Азот
English: Nitrogen

Азот,  7N
Liquidnitrogen.jpg
Шингэн азот
Nitrogen Spectra.jpg
Азотын спектрийн шугам
Ерөнхий шинж чанарууд
Нэр, тэмдэгазот, N
Гадаад байдалөнгөгүй хий, шингэн эсвэл хатуу
Англи дуудлага/
Азот-ийн үелэх систем дэх байрлал
Устөрөгч (диатомт металл бус)
Гели (инерт хий)
Лити (шүлтийн металл)
Берилли (газрын шүлтэт металл)
Бор (химийн элемент) (металлоид)
Нүүрстөрөгч (полиатомт металл бус)
Азот (диатомт металл бус)
Хүчилтөрөгч (диатомт металл бус)
Фтор (диатомт металл бус)
Неон (инерт хий)
Натри (шүлтийн металл)
Магни (газрын шүлтэт металл)
Хөнгөн цагаан (шилжилтийн дараах металл)
Цахиур (металлоид)
Фосфор (полиатомт металл бус)
Хүхэр (полиатомт металл бус)
Хлор (диатомт металл бус)
Аргон (инерт хий)
Кали (шүлтийн металл)
Кальци (газрын шүлтэт металл)
Сканди (шилжилтийн металл)
Титан (шилжилтийн металл)
Ванади (шилжилтийн металл)
Хром (шилжилтийн металл)
Манган (шилжилтийн металл)
Төмөр (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кобальт (шилжилтийн металл)
Никель (шилжилтийн металл)
Зэс (шилжилтийн металл)
Цайр (шилжилтийн металл)
Галли (шилжилтийн дараах металл)
Германи (металлоид)
Арсени (металлоид)
Селени (полиатомт металл бус)
Бром (диатомт металл бус)
Криптон (инерт хий)
Рубиди (шүлтийн металл)
Стронци (газрын шүлтэт металл)
Иттри (шилжилтийн металл)
Циркони (шилжилтийн металл)
Ниоби (шилжилтийн металл)
Молибден (шилжилтийн металл)
Технеци (шилжилтийн металл)
Рутени (шилжилтийн металл)
Роди (шилжилтийн металл)
Паллади (шилжилтийн металл)
Мөнгө (химийн элемент) (шилжилтийн металл)
Кадми (шилжилтийн металл)
Инди (шилжилтийн дараах металл)
Цагаан тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Сурьма (металлоид)
Теллур (металлоид)
Иод (диатомт металл бус)
Ксенон (инерт хий)
Цези (шүлтийн металл)
Бари (газрын шүлтэт металл)
Лантан (лантаноид)
Цери (лантаноид)
Празиодим (лантаноид)
Неодим (лантаноид)
Промети (лантаноид)
Самари (лантаноид)
Европи (лантаноид)
Гадолини (лантаноид)
Терби (лантаноид)
Диспрози (лантаноид)
Гольми (лантаноид)
Ерби (лантаноид)
Тули (лантаноид)
Иттерби (лантаноид)
Лютеци (лантаноид)
Гафни (шилжилтийн металл)
Тантал (шилжилтийн металл)
Вольфрам (шилжилтийн металл)
Рени (шилжилтийн металл)
Осми (шилжилтийн металл)
Ириди (шилжилтийн металл)
Цагаан алт (шилжилтийн металл)
Алт (шилжилтийн металл)
Мөнгөн ус (шилжилтийн металл)
Талли (шилжилтийн дараах металл)
Хар тугалга (шилжилтийн дараах металл)
Висмут (шилжилтийн дараах металл)
Полони (шилжилтийн дараах металл)
Астат (металлоид)
Радон (инерт хий)
Франци (шүлтийн металл)
Ради (газрын шүлтэт металл)
Актини (актиноид)
Тори (актиноид)
Протактини (актиноид)
Уран (химийн элемент) (актиноид)
Нептуни (актиноид)
Плутони (актиноид)
Америци (актиноид)
Кюри (химийн элемент) (актиноид)
Беркли (актиноид)
Калифорни (актиноид)
Эйнштейни (актиноид)
Ферми (актиноид)
Менделееви (актиноид)
Нобели (актиноид)
Лоуренси (актиноид)
Рутерфорди (шилжилтийн металл)
Дубни (шилжилтийн металл)
Сиборги (шилжилтийн металл)
Бори (шилжилтийн металл)
Хасси (шилжилтийн металл)
Мейтнери (unknown chemical properties)
Дармштадти (unknown chemical properties)
Рентгени (unknown chemical properties)
Копеници (шилжилтийн металл)
Нихони (unknown chemical properties)
Флерови (шилжилтийн дараах металл)
Москови (unknown chemical properties)
Ливермори (unknown chemical properties)
Теннессин (unknown chemical properties)
Оганесон (unknown chemical properties)


N

P
азотхүчилтөрөгч
Цэнэгийн тоо (Z)7
Атом масс (Ar)14.007[1] (14.00643–14.00728)[2]
Элементийн ангилал  диатомт металл бус
Бүлэг, блокбүлэг 15 (пниктоген), p-блок
Үеүе 2
Электрон бүтэц[He] 2s2 2p3
давхарга бүрт
2, 5
Физик шинж чанарууд
Төлөвхий
Хайлах температур63.15 K ​(−210.00 °C, ​−346.00 °F)
Буцлах температур77.355 K ​(−195.795 °C, ​−320.431 °F)
Нягт стд (0 °C ба 101.325 kPa)1.251 g/L
шингэн үед, б.т.0.808 г/см3
Гурвалсан цэг63.151 K, ​12.52 kPa
Критик цэг126.192 K, 3.3958 MPa
Хайлах энтальп(N2) 0.72 Ж/моль
Уурших энтальп(N2) 5.56 кЖ/моль
Хувийн дулаан шингээлт(N2) 29.124 Ж/(моль·K)
Уурын даралт
P (Pa)1101001 k10 k100 k
at T (K)374146536277
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг5, 4, 3, 2, 1, −1, −2, −3 ​(хүчтэй хүчиллэг исэл)
Цахилгаан сөрөг чанарПолингийн шаталбар: 3.04
Ионжилтын энерги1 дэх: 1402.3 кЖ/моль
2 дахь: 2856 кЖ/моль
3 дахь: 4578.1 кЖ/моль
(илүү үзэх)
Ковалент радиус71±1 пм
Ван дер Ваальсийн радиус155 pm
Бусад
Талст бүтэц ​гексагонал
Hexagonal crystal structure for азот
Дууны хурд353 m/s (хий, 27 °C-д)
Дулаан дамжуулалт25.83×10−3 W/(m·K)
Соронзон чанардисоронзон
CAS дугаар7727-37-9
Түүх
НээсэнДаниель Рутерфорд (1772)
Нэр өгсөнЖан-Антуан Шапталь (1790)
Хамгийн тогвортой изотопууд
изоБДТХЗҮЗТЗЭ (MeV)ЗБ
13Nсин9.965 минε2.220C
14N99.634%14N нь 7 нейтронтой үед тогтвортой
15N0.366%15N нь 8 нейтронтой үед тогтвортой
үзэх · · · эх сурвалж

Азот нь өнгө, үнэр, амтгүй, инерт хий. Химийн тэмдэглэгээ нь N, атомын дугаар нь 7.

1772 онд Даниэль Рутерфорд нээсэн. Дэлхийн агаар мандлын эзэлхүүний 78.1%-ийг бүрдүүлнэ. Азот нь бүх төрлийн амьд организмын эд (tissue) болон амин хүчлийг бүрдүүлэгч химийн элемент юм. Хоёр тогтвортой изотоптой, 14N - 99,635 % ба 15N - 0,365 %. Азотыг анх аммоний нитритийг задлан гарган авсан.

Other Languages
Afrikaans: Stikstof
Alemannisch: Stickstoff
አማርኛ: ናይትሮጅን
aragonés: Nitrochén
العربية: نيتروجين
অসমীয়া: নাইট্ৰ'জেন
asturianu: Nitróxenu
azərbaycanca: Azot
تۆرکجه: نیتروژن
башҡортса: Азот
žemaitėška: Azuots
беларуская: Азот
беларуская (тарашкевіца)‎: Азот
български: Азот
भोजपुरी: नाइट्रोजन
བོད་ཡིག: ཟེ་རླུང་།
brezhoneg: Nitrogen
bosanski: Dušik
català: Nitrogen
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dâng
Cebuano: Nitroheno
ᏣᎳᎩ: ᎾᎢᏠᏤᏂ
کوردی: نایترۆجین
corsu: Azotu
qırımtatarca: Azot
čeština: Dusík
Чӑвашла: Азот
Cymraeg: Nitrogen
dansk: Kvælstof
Deutsch: Stickstoff
Ελληνικά: Άζωτο
English: Nitrogen
Esperanto: Nitrogeno
español: Nitrógeno
eesti: Lämmastik
euskara: Nitrogeno
فارسی: نیتروژن
suomi: Typpi
føroyskt: Køvievni
français: Azote
Nordfriisk: Stikstoof
furlan: Azôt
Frysk: Stikstof
Gaeilge: Nítrigin
贛語:
Gàidhlig: Naitridean
galego: Nitróxeno
ગુજરાતી: નત્રલવાયુ
Gaelg: Neetragien
客家語/Hak-kâ-ngî: Tham
Hawaiʻi: Naikokene
עברית: חנקן
हिन्दी: नाइट्रोजन
Fiji Hindi: Nitrogen
hrvatski: Dušik
hornjoserbsce: Dusyk
Kreyòl ayisyen: Azòt
magyar: Nitrogén
հայերեն: Ազոտ
Արեւմտահայերէն: Բորակածին
interlingua: Nitrogeno
Bahasa Indonesia: Nitrogen
Ilokano: Nitroheno
Ido: Nitro
íslenska: Köfnunarefni
italiano: Azoto
日本語: 窒素
Patois: Naichojen
la .lojban.: trano
Jawa: Nitrogen
ქართული: აზოტი
Kabɩyɛ: Azɔɔtɩ
Gĩkũyũ: Nitrogen
қазақша: Азот
ភាសាខ្មែរ: អាសូត
ಕನ್ನಡ: ಸಾರಜನಕ
한국어: 질소
Ripoarisch: Stickstoff
kurdî: Nîtrojen
коми: Азот
Кыргызча: Азот
Latina: Nitrogenium
Lëtzebuergesch: Stéckstoff
лезги: Азот
Limburgs: Stikstof
Ligure: Azoto
lumbaart: Azoto
lingála: Azoti
lietuvių: Azotas
latviešu: Slāpeklis
Māori: Hauota
македонски: Азот
മലയാളം: നൈട്രജൻ
मराठी: नत्रवायू
кырык мары: Азот
Bahasa Melayu: Nitrogen
Malti: Ażotu
မြန်မာဘာသာ: နိုက်ထရိုဂျင်
эрзянь: Азот
Nāhuatl: Ehēcatehuiltic
Plattdüütsch: Stickstoff
नेपाली: नाइट्रोजन
नेपाल भाषा: नाइट्रोजन
Nederlands: Stikstof (element)
norsk nynorsk: Nitrogen
norsk: Nitrogen
Novial: Nitrogene
occitan: Azòt
Livvinkarjala: Azot
Ирон: Азот
ਪੰਜਾਬੀ: ਨਾਈਟਰੋਜਨ
Kapampangan: Nitrogen
Papiamentu: Nitrogeno
polski: Azot
Piemontèis: Asòt
پنجابی: نائیٹروجن
português: Azoto
Runa Simi: Qullpachaq
română: Azot
armãneashti: Azotu
русский: Азот
русиньскый: Азот
संस्कृतम्: नैट्रोजन्
sicilianu: Azzotu
Scots: Nitrogen
srpskohrvatski / српскохрватски: Dušik
Simple English: Nitrogen
slovenčina: Dusík
slovenščina: Dušik
chiShona: Nitrogen
Soomaaliga: Nitrojiin
shqip: Azoti
српски / srpski: Азот
Seeltersk: Stikstof
Basa Sunda: Nitrogén
svenska: Kväve
Kiswahili: Nitrojeni
தமிழ்: நைட்ரசன்
తెలుగు: నత్రజని
тоҷикӣ: Нитроген
Tagalog: Nitroheno
Türkçe: Azot
татарча/tatarça: Азот
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئازوت
українська: Азот
oʻzbekcha/ўзбекча: Azot
vèneto: Azoto
vepsän kel’: Azot
Tiếng Việt: Nitơ
Winaray: Nitroheno
吴语:
хальмг: Нитроҗен
ייִדיש: אזאט
Yorùbá: Nítrójìn
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Chit-sò͘
粵語: