Сонце

Сонце Sun symbol.svg
Spots July.jpg
Сонцето во видливиот дел на спектарот при што е филтрирана белата светлина на 8 јули 2014 година. Можат да се забележат рабното затемнување и бројните сончеви дамки.
Податоци добиени од набљудувањата
Средно растојание
од Земјата
1.496×108 km
8 мин 19 с со брзина на светлината
Видлива сјајност (V)−26,74[1]
Апсолутна магнитуда4,83[1]
Спектрална класификацијаG2V
МеталичностZ = 0,0122[2]
Аголна големина31,6–32,7′[3]
Орбитални особености
Средно растојание
од центарот на Млечниот Пат
≈ 2.7×1017 km
27200 с.г.
Галактички период(2,25–2,50)×108 a
Брзина≈ 220 km/s (во орбита околу центарот на галаксијата)
≈ 20 km/s (релативно во однос на просечната брзина на останатите ѕвезди во соседството)
≈ 370 km/s[4] (релативно во однос на космичкото позадинско зрачење)
Физички особености
Екваторски полупречник696342±65 km[5]
109 × Земјени полупречници[6]
Екваторска обиколка4.379×106 km[6]
109 × Земјини обиколки[6]
Сплеснатост9×106
Површина6.09×1012 km2[6]
12000 × Земјени површини[6]
Зафатнина1.41×1018 km3[6]
1300000 × Земјини зафатнини
Маса1.98855±0.00025×1030 kg[1]
333000 × Земјени маси[1]
Просечна густина1.408 g/cm3[1][6][7]
0.255 × Земјени густини[1][6]
Јадрена густина (модел)162.2 g/cm3[1]
12.4 × Земјини густини
Екваторска површинска гравитација274.0 m/s2[1]
27.94 
27542.29 cgs
28 × Земјени[6]
Прва космичка брзина за Сонцето
(од површината)
617.7 km/s[6]
55 × Земјена[6]
ТемператураЦентар (модел): 1.57×107 K[1]
Фотосфера (ефективна): 5778 K[1]
Корона: ≈ 5×106 K
Сјајност (LSun symbol.svg)3.846×1026 W[1]
≈ 3.75×1028 lm
≈ 98 lm/W ефикасност
Средна јачина на зрачењето 
(ISun symbol.svg)
2.009×107 W·m−2·sr−1
Старост≈4,6 милијарди години[8][9]
Вртежни особености
Закосеност7,25°[1]
(во однос на еклиптиката)
67,23°
(во однос на галактичката рамнина)
Ректасцензија
од северниот пол[10]
286,13°
19 ч 4 мин 30 с
Деклинација
од северниот пол
+63,87°
63° 52' северно
Ѕвезден вртежен период
(при екваторот)
25,05 денови[1]
(на 16° должина)25,38 денови[1]
25 д 9 ч 7 мин 12 с[10]
(на половите)34,4 денови[1]
Вртежна брзина
(на екваторот)
7.189×103 km/h[6]
Состав на фотосферата (според маса)
водород73,46%[11]
хелиум24,85%
кислород0,77%
јаглерод0,29%
железо0,16%
неон0,12%
азот0,09%
силициум0,07%
магнезиум0,05%
сулфур0,04%

Сонце (латински: Sol) — ѕвезда од класата на жолти џуџиња која се наоѓа во центарот на Сончевиот систем. Земјата и друга материја (вклучувајчи други планети, астероиди, метеороиди, комети и вселенска прашина) орбитираат околу Сонцето[12], кое самото претставува 98,6% од целовкупната маса на сончевиот систем, а тежи околу 200.000 пати повеќе од Земјата. Растојанието меѓу Сонцето и Земјата е приближно 149.600.000 километри и неговата светлина го минува ова растојание за 8,3 минути. Енергијата од Сонцето, во форма на сончева светлина, го одржува скоро целиот живот на Земјата преку фотосинтеза[13] и ја управува земјината клима и време.

Површината на Сонцето се состои од водород (околу 74% од неговата маса, или 92% од неговата зафатнина), хелиум (околу 24% од масата, 7% од зафатнината) и мали количини на други елементи, вклучувајќи железо, никел, кислород, силициум, сулфур, магнезиум, јаглерод, неон, калциум и хром[14] . Сонцето има G2V ѕвездена класа. G2 значи дека има површинска температура од приближно 5.780 К (5.500 °C), давајќи му бела боја која често заради атмосферското прекршување изгледа жолто кога се гледа од површината на Земјата.

Кога ќе почне да го снемува водородното гориво на Сонцето , тоа ќе прерасне во многу поголема и посјајна ѕвезда наречена црвен џин. Тоа на крај ќе ги отфрли своите надворешни слоеви во вселенскиот простор. Од сонцето тогаш ќе остане само мошне густа ѕвезда наречена бело џуџе пред конечно да се излади и да изгасне и да стане црно џуџе.

Other Languages
адыгабзэ: Тыгъэ
Afrikaans: Son
Akan: Ewia
Alemannisch: Sonne
አማርኛ: ፀሐይ
Ænglisc: Sunne
Аҧсшәа: Амра
العربية: الشمس (اسم)
aragonés: Sol
ܐܪܡܝܐ: ܫܡܫܐ
armãneashti: Soari
arpetan: Solely
অসমীয়া: সূৰ্য
asturianu: Sol
Atikamekw: Pisimw
Avañe'ẽ: Kuarahy
авар: Бакъ
Aymar aru: Willka
azərbaycanca: Günəş
تۆرکجه: گونش
বাংলা: সূর্য
Bahasa Banjar: Matahari
Bân-lâm-gú: Ji̍t-thâu
Basa Banyumasan: Srengenge
башҡортса: Ҡояш
беларуская: Сонца
беларуская (тарашкевіца)‎: Сонца
भोजपुरी: सुरुज
Bikol Central: Saldang
български: Слънце
Boarisch: Sun
བོད་ཡིག: ཉི་མ།
bosanski: Sunce
brezhoneg: Heol
буряад: Наран
català: Sol
Чӑвашла: Хĕвел
Cebuano: Adlaw
čeština: Slunce
chiShona: Zuva
chiTumbuka: Zuwa
corsu: Soli
Cymraeg: Haul
dansk: Solen
davvisámegiella: Beaivváš
Deitsch: Sunn
Deutsch: Sonne
ދިވެހިބަސް: އިރު
Diné bizaad: Jóhonaaʼéí
eesti: Päike
Ελληνικά: Ήλιος
emiliàn e rumagnòl: Såul
English: Sun
español: Sol
Esperanto: Suno
estremeñu: Sol
euskara: Eguzkia
فارسی: خورشید
Fiji Hindi: Suraj
føroyskt: Sólin
français: Soleil
Frysk: Sinne
Fulfulde: Naange
furlan: Soreli
Gaeilge: An Ghrian
Gaelg: Yn Ghrian
Gàidhlig: Grian
galego: Sol
贛語: 太陽
ગુજરાતી: સૂર્ય
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍃𐌿𐌽𐌽𐍉
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngit-thèu
хальмг: Нарн
한국어: 태양
Hausa: Rana
Hawaiʻi:
Հայերեն: Արեգակ
हिन्दी: सूर्य
hornjoserbsce: Słónco
hrvatski: Sunce
Ido: Suno
Ilokano: Init
Bahasa Indonesia: Matahari
interlingua: Sol
Interlingue: Sole
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓯᕿᓂᖅ
Ирон: Хур
isiXhosa: UKat
isiZulu: Ilanga
íslenska: Sólin
italiano: Sole
עברית: השמש
Basa Jawa: Srengéngé
ಕನ್ನಡ: ಸೂರ್ಯ
Kapampangan: Aldo
къарачай-малкъар: Кюн
ქართული: მზე
kaszëbsczi: Słuńce
қазақша: Күн (жұлдыз)
kernowek: Howl
Kiswahili: Jua
коми: Шонді
Kongo: Ntangu
Kreyòl ayisyen: Solèy
kurdî: Roj (stêrk)
Кыргызча: Күн
Ladino: Sol
лезги: Рагъ
latgaļu: Saule
Latina: Sol
latviešu: Saule
Lëtzebuergesch: Sonn
lietuvių: Saulė
Ligure:
Limburgs: Zon
lingála: Mói
Livvinkarjala: Päiväine
la .lojban.: solri
lumbaart: Suu
magyar: Nap
मैथिली: सूर्य
Malagasy: Masoandro
മലയാളം: സൂര്യൻ
Malti: Xemx
मराठी: सूर्य
მარგალური: ბჟა
مصرى: الشمس
مازِرونی: خورشید
Bahasa Melayu: Matahari
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nĭk-tàu
Mirandés: Sol
мокшень: Шись
монгол: Нар
မြန်မာဘာသာ: နေ
Nāhuatl: Tōnatiuh
Dorerin Naoero: Ekwan
Nederlands: Zon
Nedersaksies: Zunne
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᒌᔑᑳᐅᐲᓯᒽ
नेपाली: सूर्य
नेपाल भाषा: सूर्द्य
日本語: 太陽
Napulitano: Sole
нохчийн: Малх
Nordfriisk: San
norsk: Solen
norsk nynorsk: Sola
Nouormand: Solé
Novial: Sune
occitan: Soleu
ଓଡ଼ିଆ: ସୂର୍ଯ୍ୟ
oʻzbekcha/ўзбекча: Quyosh
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੂਰਜ
Pälzisch: Sunn
پنجابی: سورج
Papiamentu: Solo
پښتو: لمر
Patois: Son
Перем Коми: Шонді
ភាសាខ្មែរ: ព្រះអាទិត្យ
Picard: Solel
Piemontèis: Sol
Tok Pisin: San
Plattdüütsch: Sünn
polski: Słońce
Ποντιακά: Ήλος
português: Sol
Qaraqalpaqsha: Quyash
qırımtatarca: Küneş
Ripoarisch: Sunn
română: Soare
Romani: Kham
rumantsch: Sulegl
Runa Simi: Inti
русиньскый: Сонце
русский: Солнце
саха тыла: Күн (сулус)
संस्कृतम्: सूर्यः
sardu: Sole
Scots: Sun
Seeltersk: Sunne
shqip: Dielli
sicilianu: Suli
සිංහල: හිරු
Simple English: Sun
سنڌي: سج
slovenčina: Slnko
slovenščina: Sonce
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Слъньцє
ślůnski: Słůńce
Soomaaliga: Qorax
کوردی: خۆر
српски / srpski: Сунце
srpskohrvatski / српскохрватски: Sunce
Basa Sunda: Panonpoé
suomi: Aurinko
svenska: Solen
Taqbaylit: Iṭij
татарча/tatarça: Кояш
తెలుగు: సూర్యుడు
тоҷикӣ: Офтоб
ᏣᎳᎩ: ᏅᏓ
Tsetsêhestâhese: Éše'he
ತುಳು: ಸೂರ್ಯ
Türkçe: Güneş
Türkmençe: Gün (ýyldyz)
Twi: Ewia
тыва дыл: Хүн (сылдыс)
удмурт: Шунды
українська: Сонце
اردو: سورج
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: قۇياش
Vahcuengh: Daengngoenz
vèneto: Sołe
vepsän kel’: Päiväine
Tiếng Việt: Mặt Trời
Volapük: Sol
Võro: Päiv
walon: Solea
文言:
West-Vlams: Zunne
Wolof: Jant
吴语: 太陽
ייִדיש: זון
Yorùbá: Òrùn
粵語: 太陽
Zazaki: Tici
Zeêuws: Zunne
žemaitėška: Saulė
中文: 太阳
डोटेली: सूर्य
ГӀалгӀай: Малх
Kabɩyɛ: Wɩsɩ
Lingua Franca Nova: Sol