Debunga

Imej SEM butir debunga daripada pelbagai pokok biasa: bunga matahari (Helianthus annuus), seri pagi (Ipomoea purpurea), prairie hollyhock (Sidalcea malviflora), lili oriental (Lilium auratum), evening primrose (Oenothera fruticosa) dan biji jarak (Ricinus communis)
Imej jarak dekat bunga kaktus dan stamennya
Lebah madu Eropah membawa debunga dalam bekas debunga kembali ke sarang
Hujung stamen tulip. Perhatikan butiran debunga
Debunga melekat pada lebah. Serangga tanpa sengaja membawa debunga dari bunga ke bunga memainkan peranan penting dalam banyak kitaran pembiakan tumbuhan
Lalat marmalad hinggap pada Cistus incanus, muka dan kakinya diselaputi debunga

Debunga (berakar daripada kata gabungan debu bunga) ialah serbuk halus hingga kasar yang mengandungi mikrogametofit benih tumbuhan, yang menghasilkan gamet jantan (sel sperma). Butiran debunga mempunyai lapisan keras yang melindngi sel sperma semasa proses pemindahan dari stamen ke pistil tumbuhan berbunga atau dari kon jantan ke kon betina tumbuhan konifer. Apabila debunga tiba di pistil serasi tumbuhan berbunga, ia bercambah dan menghasilkan tiub debunga yang memindahkan sperma kepada ovul ovari pokok tersebut. Butiran individu debunga cukup kecil untuk memerlukan pembesaran bagi melihat perincian.

Struktur debunga

Debunga sendiri bukan merupakan gamet jantan,[1] tetapi setiap bijian debunga menandungi sel (cuma satu sel dalam kebanyakan pohon berbunga dan beberapa dalam tumbuhan benih lain) vegetatif (tidak membiak) dan sel generatif (membiak) yang mengandungi dua jenis nukleus:

  • nukleus tiub yang menghasilkan tiub debunga; serta,
  • nukleus generatif yang membahagi kepada dua sel sperma. Kedua-dua sel ini dikelilingi dinding sel berselulosa yang dipanggil intina, dand dinding luaran sporopollenin yang bernama eksina.

Debunga dihasilkan di dalam microsporangium yang terletak pada stamen bunga angiosperma, biji kon pokok konifer atau yang seumpamanya. Butiran debunga datang dalam pelbagai bentuk (kebanyakannya berbentuk sfera), saiz serta permukaan yang bergantung kepada jenis spesies. Ada juga butiran debunga yang mempunyai sayap, seperti pada spesies pain. Butir debunga yang paling kecil, iaitu dari spesies Myosotis spp., mempunyai diameter sekecil 6  µm (0.006  mm) manakala butiran debunga bawaan angin boleh mencecah sebesar 90 hingga 100 µm.[2] Pengkajian terhadap jenis-jenis debunga (palinologi) begitu penting dalam sains-sains paleoekologi, paleontologi, arkeologi, and forensik.

In angiosperms, during flower development the anther is composed of a mass of cells that appear undifferentiated, except for a partially differentiated dermis. As the flower develops, four groups of sporogenous cells form with in the anther, the fertile sporogenous cells are surrounded by layers of sterile cells that grow into the wall of the pollen sac, some of the cells grow into nutritive cells that supply nutrition for the microspores that form by meiotic division from the sporogenous cells. Four haploid microspores are produced from each diploid sporogenous cell called a microsporocyte, after meiotic division. After the formation of the four microspores, which are contained by callose walls, the development of the pollen grain walls begins. The callose wall is broken down by an enzyme called callase and the freed pollen grains grow in size and develop their characteristic shape and form a resistant outer wall called the exine and an inner wall called the intine. The exine is what is preserved in the fossil record.

Dinding debunga melindungi bahan genetik penting dalam nukelus sperma daripada sinaran matahari dan pengeringan sambil butiran tersebut bergerak dari anter ke stigma. Permukaan butiran debunga diselaputi lilin dan protein yang dihubungkan struktur unsur ukiran (sculpture elements) padanya. Dinding luaran debunga melindungi debunga daripada mengecut lalu merosakkan kandungan genetik sewaktu pengeringan berlaku; ia terdiri daripada dua lapisan iaitu tektum dan intina. The tectum and foot layer are separated by a region called the columella, which is composed of strengthening rods. The outer wall is constructed with a resistant biopolymer called sporopollenin. The pollen tube passes through the wall by way of structures called apertures.[3]

Pollen apertures are any modification of the wall of the pollen grain. These modifications include thinning, ridges and pores, they serve as an exit for the pollen contents and allow shrinking and swelling of the grain caused by changes in moisture content. Furrows in the pollen grain are called colpi, which along with pores, are a chief criteria for the identifying pollen classes.[4]

Zarah-zarah debunga barangkalinya mempunyai alur di mana orientasinya boleh membahagikan jenis debunga kepada kolpat atau sulkus. Bilangan alur atau pora yang ada pada permukaan zarah membantu para pengkaji mengklasifikasikan jenis bunga yang menghasilkan sampel debunga contoh - debunga dari tumbuhan eudikot mempunyai tiga kolpat, manakala kumpulan-kumpulan tumbuhan yang lain hanya mempunyai satu sulkus sahaja.[5][6]

Except in the case of some submerged aquatic plants, the mature pollen-grain has a double wall, a thin delicate wall of unaltered cellulose (the endospore or intine) and a tough outer cuticularized exospore or exine. The exine often bears spines or warts, or is variously sculptured, and the character of the markings is often of value for identifying genus, species, or even cultivar or individual. In some flowering plants, germination of the pollen grain often begins before it leaves the microsporangium, with the generative cell forming the two sperm cells.

Bahasa lain
Afrikaans: Stuifmeel
العربية: حبوب اللقاح
asturianu: Polen
azərbaycanca: Çiçək tozu
Bahasa Indonesia: Serbuk sari
башҡортса: Һеркә
беларуская: Пылок
bosanski: Polen
български: Цветен прашец
català: Pol·len
Чӑвашла: Шăрка
čeština: Pyl
Cymraeg: Paill
dansk: Pollen
Deutsch: Pollen
eesti: Õietolm
Ελληνικά: Γύρη
English: Pollen
español: Polen
Esperanto: Poleno
euskara: Polen
فارسی: گرده
français: Pollen
Gaeilge: Pailin
Gàidhlig: Poilean
galego: Pole
한국어: 꽃가루
Հայերեն: Ծաղկափոշի
हिन्दी: पराग
hrvatski: Cvjetni pelud
Ido: Poleno
interlingua: Polline
íslenska: Frjóduft
italiano: Polline
қазақша: Тозаң
Kiswahili: Mbelewele
Latina: Pollen
latviešu: Putekšņi
lietuvių: Žiedadulkė
magyar: Virágpor
македонски: Полен
മലയാളം: പരാഗം
مازِرونی: گرده (نمین)
Nederlands: Stuifmeel
日本語: 花粉
norsk: Pollen
norsk nynorsk: Pollen
occitan: Pollèn
oʻzbekcha/ўзбекча: Chang donachalari
پنجابی: پراگ (پھل)
Plattdüütsch: Pollen
polski: Pyłek
português: Pólen
română: Polen
Runa Simi: Sisa
русский: Пыльца
Scots: Pollen
sicilianu: Pòllini
Simple English: Pollen
slovenčina: Včelí peľ
slovenščina: Cvetni prah
српски / srpski: Полен
srpskohrvatski / српскохрватски: Pelud
suomi: Siitepöly
svenska: Pollen
தமிழ்: மகரந்தம்
తెలుగు: పుప్పొడి
Tiếng Việt: Phấn hoa
Türkçe: Polen
Türkmençe: Tozgajyk
українська: Пилок
中文: 花粉