Ван

Ван хэмээх нь монголын Хан цолтой дүйцэх бөгөөд Эртний Хятадын улсуудад их хаадыг хуанди, бага хаадыг ван гэж нэрлэдэг байжээ. Монголын нууц товчоонд Хэрэйдийн Ван Ханд Алтан улсын хаан Ван цол олгосоноор Ван Хан гэж алдаршсан гэж өгүүлдэг билээ. Энэ цол бол Хятадын төрийн улс төрийн бодлогын нэг хэсэг байсан бөгөөд хуанди бол тэнгэрийн хүү, тэнгэрийн доорхи бүхэн түүний эзэмшил гэдэг үзлийг илэрхийлэн хөрш орнуудын хаадад ван цолыг олгодог байсан байна.

Манжийн үе

Манж Чин улсын төрийн тэргүүн зэргийн хэргэм болон Манжийн төр улсыг байгуулахад гавъяа байгуулсан хүмүүст олгодог хэргэм болсон байна. Манж Чин улсын үе болон Олноо Өргөгдсөн Монгол улсын үед хэрэглэж байсан төрийн ноёдын тэргүүн зэргийн цол юм. Манж Чин улсын үеийн вангийн хэргэм дээр чин ван, жүн ван тэргүүтэн зэргийг нэмж олгодог байжээ. Ван хүн гурван нүдтэй тогосын отго малгайдаа зүүдэг байсан байна.

Чин улсын үед чин ван, жүн ван цолыг Халх дөрвөн аймгийн 86 хошуу дотор урьд хожид нийт 15 хошууны засаг ноёд угсаа залгамжилсан байдгаас Түшээт хан аймагт 5 хошуу, Сэцэн хан аймагт 3 хошуу, Сайн ноён аймагт 4 хошуу, Засагт хан аймагт 3 хошууны засаг ноёд тус бүр угсаа залгамжилж, зарим үед эдгээр хошууны засаг ноёдоос Манжийн хааны овгийн гүнжтэй гэрлэж байжээ. Дотоод Монголын 49 хошууны засаг ноёдоос 16 орчим хошууны засаг ноёд чин ван, жүн ван цолыг үе улиран хэрэглэж байжээ. Тэдгээрээс Жиримийн чуулганы Хорчины Түшээт чин ван, Дархан чин ван, Бодлогот чин ван, Бинт чин ван, Засагт жүн ван, Дүүрэн жүн ван гэсэн таван хошууны засаг ноёд манжийн хааны гэр бүлийн гүнж, гэг нартай хуримлаж байжээ.

Манж Чин улс мөхсөн боловч Ар Монголд Богд хаант Монгол Улсын (1911-1924) үед хэрэглэж байгаад Ардын хувьсгалын дараа ноёд язгууртнуудын хэргэм зэргийг устгаснаас хойш Ар Монголд энэ цол хэргэмийг хэрэглэхээ больсон. Харин Өвөр Монголд 1949 он хүртэл хэрэглэж байжээ.

Other Languages
አማርኛ: ንጉሥ
aragonés: Monarca
العربية: عاهل
ܐܪܡܝܐ: ܡܠܟܐ
asturianu: Monarca
azərbaycanca: Monarx
беларуская: Манарх
български: Монарх
bosanski: Monarh (titula)
буряад: Ван
català: Monarca
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gŭng-ciō (nguòng-siū)
کوردی: شا
čeština: Panovník
dansk: Monark
Ελληνικά: Μονάρχης
English: Monarch
Esperanto: Monarko
español: Monarca
eesti: Monarh
euskara: Monarka
فارسی: پادشاه
suomi: Monarkki
français: Monarque
Gaeilge:
galego: Monarca
עברית: מונרך
हिन्दी: राजा
հայերեն: Միապետ
Bahasa Indonesia: Penguasa monarki
Ido: Monarko
italiano: Monarca
日本語: 君主
ქართული: მეფე
한국어: 군주
къарачай-малкъар: Монарх
lietuvių: Monarchas
latviešu: Monarhs
မြန်မာဘာသာ: ဘုရင်
नेपाल भाषा: जुजु
norsk: Monark
occitan: Monarca
ਪੰਜਾਬੀ: ਰਾਜਾ
polski: Monarcha
português: Monarca
română: Monarh
русский: Монарх
Scots: Monarch
srpskohrvatski / српскохрватски: Monarh
Simple English: Monarch
slovenčina: Panovník
slovenščina: Monarh
српски / srpski: Monarh
svenska: Monark
தமிழ்: அரசன்
Türkçe: Hükümdar
українська: Монарх
vèneto: Monarca
Tiếng Việt: Vua
吴语: 君主
ייִדיש: מאנארך
中文: 君主
文言:
Bân-lâm-gú: Kun-chú
粵語: 君主