Без’рбетници

Бентосни безрбетници од Росовото Море: школки, рилчест црв и морски змиулки.
Thelenota ananas, морска краставица од типот иглокожи, е безрбетно животно.
Helix aspersa: европски белодробен полжав, пример за безрбетно животно.

Безрбетниците (латински: Invertebrata) се голема група на еукариоти во која припаѓаат животните без ‘рбетен столб. Тука се вклучени најголемиот број од сите видови на животни - според некои автори, на безрбетниците им припаѓаат 96,3% од целото животинско царство, наспроти 4% кои им припаѓаат на животните со ‘рбетен столб (Vertebrata). Безрбетниците се побројни и од сите останати царства (Archaea, , Protista, Fungi и Plantae) заедно.

Терминот безрбетници не е валиден од таксономски аспект, додека терминот ‘рбетници е таксон (поттип) во типот на хордовите животни (Chordata). Хордата е еволутивен претходник на ‘рбетниот столб и се јавува само во ларвениот стадиум кај примитивните поттипови од типот Chordata (Tunicata и Acrania), како и во ембрионалниот развиток на ‘рбетниците (вклучувајќи го и човекот). Поради ова, животните од овие два поттипа (Tunicata и Acrania) некаде се сметаат за безрбетници. Поделбата на животните на безрбетници и ‘рбетници во зоологијата е направена од практични причини - за полесно изучување.

  • Еволуција и поделба на безрбетните животни

Еволуција и поделба на безрбетните животни

Според традиционалната поделба на царството Animalia, праживотните (Protozoa) се сметаат за безрбетни животни. Но, во современите класификациски системи праживотните се дел од царството Protista. Ваквата прераспределба е направена, пред се, врз основа на структурата на јадрата кај животните и праживотните. Кај првите, јадрото е од везикуларен тип, додека кај вторите тоа е составено од големо јадро (макронуклеус) и мало јадро (микронуклеус), кои имаат сосема поинакви биохемиски одлики. Како безрбетни животни порано се сметаа и некои видови на алги, како еуглената, волвоксот и некои претставници од групата на огнени алги (Dinophyta). Денес и тие се вбројуваат како дел од Protista, бидејќи градбата на нивните клетки е многу поблиска до онаа на растенијата отколку на животните.

Сепак, животните еволуирале од праживотните (одредени динофлагелати), и затоа името на овој таксон е соодветно. Првите животни се оние од безрбетните типови Porifera и Cnidaria. Кај сунѓерите се уште се огледува консолидацијата на едноклеточните динофлагелати во многуклеточен организам (клеточен степен на телесна организација) и затоа се означени како Parazoa, односно бесткивни животни, додека кај жаркарите веќе почнува потесното поврзување на клетките во ткива (Eumetazoa или ткивни животни).

Типови на безрбетни животни

Постојат околу 35-40 видови на животински типови во зависност од авторот на систематиката. Некои најпознати безрбетни типови на животни се:

Other Languages
Afrikaans: Ongewerweldes
العربية: لافقاريات
asturianu: Invertebráu
azərbaycanca: Onurğasızlar
беларуская: Беспазваночныя
български: Безгръбначни
bosanski: Beskičmenjaci
brezhoneg: Divellkeineg
català: Invertebrat
čeština: Bezobratlí
Cymraeg: Infertebrat
Deutsch: Wirbellose
eesti: Selgrootud
Ελληνικά: Ασπόνδυλο
English: Invertebrate
español: Invertebrado
Esperanto: Senvertebruloj
euskara: Ornogabe
français: Invertébré
galego: Invertebrado
한국어: 무척추동물
Bahasa Indonesia: Avertebrata
interlingua: Invertebrato
íslenska: Hryggleysingjar
italiano: Invertebrata
Basa Jawa: Avertebrata
ಕನ್ನಡ: ಅಕಶೇರುಕ
kernowek: Divellkeynek
Kreyòl ayisyen: Envètebre
Кыргызча: Омурткасыздар
Latina: Invertebrata
lietuvių: Bestuburiai
മലയാളം: അകശേരുകികൾ
Bahasa Melayu: Invertebrata
Nederlands: Ongewervelden
日本語: 無脊椎動物
norsk nynorsk: Virvellause dyr
occitan: Invertebrata
oʻzbekcha/ўзбекча: Umurtqasizlar
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੰਗਰੋੜਹੀਣ
پنجابی: انکنگریڑے
Plattdüütsch: Warvellose Deerter
polski: Bezkręgowce
português: Invertebrados
română: Nevertebrate
संस्कृतम्: अकशेरुकाः
Simple English: Invertebrate
slovenčina: Bezstavovce
slovenščina: Nevretenčarji
српски / srpski: Бескичмењаци
srpskohrvatski / српскохрватски: Beskralježnjaci
Basa Sunda: Invertebrata
Tagalog: Imbertebrado
తెలుగు: అకశేరుకాలు
тоҷикӣ: Бемуҳраҳо
Türkçe: Omurgasızlar
українська: Безхребетні
Winaray: Inbertebrado