Кобалт
English: Cobalt

Кобалт  (27Co)
Kobalt electrolytic and 1cm3 cube.jpg
Електролитски рафинирани парчиња кобалт
Општи својства
Име и симболкобалт (Co)
Изгледцврст сив сјаен метал
Кобалтот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Нихониум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Московиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Тенесин (непознати хемиски својства)
Оганесон (непознати хемиски својства)


Co

Rh
кобалтникел
Атомски број27
Стандардна атомска тежина (±) (Ar)58,933194(4)[1]
Категорија  преоден метал
Група и блокгрупа 9, d-блок
ПериодаIV периода
Електронска конфигурација[Ar] 3d7 4s2
по обвивка
2, 8, 15, 2
Физички својства
Бојаметалик сива
Фазацврста
Точка на топење1.768 K ​(1.495 °C)
Точка на вриење3.200 K ​(2.927 °C)
Густина близу с.т.8,90 г/см3
кога е течен, при т.т.8,86 г/см3
Топлина на топење16,06 kJ/mol
Топлина на испарување377 kJ/mol
Моларен топлински капацитет24,81 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa)1101001 k10 k100 k
при T (K)1.7901.9602.1652.4232.7553.198
Атомски својства
Оксидациони степени−3, −1, +1, +2, +3, +4, +5[2] ​(амфотеричен оксид)
ЕлектронегативностПолингова скала: 1,88
Енергии на јонизацијаI: 760,4 kJ/mol
II: 1.648 kJ/mol
II: 3.232 kJ/mol
(повеќе)
Атомски полупречникемпириски: 125 пм
Ковалентен полупречникСлаб спин: 126±3 pm
Силен спин: 150±7 пм
Color lines in a spectral range
Спектрални линии на кобалт
Разни податоци
Кристална структура ​шестаголна збиена (шаз)
Кристалната структура на кобалтот
Брзина на звукот тенка прачка4.720 м/с (при 20 °C)
Топлинско ширење13,0 µм/(m·K) (при 25 °C)
Топлинска спроводливост100 W/(m·K)
Електрична отпорност62,4 nΩ·m (при 20 °C)
Магнетно подредувањеферомагнетно
Модул на растегливост209 GPa
Модул на смолкнување75 GPa
Модул на збивливост180 GPa
Поасонов сооднос0,31
Мосова тврдост5,0
Викерсова тврдост1.043 MPa
Бринелова тврдост470–3.000 MPa
CAS-број7440-48-4
Историја
ОткриенГеорг Брандт (1732)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на кобалтот
изоПЗполураспадРРРЕ (MeV)РП
56Coвеш77,27 dε4,566Fe
57Coвеш271,79 dε0,836Fe
58Coвеш70,86 dε2,307Fe
59Co100%59Co е стабилен со 32 неутрони
60Coвеш5,2714 yβ, γ2,824Ni
| наводи | Википодатоци

Кобалт е хемиски елемент со симбол Co и атомски број 27. Како никел, кобалт е застапен во Земјината кора само во хемиски комбинирана форма, освен за малите депозити кои се наоѓаат во легури на природно метеорско железо. Слободниот елемент, произведен со редуктивно топење е тежок, блескав, сребрено-сив метал.

Сините пигменти базирани на кобалт (кобалт син) се користат уште од античко време за накит и бои и за давање карактеристична сина боја на стаклото, но подоцна алхемичарите сметаа дека бојата се должи на познатиот метал бизмут. Рударите долго време го користеле името руда од коболд (германски за гоблинска руда) за некои од минералите за производство на син пигмент; тие беа така именувани затоа што не беа познати метали, и испуштаа отровни гасови што содржат арсен, кога се топат. Во 1735 година, било откриено дека таквите руди можат да бидат сведени во нов метал (првиот бил откриен уште од античките времиња), и тоа било крајното именување на коболдот.

Денес, некои кобалти се произведуваат специјално од еден од големиот број метално-блескави руди, како на пример кобалтит (CoAsS). Сепак, елементот најчесто се произведува како нуспродукт од бакар и никел. Бакарниот појас во Демократска Република Конго (ДРК) и Замбија произведува најголемо количество на кобалт во светот. Само ДРК произведуваше повеќе од 50% од светското производство во 2016 година (123 000 тони), според Министерството за Природни Ресурси на Канада.[3]

Кобалтот првенствено се користи во производството на магнетни легури, легури отпорни на абење и легури со висока јачина. Соединенијата кобалт силикат и кобалт(II) алуминат (CoAl2O4, кобалт син) даваат карактеристична длабока сина боја на стакло, керамика, мастила, бои и лакови. Кобалтот природно се јавува како единствен стабилен изотоп, кобалт-59. Кобалт-60 е комерцијално важен радиоизотоп, кој се користи како радиотрасер и за производство на високо-енергетски гама зраци.

Кобалтот е активен центар на група коензими наречени кобаламини. Витамин Б12, најпознатиот пример од оваа група, е неопходен витамин за сите животни. Кобалт во неорганска форма е исто така микронутриент за бактерии, алги и габи.

Other Languages
Afrikaans: Kobalt
አማርኛ: ኮባልት
العربية: كوبالت
aragonés: Cobol
armãneashti: Cobaltu
asturianu: Cobaltu
azərbaycanca: Kobalt
تۆرکجه: کوبالت
বাংলা: কোবাল্ট
Bân-lâm-gú: Cobalt
беларуская: Кобальт
беларуская (тарашкевіца)‎: Кобальт
भोजपुरी: कोबाल्ट
български: Кобалт
བོད་ཡིག: གོ་བྰལ་
bosanski: Kobalt
brezhoneg: Kobalt
català: Cobalt
Чӑвашла: Кобальт
Cebuano: Kobalto
čeština: Kobalt
corsu: Cobaltu
Cymraeg: Cobalt
dansk: Kobolt
Deutsch: Cobalt
ދިވެހިބަސް: ކޮބާލްޓް
Diné bizaad: Béésh łibáhí
eesti: Koobalt
Ελληνικά: Κοβάλτιο
English: Cobalt
эрзянь: Кобальт
español: Cobalto
Esperanto: Kobalto
euskara: Kobalto
فارسی: کبالت
Fiji Hindi: Cobalt
français: Cobalt
furlan: Cobalt
Gaeilge: Cóbalt
Gaelg: Cobalt
Gàidhlig: Còbalt
galego: Cobalto
ગુજરાતી: કોબાલ્ટ
客家語/Hak-kâ-ngî: Cobalt
хальмг: Кобалтион
한국어: 코발트
հայերեն: Կոբալտ
Արեւմտահայերէն: Կոբաղդ
हिन्दी: कोबाल्ट
hrvatski: Kobalt
Ido: Kobalto
Bahasa Indonesia: Kobalt
interlingua: Cobalt
íslenska: Kóbolt
italiano: Cobalto
עברית: קובלט
Jawa: Kobalt
Kabɩyɛ: Kobalti
ಕನ್ನಡ: ಕೋಬಾಲ್ಟ್
ქართული: კობალტი
қазақша: Кобальт
Kiswahili: Kobalti
коми: Кобальт
kurdî: Kobalt
Кыргызча: Кобальт
кырык мары: Кобальт
Latina: Cobaltum
latviešu: Kobalts
Lëtzebuergesch: Kobalt
lietuvių: Kobaltas
Ligure: Cobalto
Limburgs: Kobalt
Livvinkarjala: Kobal’tu
la .lojban.: ridjinme
lumbaart: Cobalto
magyar: Kobalt
മലയാളം: കൊബാൾട്ട്
मराठी: कोबाल्ट
Bahasa Melayu: Kobalt
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gū (gĭng-sṳ̆k)
монгол: Кобальт
မြန်မာဘာသာ: ကိုဘော့ (ဒြပ်စင်)
Nederlands: Kobalt
नेपाली: कोबाल्ट
नेपाल भाषा: कोबाल्ट
日本語: コバルト
Nordfriisk: Koobalt
norsk: Kobolt
norsk nynorsk: Kobolt
occitan: Cobalt
ଓଡ଼ିଆ: କୋବାଲ୍‌ଟ
oʻzbekcha/ўзбекча: Kobalt
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੋਬਾਲਟ
पालि: कोबाल्ट
پنجابی: کوبالٹ
Piemontèis: Cobalt
Plattdüütsch: Kobalt
polski: Kobalt
português: Cobalto
română: Cobalt
Runa Simi: Kubaltu
русский: Кобальт
संस्कृतम्: कोबाल्ट
Scots: Cobaut
Seeltersk: Cobalt
shqip: Kobalti
sicilianu: Cobbaltu
සිංහල: කොබෝල්ට්
Simple English: Cobalt
slovenčina: Kobalt
slovenščina: Kobalt
Soomaaliga: Kobalti
کوردی: کۆبالت
српски / srpski: Кобалт
srpskohrvatski / српскохрватски: Kobalt
Sunda: Kobalt
suomi: Koboltti
svenska: Kobolt
Tagalog: Kobalto
татарча/tatarça: Кобальт
తెలుగు: కోబాల్ట్
тоҷикӣ: Кобалт
Türkçe: Kobalt
українська: Кобальт
اردو: کوبالٹ
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كوبالت
vepsän kel’: Kobal't (himine element)
Tiếng Việt: Coban
walon: Cobalt
文言:
Winaray: Cobalto
吴语:
ייִדיש: קאבאלט
Yorùbá: Cobalt
粵語:
中文: