoni ta' 4.3 miljun ruħ.[2] Il-belt tinsab fil-parti ċentrali tal-punent tal-Peniżola Taljana, tul ix-xtut tax-xmara Tevere. Il-Belt tal-Vatikan hija pajjiż indipendenti ġewwa l-konfini tal-belt ta' Ruma, l-uniku eżempju eżistenti ta' pajjiż ġewwa belt: għal din ir-raġuni, Ruma tiġi spiss definita bħala l-kapitali taż-żewġ stati.[3][4]

L-Istorja ta' Ruma tmur lura għal aktar minn elfejn sena. Filwaqt li l-mitoloġija Rumana tgħid li Ruma twaqqfet madwar is-sena 753 QK, il-post ilu abitat minn ħafna qabel, u għalhekk il-belt hija waħda mill-eqdem siti kontinwament okkupati fl-Ewropa.[5] Il-Popolazzjoni bikrija tal-belt oriġinat minn taħlita ta' Latini, Etruskani u Sabini. Wara, il-belt suċċessivament saret il-kapitali tar-Renju Ruman, tar-Repubblika Rumana u tal-Imperu Ruman, u hija meqjusa bħala waħda mill-postijiet tat-twelid taċ-ċiviltà tal-Punent u minn xi nies l-ewwel metropoli li qatt kien hemm.[6] Hija magħrufa bħala "Roma Aeterna" (Il-Belt Eterna) [7] u "Caput Mundi" (Kapitali tad-Dinja), żewġ kunċetti ċentrali fil-kultura antika Rumana.

Wara l-waqgħa tal-Imperu tal-Punent, li mmarka l-bidu tal-Medjuevu, Ruma bdiet taqa' bilmod taħt il-kontroll politiku tal-Papat, li kien stabbilit fil-belt mill-ewwel seklu AD sas-seklu 8, meta sar il-belt kapitali tal-Istati Papali, li damu sal-1870.

Mir-Rinaxximent, kważi l-Papiet kollha ta' wara Nikola V (1422–55), għal erba' mitt sena segwew b'mod koerenti programm arkitettoniku u urbanistiku li għamlu l-belt ċentru artistiku u kulturali dinji.[8] Minħabba dan, Ruma saret l-ewwel waħda miċ-ċentri maġġuri ewlenin tar-Rinaxximent Taljan, u wara, saret il-post tal-ħolqien tal-istil Barokk u tan-neoklassiċiżmu. Artisti famużi, pitturi, skulturi u periti, għamlu Ruma ċ-ċentru tal-attività tagħhom, waqt li ħolqu kapolavuri madwar il-belt. Fl-1871, Ruma saret il-kapitali tar-Renju tal-Italja, u fl-1946, tar-Repubblika Taljana.

Ruma għandha l-istatus ta' belt globali.[9][10][11] Fl-2014, Ruma ġiet klassifikata l-erbatax l-aktar belt miżjura fid-dinja, it-tielet l-aktar fl-Unjoni Ewropea, u l-aktar attrazzjoni turistika popolari fl-Italja.[12] Iċ-ċentru storiku tal-belt huwa elenkat mill-UNESCO bħala Sit ta' Wirt Dinji.[13] Il-monumenti u l-mużewijiet bħall-Mużewijiet tal-Vatikan u l-Kolossew, huma fost l-aktar destinazzjonijiet li jżuruhom nies turistiċi fid-dinja, iż-żewġ postijiet jirċievu miljuni ta' turisti kull sena. Ruma ospitat l-Olimpjadi tas-sajf 1960 u s-sede tan-Nazzjonijiet Uniti, l-Organizazzjoni tal-Ikel u l-Agrikoltura.

Other Languages
Аҧсшәа: Рим
Acèh: Roma
адыгабзэ: Ромэ
Afrikaans: Rome
Alemannisch: Rom
አማርኛ: ሮማ
aragonés: Roma
Ænglisc: Rōm
العربية: روما
مصرى: روما
asturianu: Roma
авар: Рум
Aymar aru: Roma
azərbaycanca: Roma
تۆرکجه: روم
башҡортса: Рим
Boarisch: Rom
žemaitėška: Ruoma
Bikol Central: Roma
беларуская: Рым
беларуская (тарашкевіца)‎: Рым
български: Рим
भोजपुरी: रोम
Bislama: Rome
bamanankan: Rome
বাংলা: রোম
བོད་ཡིག: རོ་མ།
brezhoneg: Roma
bosanski: Rim
буряад: Рим
català: Roma
Chavacano de Zamboanga: Roma
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lò̤-mā
нохчийн: Рум
Cebuano: Roma
Chamoru: Roma
Tsetsêhestâhese: Roma
کوردی: ڕۆما
corsu: Roma
qırımtatarca: Roma
čeština: Řím
kaszëbsczi: Rzim
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Римъ
Чӑвашла: Рим
Cymraeg: Rhufain
dansk: Rom
Deutsch: Rom
Zazaki: Roma
dolnoserbski: Rom
डोटेली: रोम
eʋegbe: Rome
Ελληνικά: Ρώμη
emiliàn e rumagnòl: Råmma
English: Rome
Esperanto: Romo
español: Roma
eesti: Rooma
euskara: Erroma
estremeñu: Roma
فارسی: رم
Fulfulde: Rom
suomi: Rooma
Võro: Rooma
føroyskt: Róm
français: Rome
arpetan: Roma
Nordfriisk: Rom
furlan: Rome
Gaeilge: An Róimh
Gagauz: Roma
贛語: 羅馬
Gàidhlig: An Ròimh
galego: Roma
Avañe'ẽ: Rróma
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Rom
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍂𐌿𐌼𐌰
Gaelg: Yn Raue
Hausa: Rum
客家語/Hak-kâ-ngî: Lò-mâ
Hawaiʻi: Loma
עברית: רומא
हिन्दी: रोम
Fiji Hindi: Rome
hrvatski: Rim
hornjoserbsce: Rom
Kreyòl ayisyen: Wòm (Itali)
magyar: Róma
հայերեն: Հռոմ
interlingua: Roma
Bahasa Indonesia: Roma
Interlingue: Roma
Ilokano: Roma
ГӀалгӀай: Рим
Ido: Roma
íslenska: Róm
italiano: Roma
日本語: ローマ
Patois: Ruom
la .lojban.: romas
Basa Jawa: Roma
ქართული: რომი
Qaraqalpaqsha: Rome
Taqbaylit: Roma
Kabɩyɛ: Room
Kongo: Roma
қазақша: Рим
kalaallisut: Roma
ភាសាខ្មែរ: ទីក្រុងរ៉ូម
ಕನ್ನಡ: ರೋಮ್
한국어: 로마
къарачай-малкъар: Рим
Ripoarisch: Rom
kurdî: Roma
коми: Рим
kernowek: Rom
Кыргызча: Рим
Latina: Roma
Ladino: Roma
Lëtzebuergesch: Roum
лезги: Рим
Lingua Franca Nova: Roma
Luganda: Rome
Limburgs: Roeme
Ligure: Romma
lumbaart: Roma
lingála: Roma
لۊری شومالی: روم
lietuvių: Roma
latviešu: Roma
मैथिली: रोम
мокшень: Рим
Malagasy: Roma
олык марий: Рим
Māori: Rōma
македонски: Рим
മലയാളം: റോം
монгол: Ром
मराठी: रोम
Bahasa Melayu: Rom
Mirandés: Roma
မြန်မာဘာသာ: ရောမမြို့
эрзянь: Рим ош
Dorerin Naoero: Roma
Nāhuatl: Roma
Napulitano: Romma
Plattdüütsch: Rom
Nedersaksies: Rome
नेपाली: रोम
नेपाल भाषा: रोम
Nederlands: Rome (stad)
norsk nynorsk: Roma
norsk: Roma
Novial: Roma
Nouormand: Rome
Chi-Chewa: Rome
occitan: Roma
Livvinkarjala: Riimu
ଓଡ଼ିଆ: ରୋମ
Ирон: Ром
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੋਮ
Papiamentu: Roma
Picard: Rome
Deitsch: Rom
Pälzisch: Rom
Norfuk / Pitkern: Rome
polski: Rzym
Piemontèis: Roma
پنجابی: روم
Ποντιακά: Ρώμη
português: Roma
Runa Simi: Ruma
rumantsch: Roma
Kirundi: Rome
română: Roma
armãneashti: Roma
tarandíne: Rome
русский: Рим
русиньскый: Рим
Kinyarwanda: Roma
संस्कृतम्: रोम-नगरम्
саха тыла: Рим
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱨᱳᱢ
sardu: Roma
sicilianu: Roma
Scots: Roum
سنڌي: روم
davvisámegiella: Roma
Sängö: Rome
srpskohrvatski / српскохрватски: Rim
Simple English: Rome
slovenčina: Rím
slovenščina: Rim
Gagana Samoa: Roma
chiShona: Rome
Soomaaliga: Roma
shqip: Roma
српски / srpski: Рим
Sranantongo: Roma
Sesotho: Roma
Seeltersk: Room (Stääd)
Basa Sunda: Roma
svenska: Rom
Kiswahili: Roma
ślůnski: Rzim
தமிழ்: உரோம்
తెలుగు: రోమ్
tetun: Roma
тоҷикӣ: Рим
ไทย: โรม
Türkmençe: Rim
Tagalog: Roma
Tok Pisin: Rom
Türkçe: Roma
татарча/tatarça: Рим
Twi: Roma
reo tahiti: Roma
удмурт: Рим
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: رىم
українська: Рим
اردو: روم
oʻzbekcha/ўзбекча: Rim
Tshivenda: Rome
vèneto: Roma
vepsän kel’: Rim
Tiếng Việt: Roma
West-Vlams: Rome (stee)
Volapük: Roma
walon: Rome
Winaray: Roma
Wolof: Rom
吴语: 罗马
მარგალური: რომი
ייִדיש: רוים
Yorùbá: Rómù
Zeêuws: Rome
中文: 罗马
文言: 羅馬
Bân-lâm-gú: Lô-má
粵語: 羅馬