ടിറാന

ടിറാന
Tiranë
City
Skyline of Tirana by night overlooking Rinia Park
Skyline of Tirana by night overlooking Rinia Park
Flag of ടിറാന
Flag
Coat of arms of ടിറാന
Coat of arms
Country അൽബേനിയ
CountyTirana County
DistrictTirana District
Founded1614
Subdivisions11 Municipal Units
Government
 • MayorLulzim Basha (PD)[1]
 • GovernmentCity Council
Area
 • City41.8 കി.മീ.2(16.1 ച മൈ)
 • Metro1,652 കി.മീ.2(638 ച മൈ)
Elevation110 മീ(360 അടി)
Population (2011)[2]
 • City421
 • Density10,553/കി.മീ.2(27/ച മൈ)
 • Metro763
 • Metro density462/കി.മീ.2(1/ച മൈ)
Time zoneUTC+1 (CET)
 • Summer (DST)UTC+2 (CEST)
Postal code1001–1028[3]
Area code(s)+355 4
Websitewww.tirana.gov.al

അൽബേനിയയുടെ തലസ്ഥാനനഗരവും, നഗരമുൾക്കൊള്ളുന്ന ജില്ലയും. അൽബേനിയയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും ഇതുതന്നെ. അഡ്രിയാറ്റിക് കടലിൽനിന്ന് 32 കി.മീ. മാറി ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ഇസം (Ishm) നദീസമതലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അൽബേനിയയുടെ ഏതാണ്ട് മധ്യഭാഗത്തായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ നഗരം രാജ്യത്തെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ - സാമ്പത്തിക - സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം കൂടിയാണ്. ജില്ലയുടെ വിസ്തീർണ്ണം: 1,238 ച.കി.മീ.; ജനസംഖ്യ: 374,483 ('90); നഗരജനസംഖ്യ: 251,000 ('91).

അൽബേനിയയിലെ ഒരു പ്രധാന ഉത്പാദക കേന്ദ്രമാണ് ടിറാന. സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, സിഗരറ്റ്, കാർഷികോപകരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന ഉത്പന്നങ്ങൾ. രാജ്യത്തെ ഒരു പ്രധാന ഗതാഗതകേന്ദ്രം കൂടിയായ ടിറാനയിൽ ഒരു വിമാനത്താവളവും (റിനാസ്) പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ടിറാന നഗരത്തെ അൽബേനിയൻ തീരപ്രദേശവും മറ്റു പ്രധാന പട്ടണങ്ങളുമായി റെയിൽപ്പാതകൾ മുഖേന ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു സർവകലാശാല, ശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ദേശീയ തിയേറ്റർ എന്നിവയ്ക്ക് പുറമേ നിരവധി മ്യൂസിയങ്ങളും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ജനസംഖ്യയുടെ 75 ശ.മാ.-ത്തോളം മുസ്ലീങ്ങളാണ്.

രണ്ടാം ലോകയുദ്ധാനന്തരം ദ്രുതഗതിയിൽ ഉണ്ടായ വ്യാവസായികവത്ക്കരണം ടിറാനയെ ഒരു ആധുനിക വ്യാവസായിക ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായി വികസിപ്പിച്ചു. ഓട്ടോമൻ കാലഘട്ടം മുതൽക്കുള്ള ചില കെട്ടിടങ്ങൾ ഇവിടെ ഇപ്പോഴുമുണ്ട്. അൽബേനിയൻ ഭരണതലസ്ഥാനമെന്നുള്ള പദവിയും യുദ്ധാനന്തരമുള്ള ടിറാനയുടെ അതിദ്രുതവികാസത്തിന് കാരണമായിട്ടുണ്ട്.

ചരിത്രം

15 ആം ശതകത്തിലെ ചില രേഖകളിലാണ് ഈ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യപരാമർശങ്ങൾ കാണുന്നത്. ഈ കാലഘട്ടം മുതൽ 1912 വരെ ടിറാന പ്രദേശം ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. 1920-ൽ ടിറാന സ്വതന്ത്ര അൽബേനിയയുടെ തലസ്ഥാനമായി. ആയിരത്തിതൊള്ളായിരത്തി മുപ്പതുകളിൽ ഇവിടം ഭരിച്ച സോഗ് രാജാവ് നഗരത്തെ പുനർനിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇറ്റാലിയൻ വാസ്തുശില്പികളാണ് നഗരത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ ചുമതല ഏറ്റെടുത്തത്. നഗരത്തിന്റെ ചില പുരാതന ഭാഗങ്ങളും പഴയ മുസ്ലീം പള്ളികളും നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ഇവർ നഗരത്തെ ആധുനികവത്ക്കരിച്ചു.

രണ്ടാം ലോക യുദ്ധകാലത്ത് ആദ്യം ഇറ്റാലിയൻ സേനയും തുടർന്ന് ജർമൻ സേനയും ടിറാന കീഴടക്കി. 1944 നവ.-ൽ അൽബേനിയൻ സൈന്യം ടിറാനയെ സ്വതന്ത്രമാക്കി. 1946 ജനു-ൽ അൽബേനിയൻ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഭരണം പ്രാബല്യത്തിൽവന്നു.

Other Languages
Acèh: Tirana
Afrikaans: Tirana
Akan: Tirana
Alemannisch: Tirana
አማርኛ: ቲራና
aragonés: Tirana
Ænglisc: Tirana
العربية: تيرانا
مصرى: تيرانا
asturianu: Tirana
авар: Тирана
azərbaycanca: Tirana
башҡортса: Тирана
žemaitėška: Tėrana
беларуская: Тырана
беларуская (тарашкевіца)‎: Тырана
български: Тирана
বাংলা: তিরানা
བོད་ཡིག: ཐིས་རན།
brezhoneg: Tirana
bosanski: Tirana
català: Tirana
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tirana
нохчийн: Тирана
کوردی: تیرانا
qırımtatarca: Tirana
čeština: Tirana
Чӑвашла: Тирана
Cymraeg: Tirana
dansk: Tirana
Deutsch: Tirana
dolnoserbski: Tirana
eʋegbe: Tirana
Ελληνικά: Τίρανα
English: Tirana
Esperanto: Tirano
español: Tirana
eesti: Tirana
euskara: Tirana
فارسی: تیرانا
Fulfulde: Tirana
suomi: Tirana
Võro: Tirana
føroyskt: Tirana
français: Tirana
arpetan: Tirana
Nordfriisk: Tirana
Frysk: Tirana
Gaeilge: Tiorána
Gagauz: Tirana
Gàidhlig: Tirana
galego: Tirana
Gaelg: Tiranë
客家語/Hak-kâ-ngî: Tirana
עברית: טירנה
हिन्दी: तिराना
Fiji Hindi: Tirana
hrvatski: Tirana
hornjoserbsce: Tirana
Kreyòl ayisyen: Tirana
magyar: Tirana
հայերեն: Տիրանա
interlingua: Tirana
Bahasa Indonesia: Tirana
Interlingue: Tirana
Ilokano: Tirana
Ido: Tirane
íslenska: Tírana
italiano: Tirana
日本語: ティラナ
Basa Jawa: Tirana
ქართული: ტირანა
Qaraqalpaqsha: Tirana
Taqbaylit: Tirana
қазақша: Тирана
kalaallisut: Tirana
한국어: 티라나
kurdî: Tîrana
коми: Тирана
kernowek: Tirana
Кыргызча: Тирана
Latina: Tyrana
Ladino: Tirana
Lëtzebuergesch: Tirana
Lingua Franca Nova: Tirana
Limburgs: Tirana
Ligure: Tirana
lumbaart: Tirana
lingála: Tirana
لۊری شومالی: تیرانا
lietuvių: Tirana
latviešu: Tirāna
मैथिली: टिराना
Malagasy: Tirana
олык марий: Тиране
Māori: Tirana
македонски: Тирана
монгол: Тиран
मराठी: तिराना
Bahasa Melayu: Tirana
Malti: Tirana
မြန်မာဘာသာ: တီရာနာမြို့
эрзянь: Тирана ош
Nāhuatl: Tirana
Plattdüütsch: Tirana
नेपाली: टिराना
Nederlands: Tirana (stad)
norsk nynorsk: Tirana
norsk: Tirana
occitan: Tirana
Livvinkarjala: Tirana
ଓଡ଼ିଆ: ଟିରାନା
Ирон: Тиранæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਤਿਰਾਨਾ
Papiamentu: Tirana
Norfuk / Pitkern: Tirana
polski: Tirana
Piemontèis: Tiran-a
پنجابی: تیرانا
پښتو: تیرانا
português: Tirana
Runa Simi: Tirana
română: Tirana
armãneashti: Tirana
русский: Тирана
русиньскый: Тірана
Kinyarwanda: Tirana
саха тыла: Тирана
sardu: Tirana
sicilianu: Tirana
Scots: Tirana
davvisámegiella: Tirana
srpskohrvatski / српскохрватски: Tirana
Simple English: Tirana
slovenčina: Tirana
slovenščina: Tirana
chiShona: Tirana
shqip: Tirana
српски / srpski: Тирана
svenska: Tirana
Kiswahili: Tirana
ślůnski: Tirana
தமிழ்: டிரானா
tetun: Tirana
тоҷикӣ: Тирана
Türkmençe: Tirana
Tagalog: Tirana
татарча/tatarça: Тирана
Twi: Tirana
удмурт: Тирана
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Tirana
українська: Тирана
اردو: تیرانا
oʻzbekcha/ўзбекча: Tirana
vèneto: Tirana
vepsän kel’: Tiran (lidn)
Tiếng Việt: Tirana
West-Vlams: Tirana
Volapük: Tirana
Winaray: Tirana
Wolof: Tirana
吴语: 地拉那
ייִדיש: טיראנא
Yorùbá: Tirana
Zeêuws: Tirana
中文: 地拉那
Bân-lâm-gú: Tirana
粵語: 地拉那