Шпански јазик

шпански јазик
кастиљски јазик
español, castellano
Изговоршпански изговор: [espaˈɲol], шпански изговор: [kasteˈʎano]
Застапен воЈужна Европа, Латинска Америка
ГоворнициМајчин јазик: 329[1] милиони до 400 милиони.
500 милиони како прв или втор јазик.  
Јазично семејство
Писмошпанска азбука
Статус
Службен во
Регулативен органЗдружение на академии за шпанскиот јазик
Јазични кодови
ISO 639-1es
ISO 639-2spa
ISO 639-3spa
Linguasphere51-AAA-b
шпански јазик
Дон Кихот
Дон Кихот, драгоцено дело во шпанската книжевност.

азбука · фонологија · историја · правопис
дијалекти
  Граматика
показни зборови · именки · заменки
придавки · предлози · прилози
глаголи (сврзници · неправилни глаголи)

Шпанскиот јазик (español) или познат како кастиљски јазик (lengua castellana) е романски јазик од групата на ибероромански јазици. Јазикот се развил од неколку јазици и дијалекти кои се зборувале во централниот дел на Пиринејскиот Полуостров во IX век[2]. Јазикот постепено се зголемувал и се приширувал со експанзијата на Кралството Кастиља.

Соврмениот кастиљски јазик се развил со прераспоредување на согласките, процес кој започнал во XV век. Јазикот постепено почнал да создава нови зборови, како од домашно, така и од странско потекло. Јазикот станал значаен со шпанската колонизација на Америка, Африка и делови од Азија - колонизација која била предводена од Шпанската империја во периодот од 15 до XIX век. Во тој период јазикот станал најзначаен јазик за владата и трговијата.[3]

Географска распространетост

Кастиљскиот е признат како службен во над 20 држави и поголем број меѓународни организации. Во следната табела е наведено присуството на шпанскиот по држави.

држава население[4] шпанскиот како мајчин јазик[5] шпанскиот како втор јазик во држави каде шпанскиот е официјален[6], или како странски јазик во држави каде не е официјален[7] Процент на шпански говорници од населението[8] Вкупно шпански говорници
 Мексико 112.336.538 [9] 104.135.971 [10] 6.515.519 98,5% [8] 110.651.490
 САД 307.006.550 [11] 35.468.501 [12] 14.531.499 16.3% 50.000.000[13][14]
 Шпанија 47.150.819 [15] 41.964.229 [16] 4.620.780 98,8% [8] 46.585.009
 Колумбија 46.240.000 [17] 45.740.000 [18] 130.080 99,2% [8] 45.870.080
 Аргентина 40.900.496 [19] 36.333.605 [20] 4.321.488 99,4% [8] 40.655.093
 Венецуела 29.434.660 [21] 28.357.707 [22] 725.281 98,8% [8] 29.081.444
 Перу 29.797.694 [23] 25.059.861 [24] 744.942 86,6% [8] 25.804.803
 Чиле 17.291.300 [25] 17.041.797 [26] 85.914 99,3% [8] 17.127.711
 Еквадор 14.306.000 [27] 11.907.200 [28] 2.126.986 98,1% [8] 14.034.186
 Гватемала 14.361.666 [29] 8.617.000 [30] 3.116.482 86,4% [8] 12.408.479
 Куба 11.235.863 [31] 11.235.863 [32] 99,4% [8] 11.168.448
 Доминиканска Република 10.225.000 [31] 10.006.500 [33] 177.600 99,6% [8] 10.184.100
 Боливија 10.426.154 [34] 6.047.169 [35] 3.117.420 87,9% [8] 9.164.589
 Хондурас 8.215.313 [36] 8.007.563 [37] 125.597 99,0% [8] 8.133.160
 Ел Салвадор 6.183.002 [38] 6.168.902 [39] 99,7% [8] 6.164.453
 Франција 65.821.885 [40] 440.106 [41] 5.721.380 9,4% 6.161.486 [6]
 Никарагва 5.822.000 [31] 5.331.876 [42] 315.464 97,0% [8] 5.647.340
 Мароко 31.759.997[43] 20.000 [44] 5.480.000 17,32% 5.500.000 [45][46]
 Бразил 190.732.694 [47] 460.018 [48] 5.000.000[49] 2,86% 5.460.018
 Костарика 4.615.646 [50] 4.530.228 [51] 48.493 99,2% [8] 4.578.721
 Парагвај 6.460.000 3.682.200 [52] 446.145 69,5% [8] 4.489.700
 Порторико 3.998.000 [31] 3.802.098 [53] 147.926 98,8% [8] 3.950.024
 Обединето Кралство 62.041.708 [54] 184.867 [55] 3.737.633 6,4% 3.922.500 [6]
 Уругвај 3.372.000 [31] 3.221.800 [56] 113.108 98,9% [8] 3.334.908
 Панама 3.508.000 [31] 3.006.957 [57] 258.991 93,1% [8] 3.265.948
 Филипини 94.013.200 [58] 2.930 [59] 3.013.843 3,2% 3.016.773 [60]
 Германија 81.802.000 [61] 178.976 [62] 2.527.996 3,3% 2.706.972 [6]
 Италија 60.605.053 [63] 422.249 [64] 1.968.320 3,5% 1.635.976 [6]
 Екваторска Гвинеја 1.170.308 [65] 1.683 [66] 1.057.446 90,5% [8][67] 1.059.129
 Канада 33.212.696 909.000 [68] 92.853 [7] 3% 1.001.853
 Португалија 10.636.888 [69] 9.570 [70] 727.282 6,9% 737.026 [6]
 Холандија 16.665.900 [71] 59.578 [72] 622.516 4,1% 682.094 [6]
 Белгија 10.918.405 [73] 85.990 [74] 515.939 5,5% 601.929 [6]
 Романија 22.246.862 544.531 2,4% 544.531 [6]
 Шведска 9.045.389 101.472 [75] 442.601 6% 544.073 [6]
 Австралија 21.007.310 106.517 [76] 374.571 [77] 2,3% 481.088 [7]
 Полска 38.500.696 316.104 0,8% 316.104 [6]
 Австрија 8.205.533 267.177 3,3% 267.177 [6]
 Брег на Слоновата Коска 20.179.602 235.806 [7] 1,2% 235.806
 Алжир 33.769.669 223.000 [78] 0,7% 223.379
 Данска 5.484.723 219.003 4% 219.003 [6]
 Израел 7.112.359 130.000 [79] 45.231 2,5% 175.231 [80]
 Јапонија 127.288.419 78.952 [81] 60.000 [7] 0,1% 138.952
 Швајцарија 7.581.520 123.000 [82] 14.420 1,7% [83] 137.420
 Бугарија 7.262.675 133.910 1,8% 133.910 [6]
 Белизе 301.270 106.795 [84] 21.848 42,7% 128.643 [84]
 Холандски Антили 223.652 10.699 114.835 56,1% 125.534
 Ирска 4.156.119 123.591 3% 123.591 [6]
 Сенегал 12.853.259 101.455 [7] 0,8% 101.455
 Грција 10.722.816 86.742 0,8% 86.742 [6]
 Финска 5.244.749 85.586 1,6% 85.586 [6]
 Унгарија 9.930.915 85.034 0,9% 85.034 [6]
 Аруба 100.018 6.800 68.602 75,3% 75.402
 Хрватска 4.491.543 73.656 1,6% 73.656 [6]
 Андора 84.484 29.907 [85] 25.356 68,7% [86] 58.040
 Словачка 5.455.407 43.164 0,8% 43.164 [6]
 Норвешка 4.644.457 12.573 23.677 0,8% 36.250 [6]
 Русија 140.702.094 3.320 20.000 [87] 0,01% 23.320
 Нов Зеланд 4.173.460 21.645 [88] 0,5% 21.645
 Гуам 154.805 19.092 12,3% 19.092 [89]
Американски Девствени Острови Американски Девствени Острови 108.612 16.788 15,5% 16.788
 Кина 1.345.751.000 2.292[90] 12.835 [7] 0,001124% 15.127
 Литванија 3.565.205 13.943 0,4% 13.943 [6]
 Гибралтар 27.967 13.857 49,5% 13.857
 Кипар 792.604 1,4% 11.044 [6]
 Турција 71.892.807 380 8.000 [91] 0,01% 8.380
 Јамајка 2.804.322 8.000 0,3% 8.000
 Луксембург 486.006 3.000 4.344 1,5% 7.344 [6]
 Малта 403.532 6.458 1,6% 6.458 [6]
 Тринидад и Тобаго 1.047.366 4.100 0,4% 4.100
 Западна Сахара 513.000 [4] н/п[92] н/п н/п н/п
останати имигранти во ЕУ 906.816 [93]
останати шпански ученици 4.862.033 [94]
Вкупно говорници како мајчин јазик + говорници како втор јазик во држави каде е официјален: 6.974.970.386 (вкупно светско население)[95] 424.188.295 [96] 29.242.608 6,5% 453.430.903 [97]
Вкупно шпански говорници како втор јазик: 78.109.665 7,23% 504.264.431 [98][99]
Other Languages
Адыгэбзэ: Эспаныбзэ
адыгабзэ: Испаныбзэ
Afrikaans: Spaans
Akan: Spanish
Alemannisch: Spanische Sprache
አማርኛ: እስፓንኛ
العربية: لغة إسبانية
armãneashti: Ispanjolã
arpetan: Castilyan
অসমীয়া: স্পেনীছ ভাষা
asturianu: Idioma español
Avañe'ẽ: Karaiñe'ẽ
Aymar aru: Kastilla aru
azərbaycanca: İspan dili
bamanankan: Espankan
Bahasa Banjar: Bahasa spanyol
Bân-lâm-gú: Se-pan-gâ-gí
башҡортса: Испан теле
беларуская: Іспанская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Гішпанская мова
भोजपुरी: स्पेनिश भाषा
Bikol Central: Tataramon na Espanyol
български: Испански език
Boarisch: Spanisch
བོད་ཡིག: སེ་པན་སྐད།
bosanski: Španski jezik
brezhoneg: Spagnoleg
català: Castellà
Чӑвашла: Испан чĕлхи
Cebuano: Kinatsila
čeština: Španělština
Chamoru: Españót
Chavacano de Zamboanga: Lengua Español
Chi-Chewa: Chispanezi
chiShona: ChiSpanish
Cymraeg: Sbaeneg
davvisámegiella: Spánskkagiella
Deitsch: Schpaanisch
ދިވެހިބަސް: އިސްޕެނިޝް
Diné bizaad: Naakaii bizaad
dolnoserbski: Špańšćina
emiliàn e rumagnòl: Spagnôl
español: Idioma español
Esperanto: Hispana lingvo
estremeñu: Lengua castellana
euskara: Gaztelania
eʋegbe: Spangbe
Fiji Hindi: Spanish bhasa
føroyskt: Spanskt mál
français: Espagnol
Frysk: Spaansk
Gaeilge: An Spáinnis
Gaelg: Spaainish
Gagauz: İspan dili
Gàidhlig: Spàinntis
贛語: 西班牙語
ગુજરાતી: સ્પેનિશ ભાષા
客家語/Hak-kâ-ngî: Sî-pân-ngà-ngî
한국어: 스페인어
Հայերեն: Իսպաներեն
hornjoserbsce: Španišćina
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: স্প্যানিশ ঠার
Bahasa Indonesia: Bahasa Spanyol
interlingua: Lingua espaniol
Interlingue: Hispan
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓯᐸᐃᓂᑎᑐᑦ
isiXhosa: IsiSpain
isiZulu: IsiSpeyini
íslenska: Spænska
italiano: Lingua spagnola
עברית: ספרדית
Basa Jawa: Basa Spanyol
kalaallisut: Spanskisut
Kapampangan: Espanyol (amanu)
къарачай-малкъар: Испан тил
ქართული: ესპანური ენა
kaszëbsczi: Szpańsczi jãzëk
қазақша: Испан тілі
kernowek: Spaynek
Kinyarwanda: Icyesipanyole
Kiswahili: Kihispania
Kongo: Kispanya
Kreyòl ayisyen: Lang panyòl
Кыргызча: Ыспан тили
кырык мары: Испани йӹлмӹ
лакку: Спанс маз
лезги: Испан чIал
لۊری شومالی: زۊن اٛسپانیایی
latviešu: Spāņu valoda
Lëtzebuergesch: Spuenesch
lietuvių: Ispanų kalba
Limburgs: Castiliaans
lingála: Lispanyoli
Livvinkarjala: Ispanien kieli
la .lojban.: sanbau
Māori: Reo Pāniora
მარგალური: ესპანური ნინა
مازِرونی: ایسپانیولی
Bahasa Melayu: Bahasa Sepanyol
Baso Minangkabau: Bahaso Spanyol
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Să̤-băng-ngà-ngṳ̄
монгол: Испани хэл
မြန်မာဘာသာ: စပိန်ဘာသာစကား
Nāhuatl: Caxtillahtolli
Dorerin Naoero: Dorerin Pain
Nederlands: Spaans
Nedersaksies: Spaans
नेपाल भाषा: स्पेनी भाषा
日本語: スペイン語
Napulitano: Lengua spagnuola
Nordfriisk: Spoonsk
Norfuk / Pitkern: Spanish
norsk: Spansk
norsk nynorsk: Spansk
Nouormand: Espangno
Novial: Spanum
occitan: Espanhòu
олык марий: Испан йылме
oʻzbekcha/ўзбекча: Ispan tili
Pangasinan: Salitan Espanyol
پنجابی: ہسپانوی
Papiamentu: Spaño
Patois: Panish
Перем Коми: Эспаннёл кыв
ភាសាខ្មែរ: ភាសាអេស្ប៉ាញ
Picard: Éspaingnol
Piemontèis: Lenga spagneula
Tok Pisin: Tok Spen
Plattdüütsch: Spaansche Spraak
português: Língua castelhana
Qaraqalpaqsha: İspan tili
qırımtatarca: İspan tili
reo tahiti: Reo Paniora
Ripoarisch: Schpanische Sproch
română: Limba spaniolă
rumantsch: Lingua spagnola
Runa Simi: Kastilla simi
русиньскый: Шпанєльскый язык
саха тыла: Испаан тыла
Gagana Samoa: Fa'asipaniolo
संस्कृतम्: स्पैनिश भाषा
Sängö: Espanyöl
Seeltersk: Spoanske Sproake
Sesotho: Sespain
Sesotho sa Leboa: Sespan
Setswana: Sespan
sicilianu: Lingua spagnola
Simple English: Spanish language
SiSwati: Sipanishi
slovenčina: Španielčina
slovenščina: Španščina
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Їспанїискъ ѩꙁꙑкъ
Soomaaliga: Af-Isbaanish
Sranantongo: Spanyorotongo
српски / srpski: Шпански језик
srpskohrvatski / српскохрватски: Španski jezik
Basa Sunda: Basa Spanyol
svenska: Spanska
tarandíne: Lènga spagnole
татарча/tatarça: Испан теле
Tshivenda: Spanish
Türkçe: İspanyolca
Türkmençe: Ispan dili
Twi: Spanish
тыва дыл: Испан дыл
удмурт: Испан кыл
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: ᨅᨔ ᨔᨄᨎᨚᨒ
українська: Іспанська мова
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىسپان تىلى
Vahcuengh: Vah Sihbanhyaz
vepsän kel’: Ispanijan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Tây Ban Nha
Volapük: Spanyänapük
文言: 西班牙語
West-Vlams: Spoans
Winaray: Kinatsila
Wolof: Wu-ispaañ
吴语: 西班牙语
Xitsonga: Xipaniya
ייִדיש: שפאניש
Yorùbá: Èdè Spéìn
粵語: 西班牙文
Zazaki: İspanyolki
Zeêuws: Spaons
žemaitėška: Ispanu kalba
中文: 西班牙语
ГӀалгӀай: ХIиспаной мотт
Lingua Franca Nova: Espaniol