Иллиной

Иллиной Муж Улс
State of Illinois
Иллиной муж улсын далбааИллиной муж улсын сүлд
ДалбааСүлд
Хоч(нууд): Land of Lincoln (Линкольны нутаг);
The Prairie State (Тал нутгийн муж улс)
Уриа: State sovereignty, national union (Муж улсын бүрэн эрхэт байдал, үндэсний нэгдэл)
Иллиной муж улсыг тодруулсан АНУ-ын газрын зураг
Албан ёсны хэлангли[1]
НийслэлСпрингфийлд
Хамгийн том хотЧикаго
Хамгийн том хотуудын бөөгнөрөлЧикагогийн метрополитан бүс
Нутаг дэвсгэр АНУ-д 25-д орно
 - Нийт140,998 км²
 - Өргөн340 км
 - Урт629 км
 - Усны эзлэх %4.0
 - Өргөрөг36° 58′ N - 42° 30′ N
 - Уртраг87° 30′ W - 91° 31′ W
Хүн ам АНУ-д 5-д орно
 - Нийт12,852,548 (2007 оны тооцоо)[2]
 - Нягтшил86.27/км²
АНУ-д 12-д орно
 - Дундаж орлого $45,787[3] (18)
Өндөр 
 - Хамгийн өндөр цэгЧарльз Маунд[4]
377 м
 - Дундаж182 м
 - Хамгийн нам цэгМиссиссиппи гол[4]
85 м
АНУ-д нэгдсэн 1818 оны арванхоёрдугаар сарын 3 (21)
Амбан захирагчПэт Куинн (АН)
Дэд захирагчШила Саимон (АН)
АНУ-ын сенатчидРичард Дөрбин (АН)
Роланд Баррис (АН)
Конгрессын төлөөлөгчидЖагсаалт
Цагийн бүсТөв: UTC-6/-5
ТовчлолуудIL, Ill. US-IL
Вэбсайтwww.illinois.gov

Иллиной (англ. Illinois) нь Америкийн Нэгдсэн Улсын 21 дэх муж улс юм. Иллиной нь хүн амын хувьд хамгийн олон тоотой муж улсуудын нэг бөгөөд хүн ам нь олон үндэстэн ястнаас бүрдсэн[5] Дундад Өрнөдийн муж улс. АНУ-д хүн амын тоогоор 5-д ордог. Зүүн хойд хэсэгт нь Чикаго хот орших бөгөөд төв болон баруун хэсгээрээ жижиг үйлдвэрийн хотууд болон хөдөө аж ахуйн салбар хөгжсөн, өмнөд хэсгээр нь нүүрс, мод, газрын тос зэрэг байгалийн баялагийн салбар хөгжсөн Иллиной муж улсын эдийн засаг олон салбар дээр тогтдог. Иллиной нь тээврийн чухал төв юм. Тухайлбал Чикагогийн боомт нь Иллиной голоор дамжин Их Нууруудыг Миссиссиппи голтой холбож өгдөг. Иллинойг АНУ-ын бичил загвар гэж үзэх нь олонтаа. Ассошэйтэд Пресс агентлагийн тооцоолсноор хүн амзүйн 21 хүчин зүйлээр Иллиной нь АНУ-ын хамгийн дундаж муж улс болох нь тогтоогджээ[6].

Хүн амын бараг 66% нь муж улсын зүүн хойд буланд Чикаго хот болон түүний эргэн тойрны метрополитан бүсэд төвлөрөн суудаг.

МЭ 1300-1400 оны үед өнөөгийн өмнөд Иллиной муж улсад оршиж байсан, 40,000 орчим хүн амтай байсан Миссиссиппийн Кахокиа хот нь ирээдүэйн АНУ-ын хэмжээнд хамгийн олон хүн амтай хот байсан ба 1790-1800 оны үед л Нью-Йорк хотод гүйцэгджээ. Америкийн хувьсгал гарах үед Иллиной хавиар 2,000 гаруй уугуул америк анчид болон цөөн тооны франц суурьшигчид нутаглаж байв.[7] Америк суурьшигчид 1810-аад оны үед Кентакки муж улсаас хүрэлцэн ирж эхэлсэн бөгөөд 1818 онд муж улсын эрхтэй болсон. Ирээдүйн метрополис Чикаго 1830-аад оны үед Чикаго голын эрэг дээр байгуулагджээ. Тус хот нь өмнөд Мичиган нуурын эргийн байгалийн цорын ганц боомт юм.[8] Төмөр зам гарч ирж, Жон Дийр өөрөө хагалагч ган анжис зохион бүтээснээр төв Иллинойн үржил шимтэй тал нутаг дэлхийн хамгийн үр өгөөжтэй, үнэ цэнтэй фермийн газар болж, Герман, Шведийн цагаач фермерүүдийн сонирхлыг татах болжээ. Хойд Иллиной нь Америкийн иргэний дайны үеэр нутгийнхаа Абрахам Линкольн болон Улиссес С. Грант нарт томоохон дэмжлэг үзүүлжээ. 1900 он гэхэд хойд хотууд дахь үйлдвэрийн өсөлт болон төв ба өмнөд хэсгийн нүүрсний уурхай зэрэг нь Зүүн болон Өмнөд Европоос цагаачдыг татаж, тус муж улс дэлхийн хоёр дайны үеэр зэ зэвсгийн үйлдвэрлэлийн томоохон төв болжээ. Өмнөдийн хөдөө нутгаас Чикаго руу цагаачлагч африк-америкчууд тус хотын алдартай жаз болон блюз хөгжмийг үүсгэсэн томоохон угсаатны бүлгийг бүрдүүлжээ.

Лавлах материал

  1. 5 ILCS 460/20 (from Ch. 1, par. 2901‑20) - Sec. 20. "Official language. The official language of the State of Illinois is English."
  2. http://www.census.gov/popest/states/NST-ann-est.html 2007 Population Estimates
  3. US Census Bureau, median household income by state 2004. 2006-07-01-д хандсан.
  4. 4.0 4.1 Elevations and Distances in the United States. U.S Geological Survey (29 April 2005). November 6, 2006-д хандсан.
  5. Stephen Ohlemacher. "Analysis ranks Illinois most average state", Associated Press, May 17, 2007 
  6. Stephen Ohlemacher. "Analysis ranks Illinois most average state", Associated Press, May 17, 2007 
  7. Biles (2005) ch 1
  8. "Chicago's Front Door: Chicago Harbor." A digital exhibit published online by the [1] Accessed October 20, 2007.
Other Languages
Acèh: Illinois
Afrikaans: Illinois
አማርኛ: ኢሊኖይ
aragonés: Illinois
Ænglisc: Illinois
العربية: إلينوي
ܐܪܡܝܐ: ܐܠܝܢܘܝ
مصرى: ايلينوى
asturianu: Illinois
Aymar aru: Illinois suyu
azərbaycanca: İllinoys
башҡортса: Иллинойс
Boarisch: Illinois
žemaitėška: Ėlėnuojos
Bikol Central: Illinois
беларуская: Ілінойс
беларуская (тарашкевіца)‎: Іліной
български: Илинойс
भोजपुरी: इलिनोइ
Bislama: Illinois
বাংলা: ইলিনয়
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ইলিনয়স
brezhoneg: Illinois
bosanski: Illinois
буряад: Иллинойс
català: Illinois
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Illinois
нохчийн: Иллинойс
Cebuano: Illinois
کوردی: ئیلینۆی
corsu: Illinois
čeština: Illinois
Cymraeg: Illinois
dansk: Illinois
Deutsch: Illinois
Zazaki: Illinois
Ελληνικά: Ιλινόι
emiliàn e rumagnòl: Illinòis
English: Illinois
Esperanto: Ilinojso
español: Illinois
eesti: Illinois
euskara: Illinois
فارسی: ایلینوی
suomi: Illinois
føroyskt: Illinois
français: Illinois
arpetan: Ilinouès
Nordfriisk: Illinois
Gaeilge: Illinois
Gagauz: İllinois
Gàidhlig: Illinois
galego: Illinois
Avañe'ẽ: Illinois
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌹𐌻𐌻𐌹𐌽𐍅𐌰
Gaelg: Illinois
客家語/Hak-kâ-ngî: Illinois
Hawaiʻi: ‘Ilinoe
עברית: אילינוי
हिन्दी: इलिनॉय
Fiji Hindi: Illinois
hrvatski: Illinois
hornjoserbsce: Illinois
Kreyòl ayisyen: Ilinwa
magyar: Illinois
հայերեն: Իլինոյս
interlingua: Illinois
Bahasa Indonesia: Illinois
Interlingue: Illinois
Igbo: Ilinoi
Iñupiak: Illinois
Ilokano: Illinois
íslenska: Illinois
italiano: Illinois
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐄᓚᓄᐃᔅ
日本語: イリノイ州
Basa Jawa: Illinois
ქართული: ილინოისი
Taqbaylit: Illinois
Kabɩyɛ: Ilnuwaa
қазақша: Иллинойс
한국어: 일리노이주
kurdî: Illinois
kernowek: Illinois
Кыргызча: Иллинойс
Latina: Illinoesia
Ladino: Illinois
Lëtzebuergesch: Illinois
Lingua Franca Nova: Illinois
Limburgs: Illinois
Ligure: Illinois
lumbaart: Illinois
لۊری شومالی: ایلینوی
lietuvių: Ilinojus
latviešu: Ilinoisa
मैथिली: इलिनोइ
Malagasy: Illinois
олык марий: Иллинойс
Māori: Illinois
македонски: Илиноис
മലയാളം: ഇല്ലിനോയി
मराठी: इलिनॉय
кырык мары: Иллинойс (штат)
Bahasa Melayu: Illinois
مازِرونی: ایلینویز
Dorerin Naoero: Illinois
Plattdüütsch: Illinois
Nedersaksies: Illinois (stoat)
नेपाली: इलिनोइ
नेपाल भाषा: इलिनोइ
Nederlands: Illinois (staat)
norsk nynorsk: Illinois
norsk: Illinois
Novial: Illinois
occitan: Illinois
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਲੀਨਾਏ
Pangasinan: Illinois
Kapampangan: Illinois
Papiamentu: Illinois
Deitsch: Illinois
पालि: इलिनोइ
polski: Illinois
Piemontèis: Illinois
پنجابی: الینوۓ
português: Illinois
Runa Simi: Illinois suyu
rumantsch: Illinois
română: Illinois
русский: Иллинойс
संस्कृतम्: इलेनॉइस्
саха тыла: Иллинойс
sardu: Illinois
sicilianu: Illinois
Scots: Illinois
davvisámegiella: Illinois
srpskohrvatski / српскохрватски: Illinois
සිංහල: ඉලනෝයි
Simple English: Illinois
slovenčina: Illinois
slovenščina: Illinois
Soomaaliga: Illinois
shqip: Illinois
српски / srpski: Илиноис
Seeltersk: Illinois
svenska: Illinois
Kiswahili: Illinois
ślůnski: Illinois
தமிழ்: இலினொய்
тоҷикӣ: Иллинойс
Tagalog: Illinois
Türkçe: Illinois
татарча/tatarça: Иллинойс (штат)
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Illinoyiz Shitati
українська: Іллінойс
oʻzbekcha/ўзбекча: Illinoys
vèneto: Illinois
Tiếng Việt: Illinois
Volapük: Illinois
walon: Ilinwès
Winaray: Illinois
хальмг: Иллинойс
მარგალური: ილინოისი
ייִדיש: אילינוי
Yorùbá: Illinois
文言: 伊利諾州
Bân-lâm-gú: Illinois
粵語: 伊利諾州