Ħadid
English: Iron

Ħadid
26
Fe
55.845(2)



Ħadid
Fe-TableImage.svg
Isem Ħadid
Simbolu Fe
Numru Atomiku 26
Serje Kimika Metalli
Grupp, Perjodu 8 , 4
Apparenza Fe,26.jpg
Piż Atomiku 55.845 g/mol
Konfigurazzjoni ta' l-Elettroni [Ar] 3d2 4s2
Elettroni f' kull qoxra 2 , 8 , 14 , 2
Electron shell 026 Iron.svg
Fażi Solidu
Densità 7.874g/cm3 (viċin it-temperatura tal-kamra)
Temperatura fejn Jinħall 1811K (1538oC , 2800oF)
Temperatura fejn Jgħali 3134K (2862oC , 5182oF)
Punt triplu Mhux Applikabbli
Punt kritiku Mhux Applikabbli
Sħana tal-Fużjoni 13.81 kJ/mol
Sħana tal-Vaporiżżazzjoni 340 kJ/mol
Kapaċità tas-Sħana Speċifika (25oC) 25.10 J/mol/K
Stati ta' l-Ossidifikazzjoni 6 , 5 , 4, 3, 2, 1 (Ossidu Amfoteriku)
Elettronegattività 1.83 (Skala Pauling)
Enerġija tal-Joniżżazzjoni 1el: 762.5 kJ/mol
2ni: 1561.9 kJ/mol
3et: 2957 kJ/mol
Ara aktar hawn
Radju Atomiku 140 pm
Radju Atomiku (Kalkulat) 156 pm
Radju Kovalenti 125 pm
Radju Van der Waals Mhux Applikabbli
Kondattività Termali (300 K) 80.4 W/m/K
Veloċità tal-Ħoss (temperatura tal-kamra) 5120 m/s
Numru tar-Reġistrazzjoni CAS 7439-89-6



Il-Ħadid hu l-iktar metall komuni fid-Dinja. Jintuża għal bosta affarijiet minħabba li hu materjal b'saħħtu u rħis. Minnu jsir ukoll l-azzar billi jiġi mħallat mal-karbonju waqt li qed jiġi maħdum.

Fil-kimika, il-ħadid hu s-26 element fit-tavla perjodika, bis-simbolu, Fe, mil-Latin, Ferrum.

Hemm tlett forom komuni ta' ħadid:

  • Ħadid fondut, li fih 2% – 3.5% Karbonju u ammonti żgħar ta' Manganiż. Idub meta jilħaq it-temperatura ta' 1150 °C (1470 K). Hu b'saħħtu ħafna, iebes u jitfarrak (ma jitgħawwiġx). Jista' faċilment jiġi mdewweb u maħdum f'kull forma mixtieqa. Jintuża għall-għamla ta' tappieri, ċilindri tal-gass u magni tal-karozzi.
  • Ħadid maħdum, li għandu anqas minn 0.5% ta' Karbonju. Jista' faċilment jinħadem u jitgħawweġ meta jkun jikwi (aħmar nar). Jintuża biex jinħadmu puġġamani, nagħal taż-żwiemel, ktajjen, imsiemer, gradi u affarijiet oħra ta' tiżjin u artiġġjanat li jiġu maħduma minn xi ħaddied jew artist.
  • L-Azzar hu liga ta' ħadid, aktar b'saħħita u li ma tantx issaddad.
  • Ħoloq esterni

Ħoloq esterni

Other Languages
Afrikaans: Yster
Alemannisch: Eisen
አማርኛ: ብረት
aragonés: Fierro
Ænglisc: Īsen
العربية: حديد
ܐܪܡܝܐ: ܦܪܙܠܐ
অসমীয়া: লো
asturianu: Fierro
azərbaycanca: Dəmir
تۆرکجه: دمیر
башҡортса: Тимер
žemaitėška: Gelžės
беларуская: Жалеза
беларуская (тарашкевіца)‎: Жалеза
български: Желязо
भोजपुरी: लोहा
Bislama: Aien
Bahasa Banjar: Wasi
বাংলা: লোহা
བོད་ཡིག: ལྕགས།
brezhoneg: Houarn
bosanski: Željezo
буряад: Түмэр
català: Ferro
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tiék
Cebuano: Yero
ᏣᎳᎩ: ᏔᎷᎩᏍᎩ
کوردی: ئاسن
corsu: Ferru
čeština: Železo
Чӑвашла: Тимĕр
Cymraeg: Haearn
dansk: Jern
Deutsch: Eisen
Zazaki: Asın
ދިވެހިބަސް: ދަގަނޑު
Ελληνικά: Σίδηρος
English: Iron
Esperanto: Fero
español: Hierro
eesti: Raud
euskara: Burdina
estremeñu: Hierru
فارسی: آهن
suomi: Rauta
Võro: Raud
føroyskt: Jarn
français: Fer
Nordfriisk: Stälj
furlan: Fier
Frysk: Izer
Gaeilge: Iarann
贛語:
Gàidhlig: Iarann
galego: Ferro
Avañe'ẽ: Itakandua
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: लोखण
Bahasa Hulontalo: Wuwate
ગુજરાતી: લોખંડ
Gaelg: Yiarn
客家語/Hak-kâ-ngî: Thiet
עברית: ברזל
हिन्दी: लोहा
Fiji Hindi: Loha
hrvatski: Željezo
Kreyòl ayisyen: Fè (non)
magyar: Vas
հայերեն: Երկաթ
interlingua: Ferro
Bahasa Indonesia: Besi
Interlingue: Ferre
Ido: Fero
íslenska: Járn
italiano: Ferro
日本語:
Patois: Ayan
la .lojban.: tirse
ქართული: რკინა
Qaraqalpaqsha: Temir
Taqbaylit: Uzzal
Kongo: Kibende
Gĩkũyũ: Iron
қазақша: Темір
ಕನ್ನಡ: ಕಬ್ಬಿಣ
한국어:
Перем Коми: Кӧрт
Ripoarisch: Eisen
kurdî: Hesin
коми: Кӧрт
kernowek: Horn
Кыргызча: Темир
Latina: Ferrum
Lëtzebuergesch: Eisen
лакку: Мах
лезги: Ракь
Limburgs: Iezer
Ligure: Færo
lumbaart: Fer
lingála: Ebendé
lietuvių: Geležis
latviešu: Dzelzs
मैथिली: लोहा
Malagasy: Vy
Māori: Rino
македонски: Железо
മലയാളം: ഇരുമ്പ്
मराठी: लोखंड
Bahasa Melayu: Besi
မြန်မာဘာသာ: သံ (သတ္တု)
эрзянь: Кшни
Napulitano: Fierro
Plattdüütsch: Iesen
Nedersaksies: Iezer
नेपाली: फलाम
नेपाल भाषा: नँ
Nederlands: IJzer (element)
norsk nynorsk: Jern
norsk: Jern
Nouormand:
Diné bizaad: Béésh (Fe)
occitan: Fèrre
Livvinkarjala: Raudu
ଓଡ଼ିଆ: ଲୁହା
ਪੰਜਾਬੀ: ਲੋਹਾ
Papiamentu: Heru
Norfuk / Pitkern: Aiyen
polski: Żelazo
Piemontèis: Fer
پنجابی: لوہا
پښتو: وسپنه
português: Ferro
Runa Simi: Khillay
română: Fier
armãneashti: Heru
русский: Железо
русиньскый: Желїзо
संस्कृतम्: अयः
саха тыла: Тимир
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ
sardu: Ferru
sicilianu: Ferru
Scots: Airn
سنڌي: لوھ
srpskohrvatski / српскохрватски: Željezo
සිංහල: යකඩ
Simple English: Iron
slovenčina: Železo
slovenščina: Železo
Soomaaliga: Xadiid
shqip: Hekuri
српски / srpski: Гвожђе
Seeltersk: Iersen
Basa Sunda: Beusi
svenska: Järn
Kiswahili: Chuma
தமிழ்: இரும்பு
తెలుగు: ఇనుము
тоҷикӣ: Оҳан
ไทย: เหล็ก
Tagalog: Bakal
Türkçe: Demir
татарча/tatarça: Тимер
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: تۆمۈر
українська: Залізо
اردو: لوہا
oʻzbekcha/ўзбекча: Temir
vèneto: Fero
vepsän kel’: Raud
Tiếng Việt: Sắt
West-Vlams: Yzer (element)
Volapük: Ferin
walon: Fier
Winaray: Puthaw
吴语:
хальмг: Төмр
ייִדיש: אייזן
Yorùbá: Iron
Vahcuengh: Diet
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Thih
粵語: