Техеран

Tehran
تهران
Град
تهران بزرگ • Голем Техеран
Milad Tower seen from Qarb Town.
The Azadi Tower132px
Ferdows GardenAb-o-Atash Park
Golestan PalaceMount Tochal seen from Modarres Expressway.
Chitgar Lake132px
Амблем на Tehran
Амблем
Земја Иран
ПокраинаТехеран
ОкругТехеран
Управа
 • Градоначалник Мухамед Али Наџафи
 • Градски советChairman Мохсен Хашеми Рафсанаџани
Површина[1]
 • Градска730 km2 (280 sq mi)
Надм. вис.[2]900 до 1.830 m (2.952 до 6.003 ft)
Население (2016)[3]
 • Густина11.800/km2 (31,000/sq mi)
 • Градскo8.846.782
 • Метро15.000.000
 • Ранг на население во Иран1-в
ДемонимТехерани
Часовен појасИСВ (UTC+03:30)
 • Лете (DST)IRDT (UTC+04:30)
Повик. бр.(+98) 021
КлимаBSk
Мреж. местоwww.tehran.ir

Техеран (персиски: تهران‎ Tehrân) — главен град на Иран и провинцијата Техеран. Со население од околу 8,8 милиони во градот и 15 милиони во неговата поголема метрополитенска област, Техеран е најнаселен град во Иран и Западна Азија, и има втора по големина метрополитенска област на Блискиот Исток. Техеран е рангиран на 29-то место во светот според бројот на населението на неговата метрополитенска област[4].

Во класичната ера, дел од територијата на денешен Техеран била окупирана од Реј, град со медијско население[5]. Во текот на своето постоење, Техеран бил цел на напади и уништувања од арапските, турските и монголските инвазии. Неговиот современ наследник останал како урбана област апсорбирана во градското подрачје познато под името Голем Техеран.

Техеран првпат бил избран за главен град на Иран од страна на Мухамед-хан Каџар од династијата Каџари во 1796 година, со цел да остане близу до иранските територии на Кавказ, пред да биде одвоен од Иран како резултат на Руско-персиските војни и за да ги избегне фракциите на претходните владејачки ирански династии. Главниот град се преселил неколку пати низ историјата, а Техеран е 32-миот национален главен град на Иран.

Градот бил седиште на Каџарите и Пахлевите, двете последни монархии на Иран. Тој е дом на многу историски збирки, вклучувајќи ги и кралските комплекси на Голестан, Садабад и Ниваран, како и најважните владини згради во модерната ера.

Големи размери и реконструкција на градот започнле во 1920-тите години, а Техеран станал дестинација за масовни миграции од целиот Иран од 20 век[6].

Најпознатите знаменитости во Техеран се кула Азади, споменик изграден во 1971 година под власта на Мухамед Реза Пахлеви, за да ја одбележат 2.500-тата година од основањето на Иран и кула Милад, шестата највисока кула која била завршена во 2007 година. Мостот Табијат, новоизградена атракција, бил завршен во 2014 година[7].

Мнозинството од населението во Техеран се луѓе од персиско говорно подрачје[8][9] и околу 99% од населението го разбираат и зборуваат персискиот јазик, но има големи популации на други ирански етнички групи, како што се Азербејџани, Ерменци, Лури и Курди кои живеат во Техеран и го зборуваат персискиот како втор јазик[10].

Техеран го опслужуваат меѓународните аеродроми на Мехрабад и Хомеини, централната железничка станица, системот за брз транзит на Техеранско метро, системот за брз транзит на автобуси, тролејбусите и голема мрежа на автопати.

Имало планови да се пресели иранскиот главен град од Техеран во друга област, главно поради загадувањето на воздухот и изложеноста на градот на земјотреси. До денес, не се одобрени дефинитивни планови. Истражувањето на 230 градови го рангирал Техеран на 203-то место за квалитетот на животот[11]. Според Индексот на глобални дестинации за градови во 2016 година, Техеран е меѓу првите десет најбрзо растечки дестинации[12].

Other Languages
Acèh: Tèhran
Адыгэбзэ: Дыхьэрэн
адыгабзэ: Тегеран
Afrikaans: Teheran
Alemannisch: Teheran
አማርኛ: ቴህራን
العربية: طهران
aragonés: Teherán
ܐܪܡܝܐ: ܛܗܪܐܢ
অসমীয়া: তেহৰাণ
asturianu: Teḥrán
azərbaycanca: Tehran
تۆرکجه: تهران
বাংলা: তেহরান
Bân-lâm-gú: Tehran
башҡортса: Тәһран
беларуская: Тэгеран
беларуская (тарашкевіца)‎: Тэгеран
Bikol Central: Tehran
български: Техеран
Boarisch: Teheran
བོད་ཡིག: ཏེ་ཧི་རན།
bosanski: Teheran
brezhoneg: Tehran
буряад: Тегеран
català: Teheran
Чӑвашла: Тегеран
čeština: Teherán
Chi-Chewa: Tehran
chiShona: Tehran
Cymraeg: Tehran
dansk: Teheran
davvisámegiella: Teheran
Deutsch: Teheran
डोटेली: तेहरान
eesti: Teheran
Ελληνικά: Τεχεράνη
English: Tehran
эрзянь: Тегеран ош
español: Teherán
Esperanto: Teherano
estremeñu: Teherán
euskara: Teheran
فارسی: تهران
Fiji Hindi: Tehran
føroyskt: Tehran
français: Téhéran
Frysk: Teheran
Gaeilge: Teheran
Gagauz: Tahran
Gàidhlig: Tehran
galego: Teherán
ГӀалгӀай: Тегеран
گیلکی: تئران
客家語/Hak-kâ-ngî: Tehran
한국어: 테헤란
Hausa: Tehran
հայերեն: Թեհրան
हिन्दी: तेहरान
hornjoserbsce: Teheran
hrvatski: Teheran
Ido: Tehran
Ilokano: Tehran
Bahasa Indonesia: Teheran
interlingua: Teheran
Interlingue: Teheran
Ирон: Тæхран
íslenska: Teheran
italiano: Teheran
עברית: טהראן
Basa Jawa: Teheran
Kabɩyɛ: Teeraŋ
kalaallisut: Tehran
ಕನ್ನಡ: ತೆಹ್ರಾನ್
ქართული: თეირანი
қазақша: Тегеран
kernowek: Tehran
Kiswahili: Tehran
Kongo: Teheran
Kreyòl ayisyen: Teheran
kurdî: Tehran
Кыргызча: Тегеран
لۊری شومالی: تیرۊ
Latina: Teheranum
latviešu: Teherāna
Lëtzebuergesch: Teheran
лезги: Тегьран
lietuvių: Teheranas
Ligure: Teheran
Limburgs: Teheran
Livvinkarjala: Tegeran
lumbaart: Teheran
magyar: Teherán
Malagasy: Teheran
മലയാളം: ടെഹ്റാൻ
Māori: Tehran
मराठी: तेहरान
მარგალური: თეირანი
مصرى: طهران
مازِرونی: تهرون
Bahasa Melayu: Teheran
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tehran
монгол: Тегеран
မြန်မာဘာသာ: တီဟီရန်မြို့
Nederlands: Teheran
नेपाली: तेहरान
नेपाल भाषा: तेहरान
日本語: テヘラン
Napulitano: Teheran
нохчийн: ТехӀран
Norfuk / Pitkern: Tegeraan
norsk: Teheran
norsk nynorsk: Teheran
occitan: Teheran
олык марий: Тегеран
ଓଡ଼ିଆ: ତେହେରାନ
oʻzbekcha/ўзбекча: Tehron
ਪੰਜਾਬੀ: ਤਹਿਰਾਨ
پنجابی: تہران
Papiamentu: Teheran
پښتو: تهران
Piemontèis: Teheran
polski: Teheran
português: Teerã
Qaraqalpaqsha: Tehran
qırımtatarca: Tehran
română: Teheran
rumantsch: Teheran
Runa Simi: Tehran
русиньскый: Тегеран
русский: Тегеран
саха тыла: Тегеран
sardu: Teheran
Scots: Tehran
shqip: Teherani
sicilianu: Teheran
සිංහල: ටෙහ්රාන්
Simple English: Tehran
slovenčina: Teherán
slovenščina: Teheran
ślůnski: Teheran
Soomaaliga: Tahraan
کوردی: تاران
српски / srpski: Техеран
srpskohrvatski / српскохрватски: Teheran
suomi: Teheran
svenska: Teheran
Tagalog: Teherán
தமிழ்: தெகுரான்
Taqbaylit: Ṭehran
tarandíne: Teheran
татарча/tatarça: Тәһран
తెలుగు: టెహరాన్
тоҷикӣ: Теҳрон
Türkçe: Tahran
Türkmençe: Tähran
Twi: Teheran
удмурт: Тегеран
українська: Тегеран
اردو: تہران
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: تېھران
vèneto: Tehran
vepsän kel’: Tehran
Tiếng Việt: Tehran
Volapük: Tehran
Võro: Teheran
文言: 德黑蘭
Winaray: Tehran
吴语: 德黑兰
ייִדיש: טעהראן
Yorùbá: Tehran
粵語: 德黑蘭
Zazaki: Tehran
žemaitėška: Teherans
中文: 德黑兰