Budaya

Budaya atau kebudayaan (daripada perkataan Sanskrit buddayah, yang merupakan kata jamak bagi perkataan buddhi, yang bermaksud budi pekerti atau akal) secara amnya membincangkan hal-hal berkaitan budi dan akal manusia. Dalam pengertian yang luas pula bermaksud segala sesuatu yang dibawa atau dikerjakan oleh manusia, berlawanan dengan "perkara semula jadi" yang bukan diciptakan atau boleh diubah oleh manusia. Dalam bahasa Inggeris, kebudayaan disebut sebagai culture, yang berasal daripada perkataan Latin colere yang bermaksud menanam atau mengerjakan.

Pengertian

Kebudayaan mempunyai hubungan yang erat dengan masyarakat. Menurut Melville J. Herskovits dan Bronislaw Malinowski, segala sesuatu yang terdapat dalam sesebuah masyarakat mempunyai hubung kait atau boleh ditentukan oleh kebudayaan yang dimiliki masyarakat itu sendiri. Fahaman ini dikenal di kalangan ahli antropologi (kajian manusia) sebagai fahaman determinisme (atau penentuan) budaya. Herskovits seterusnya memandang budaya sebagai sesuatu yang diperturunkan daripada satu generasi ke generasi seterusnya dan konsep ini disebut sebagai organik lampau (atau ringkasnya superorganik).

Sementara itu, menurut Andreas Eppink pula, kebudayaan ialah keseluruhan pengertian, nilai, norma, ilmu pengetahuan serta struktur-struktur kemasyarakatan, keagamaan selain penghasilan seni dan intelektual yang membentuk ciri-ciri khas sesebuah masyarakat. Pengertian sebegini dipersetujui oleh Edward B. Taylor. Beliau memandang budaya sebagai satu konsep menyeluruh yang rumit yang mengandungi ilmu pengetahuan, kepercayaan, kesenian, tatasusila, undang-undang, adat resam dan lain-lain kebolehan serta kebiasaan yang diperolehi oleh manusia sebagai anggota masyarakat. Ahli antropologi dari alam Nusantara, iaitu Selo Soemardjan dan Soelaiman Soemardi pula memegang kebudayaan sebagai alat penghasilan karya seni, rasa dan penciptaan dalam masyarakat.

Daripada kesemua pengertian ini, kebudayaan bolehlah disimpulkan sebagai keseluruhan cara hidup manusia termasuk hasil ciptaan dan pemikiran yang sesuai dengan kehendak rohani dan jasmani yang menjadi amalan untuk kesejahteraan hidup sesuatu kelompok masyarakat.

Bahasa lain
Afrikaans: Kultuur
Alemannisch: Kultur
አማርኛ: ባሕል
العربية: ثقافة
aragonés: Cultura
ܐܪܡܝܐ: ܡܪܕܘܬܐ
অসমীয়া: সংস্কৃতি
asturianu: Cultura
Avañe'ẽ: Arandupy
Aymar aru: Yati
azərbaycanca: Mədəniyyət
Bahasa Indonesia: Budaya
বাংলা: সংস্কৃতি
Bân-lâm-gú: Bûn-hoà
Basa Banyumasan: Budaya
Basa Jawa: Budaya
Basa Sunda: Budaya
башҡортса: Мәҙәниәт
беларуская: Культура
беларуская (тарашкевіца)‎: Культура
भोजपुरी: संस्कृति
Boarisch: Kuitua
བོད་ཡིག: རིག་གནས།
bosanski: Kultura
brezhoneg: Sevenadur
български: Култура
буряад: Соёл
català: Cultura
Cebuano: Kultura
Чӑвашла: Культура
čeština: Kultura
Chamoru: Kuttura
chiShona: Tsika
Cymraeg: Diwylliant
dansk: Kultur
Deutsch: Kultur
ދިވެހިބަސް: ސަގާފަތު
eesti: Kultuur
Ελληνικά: Κουλτούρα
English: Culture
español: Cultura
Esperanto: Kulturo
estremeñu: Coltura
euskara: Kultura
فارسی: فرهنگ
Fiji Hindi: Sanskriti
français: Culture
Frysk: Kultuer
furlan: Culture
Gaeilge: Cultúr
Gaelg: Cultoor
galego: Cultura
客家語/Hak-kâ-ngî: Vùn-fa
한국어: 문화
Հայերեն: Մշակույթ
हिन्दी: संस्कृति
hrvatski: Kultura
Ido: Kulturo
Ilokano: Kultura
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সংস্কৃতি
interlingua: Cultura
Interlingue: Cultura
íslenska: Menning
italiano: Cultura
עברית: תרבות
kalaallisut: Kulturi
ಕನ್ನಡ: ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ქართული: კულტურა
कॉशुर / کٲشُر: تَہزیٖب
kaszëbsczi: Kùltura
қазақша: Мәдениет
Кыргызча: Маданият
Kiswahili: Utamaduni
Kreyòl ayisyen: Kilti
Kurdî: Çand
Ladino: Kultura
Latina: Cultura
latviešu: Kultūra
Lëtzebuergesch: Kultur
lietuvių: Kultūra
Limburgs: Cultuur
Livvinkarjala: Kul'tuuru
la .lojban.: kulnu
magyar: Kultúra
македонски: Култура
Malagasy: Kolontsaina
മലയാളം: സംസ്കാരം
къарачай-малкъар: Культура
Malti: Kultura
मराठी: संस्कृती
მარგალური: კულტურა
مصرى: ثقافه
مازِرونی: فرهنگ
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ùng-huá
Mirandés: Cultura
монгол: Соёл
မြန်မာဘာသာ: ယဉ်ကျေးမှု
Nederlands: Cultuur
Nedersaksies: Kultuur
नेपाली: संस्कृति
नेपाल भाषा: तजिलजि
日本語: 文化
Napulitano: Cultura
Nordfriisk: Kultuur
norsk: Kultur
norsk nynorsk: Kultur
Novial: Kulture
occitan: Cultura
олык марий: Тӱвыра
Oshiwambo: Hastangi
oʻzbekcha/ўзбекча: Madaniyat
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੱਭਿਆਚਾਰ
Pälzisch: Kuldur
پنجابی: کلچر
Papiamentu: Kultura
پښتو: هڅوب
Patois: Kolcha
ភាសាខ្មែរ: វប្បធម៌
Plattdüütsch: Kultur
polski: Kultura
português: Cultura
română: Cultură
Runa Simi: Kawsay saphi
русский: Культура
русиньскый: Култура
саха тыла: Култуура
Scots: Cultur
Seeltersk: Kultuur
shqip: Kultura
sicilianu: Cultura
Simple English: Culture
سنڌي: ثقافت
SiSwati: Inhlonipho
slovenščina: Kultura
Soomaaliga: Dhaqan
کوردی: چاند
српски / srpski: Култура
srpskohrvatski / српскохрватски: Kultura
suomi: Kulttuuri
svenska: Kultur
Tagalog: Kalinangan
தமிழ்: பண்பாடு
татарча/tatarça: Мәдәният
తెలుగు: సంస్కృతి
Tiếng Việt: Văn hóa
тоҷикӣ: Фарҳанг
Türkçe: Kültür
українська: Культура
اردو: ثقافت
vèneto: Cultura
vepsän kel’: Kul'tur
Võro: Kultuur
Winaray: Kultura
吴语: 文化
Xitsonga: Ndzhavuko
ייִדיש: קולטור
Yorùbá: Àṣà
粵語: 文化
Zazaki: Portal:Zagon
Zeêuws: Cultuur
žemaitėška: Koltūra
中文: 文化