Arkea

Arkea
Julat zaman: Paleoarkean atau mungkin Eoarkean – Saat ini
Halobacteria.jpg
Halobacteria sp. strain NRC-1,
setiap sel kira-kira panjangnya 5 μm
Pengelasan saintifik
Domain:Archaea
Woese, Kandler & Wheelis, 1990
Alam [1] dan filum[2]
  • Euryarchaeota Woese et al. 1990
    • Aenigmarchaeota Rinke et al. 2013
    • Diapherotrites Rinke et al. 2013
    • Euryarchaeota Garrity & Holt 2002
    • Nanoarchaeota Huber et al. 2002
    • Nanohaloarchaeota Rinke et al. 2013
    • Parvarchaeota Rinke et al. 2013
  • Proteoarchaeota Petitjean et al. 2014
    • Aigarchaeota Nunoura et al. 2011
    • Bathyarchaeota Meng et al. 2014
    • Crenarchaeota Garrity & Holt 2002
    • Geoarchaeota Kozubal et al. 2013
    • Korarchaeota Barns et al. 1996
    • Lokiarchaeota Spang et al. 2015
    • Thaumarchaeota Brochier-Armanet et al. 2008
Sinonim

Archaebacteria Woese & Fox, 1977

Arkea (bahasa Greek: αρχαία yang bermaksud "yang tua"), juga dikenali sebagai arkeabakteria, merupakan satu divisi organisma hidup yang utama. Walaupun filogeni yang tepat masih tidak dapat dipastikan untuk kumpulan-kumpulan ini, Arkea, Eukariot, dan Bakteria merupakan kelas asas dalam apa yang digelarkan sistem tiga domain. Serupa dengan bakteria, Arkea merupakan organisma unisel yang tidak mempunyai nukleus dan oleh itu, dikelaskan sebagai Prokariot — dikenali sebagai Monera dalam taksonomi lima alam. Pada asalnya, Arkea hanya didapati di persekitaran keterlaluan, tetapi kini terdapat di semua jenis habitat.


Sejarah

Arkea telah dikenal pasti pada tahun 1977 oleh Carl Woese dan George Fox berdasarkan pemisahannya daripada prokariot yang lain dalam pohon filogentik rRNA 16S. Pada mulanya, kedua-dua kumpulan masing-masing dinamakan Arkeabakteria dan Eubakteria, dan diolahkan sebagai alam atau subalam yang diistilahkan oleh Woses dan Fox sebagai "Uralam" (Urkingdom). Woese menghujahkan bahawa Arkea pada dasarnya merupakan satu cabang hidupan yang berlainan. Beliau kemudian menamakan semula kumpulan Arkea dan kumpulan Bakteria untuk menegaskan perkara ini, dan memperdebatkan bahawa bersama-sama dengan Eukariot, Arkea merupakan salah satu daripada tiga domain hidupan.

Istilah biologi Arkea harus tidak dikelirukan dengan frasa geologi lain iaitu "eon Arkean" yang juga dikenali sebagai Era Arkeozoik. Istilah kedua ini merujuk kepada zaman primordium dalam sejarah bumi ketika Arkea dan Bakteria kedua-dua merupakan organisma bersel yang tunggal di planet ini. Fosil-fosil yang mungkin berasal daripada mikrob ini telah ditarikhkan hampir 3.8 bilion tahun dahulu (3,800 juta tahun dahulu).

Bahasa lain
Afrikaans: Archaea
Alemannisch: Archaeen
aragonés: Archaea
অসমীয়া: আৰ্কিয়া
asturianu: Archaea
azərbaycanca: Arxeyalar
تۆرکجه: آرکیا
Bahasa Indonesia: Arkea
বাংলা: আর্কিয়া
Bân-lâm-gú: Kó͘-sè-khún
Basa Jawa: Archaea
башҡортса: Архейҙар
беларуская: Археі
беларуская (тарашкевіца)‎: Археі
bosanski: Archaea
български: Археи
čeština: Archea
Cymraeg: Archaea
dansk: Arkæer
Deutsch: Archaeen
eesti: Arhed
Ελληνικά: Αρχαία
English: Archaea
español: Archaea
Esperanto: Arĥioj
euskara: Arkeobakterio
فارسی: باستانیان
Fiji Hindi: Archaea
français: Archaea
Gaeilge: Aircéigh
Gaelg: Archaea
galego: Arqueas
한국어: 고세균
հայերեն: Արքեաներ
हिन्दी: प्राच्य
hrvatski: Arheje
Ilokano: Arkea
interlingua: Archeo
íslenska: Forngerlar
italiano: Archaea
עברית: ארכאונים
Kapampangan: Archaea
ქართული: არქეები
Kiswahili: Archaea
Kreyòl ayisyen: Akeyo
Latina: Archaea
latviešu: Arheji
Lëtzebuergesch: Archaeën
лезги: Археяр
lietuvių: Archėja
Ligure: Archaea
Limburgs: Archaea
Lingua Franca Nova: Arcea
magyar: Archeák
македонски: Археи
മലയാളം: ആർക്കീയ
Nederlands: Archaea
नेपाल भाषा: आर्केया
日本語: 古細菌
Napulitano: Archaea
Nordfriisk: Uurbakteerien
norsk nynorsk: Arkar
occitan: Archaea
ਪੰਜਾਬੀ: ਆਰਕੀਆ
پنجابی: ارکیا
Patois: Aakyea
Plattdüütsch: Archaeen
polski: Archeony
português: Archaea
română: Arhee
Runa Simi: Ñawpa añaki
русский: Археи
саха тыла: Архейдар
Scots: Archaea
shqip: Archaea
සිංහල: ආකියා
Simple English: Archaea
سنڌي: آرڪيئا
slovenčina: Archeóny
slovenščina: Arheje
کوردی: کۆنەکان
српски / srpski: Археје
srpskohrvatski / српскохрватски: Arheja
suomi: Arkeonit
svenska: Arkéer
Tagalog: Arkeya
татарча/tatarça: Архейләр
Tiếng Việt: Vi khuẩn cổ
Türkçe: Arkea
українська: Археї
Võro: Arheq
Winaray: Archaea
吴语: 古菌
ייִדיש: ארכעען
粵語: 古菌
中文: 古菌