Ūropi

Ūropi
Europe orthographic Caucasus Urals boundary (with borders).svg
Rahi 10,180,000 km2 (3,930,000 sq mi)[n] (6th)
Taupori 742,452,000[n] (2013; 3rd)
Taupori kiato 72.9/km2 (188/sq mi) (2nd)
Ingoa tangata European
Whenua ~50 (and ~5 with limited recognition)
Takiwā whirinaki 4
Reo ~225[1]
Wāhiwā UTC ki UTC+5
Ētahi atu tāone hira
Ngā whenua o Ūropi

Ko Ūropi tētahi o ngā paparahi tuku iho e whitu o te Ao. Pērā i ngā paparahi katoa, he rerekē tōna rohe mēnā ka kōrerotia ā-ahureatia, ā-tōrangapūtia, ā-aha rānei. Heoti, e ai ki te nuinga ka toha a Ūropi mai te Moana Tiri ki te raki, ki te Moana Ranatiki ki te hauāuru, ki te Moana Rōwhenua ki te tonga, ki te tonga rāwhiti ki ngā Maunga Kaukas me te Moana Mangū, ā, ka wehuriatia i a Āhia e ngā Maunga Ural, e te Awa Ural me te Moana Kaspia ki te rāwhiti.

Atu i tēnei whakamāramatanga auau, ki ētahi atu he wāhanga noa iho a Ūropi o te paparahi o Eurāhia (koi hauāuru), o Eurawherāhia rānei. E tapaina hokia ana i ētahi wā ko te 'paparahi tawhito' (te 'ao tawhito' rānei), hei aronga kē mō te 'Ao Hou', arā, ngā Amerika.

E ai ki tōna rahinga whenua ko Ūropi te paparahi iti rawa tuarua o te Ao, me ōna km² 10,180,000, arā, 2% o te mata o te Ao. Engari, koia te mea nui rawa tuatoru e ai ki tōna taupori (whai muri mai i a Āhia me Āwherika), me ōna kainoho e 710,000,000, 11% rānei o ngā tāngata o te ao. Ko Rūhia tōna whenua nui rawa ā-rahinga, ā-taupori hoki, ā, ko te Poho o Pita te mea iti rawa.

Ko Ūropi te wāhi whānau o te Tūpori Hauāuru. He tūnga whakaawe ō ngā whenua o Ūropi mai te rautau 16; tae noa atu ki ngā rautau 17, 18 hoki i raro iho te nuinga o Āwherika, ngā Amerika me Āhia i te maru o ngā whenua o Ūropi. I timu haere tō Ūropi mana maru o runga o ngā take aorere a muri i ngā Pakanga Aorere e rua, kia riro ai i te Hononga-o-Amerika me te Kotahitanga Soviet. Nā te Pakanga Mātao i waenganui i ēnei whenua e rua a Ūropi e weheruatia ki ia taha o te Ārai Rino. Ka puta te Rūnanga o Ūropi me te Kotahitanga Ūropi i te kōmitimiti ki te hauāuru, ahakoa kei te whakawhānui whakaterāwhiti ēnei whakahaere nō te hinganga o te Kotahitanga Sovet i te tau 1991.

Mātai Whenua Torangapū

Ūropi e ai ki te whakamāramatanga whakaaetia whānuitia.
Ngā Takiwā o Ūropi kua huaina e te Kotahitanga Aohuri (he rerekē pea ētahi atu karangatanga)


Ingoa takiwā me tōna pīwari Rahi
(km²)
Taupori
(utunga 01/07/2002)
Pururua tangata
(ia km²)
Tāone matua
Ūropi ki te rāwhiti:
Hanekeria Hanekeria 93,030 10,075,034 108.3 Budapest
Horowākia Horowākia 48,845 5,422,366 111.0 Bratislava
Morotawa Morotawa 33,843 4,434,547 131.0 Chişinău
Pērara Pērara 207,600 10,335,382 49.8 Minsk
Pōrana Pōrana 312,685 38,625,478 123.5 Pakangakite
Purukāria Purukāria 110,910 7,621,337 68.7 Sofia
Romeinia Romeinia 238,391 21,698,181 91.0 Bucharest
Rūhia Rūhia 3,960,000 106,037,143 26.8 Mohikau
Ūkareinga Ūkareinga 603,700 48,396,470 80.2 Kieu
Tīekia Tīekia 78,866 10,256,760 130.1 Prague
Ūropi ki te raki:
Åland Aaland (Hinerangi) 1,552 26,008 16.8 Mariehamn
Tenemāka Tenemāka 43,094 5,368,854 124.6 Copenhagen
Etonia Etonia 45,226 1,415,681 31.3 Tallinn
Faroe Islands Motu Faroe (Tenemāka) 1,399 46,011 32.9 Tórshavn
Hinerangi Hinerangi 336,593 5,157,537 15.3 Helsinki
Kōnihi Kōnihi 78 64,587 828.0 St Peter Port
Iceland Tiorangi 103,000 307,261 2.7 Reykjavik
Airangi Airangi 70,280 4,234,925 60.3 Dublin
Isle of Man Motu o Man 572 73,873 129.1 Douglas
Tōrehe Tōrehe 116 89,775 773.9 Saint Helier
Rāwhia Rāwhia 64,589 2,366,515 36.6 Riga
Rituānia Rituānia 65,200 3,601,138 55.2 Vilnius
Nōwei Nōwei 324,220 4,525,116 14.0 Ōhoro
Norway Motu Svalbard me Jan Mayen (Nōwei) 62,049 2,868 0.046 Longyearbyen
Huitene Huitene 449,964 9,090,113 19.7 Stockholm
United Kingdom Kīngitanga Kotahi 244,820 61,100,835 244.2 Rānana
Ūropi ki te tonga:
Arapeinia Arapeinia 28,748 3,600,523 125.2 Tirana
Andorra Andorra 468 68,403 146.2 Andorra la Vella
Pōngia-Herekōmina Pōngia-Herekōmina 51,129 4,448,500 77.5 Sarajevo
Koroātia Koroātia 56,542 4,437,460 77.7 Zagreb
Kāmaka Kāmaka (Kīngitanga Kotahi) 5.9 27,714 4,697.3 Kāmaka
Kirihi Kirihi 131,940 10,645,343 80.7 Ātene
Itāria Itāria 301,230 58,751,711 191.6 Rōma
Makerōnia Makerōnia 25,333 2,054,800 81.1 Skopje
Mārata Mārata 316 397,499 1,257.9 Valletta
Montenegro Montenegro 13,812 616,258 44.6 Podgorica
Potukara Potukara 91,568 10,084,245 110.1 Rihipone
Hato Marino Hato Marino 61 27,730 454.6 Hato Marino
Serbia Serbia 88,361 9,663,742 109.4 Belgrade
Horowinia Horowinia 20,273 1,932,917 95.3 Ljubljana
Pāniora Pāniora 504,851 45,061,274 89.3 Madrid
Te Poho o Pita Te Poho o Pita 0.44 900 2,045.5 Te Poho o Pita
Ūropi ki te hauāuru:
Austria Ateria 83,858 8,169,929 97.4 Whiena
Pehiamu Pehiamu 30,510 10,274,595 336.8 Paruhi
Wīwī Wīwī 547,030 59,765,983 109.3 Parī
Tiamana Tiamana 357,021 83,251,851 233.2 Pearīni
Rīkeneteina Rīkeneteina 160 32,842 205.3 Vaduz
Rakapuō Rakapuō 2,586 448,569 173.5 Rakapuō
Manako Manako 1.95 31,987 16,403.6 Manako
Hōrana Hōrana 41,526 16,318,199 393.0 Amsterdam
Huiterangi Huiterangi 41,290 7,507,000 176.8 Bern
Whenua-rahi-e-rua (Ūropi me Āhia):
Azerbaijan Atepaihānia 7,110 175,200 24.6 Baku
Hōria Hōria 2,000 37,520 18.8 Tbilisi
Katatānga Katatānga 150,000 600,000 4.0 Astana
Whenua Korukoru Whenua Korukoru 24,378 11,044,932 453.1 Anakara
Ūropi ā-torangapū
Āmenia Āmenia 29,800 3,229,900 101 Yerevan
Haipara Haipara 9,251 788,457 85 Nicosia
Katoa 10,176,246 709,608,850 69.7


Other Languages
Аҧсшәа: Европа
Acèh: Iërupa
адыгабзэ: Еуропэ
Afrikaans: Europa
Akan: Yurop
Alemannisch: Europa
አማርኛ: አውሮፓ
aragonés: Europa
Ænglisc: Europe
العربية: أوروبا
مصرى: اوروبا
অসমীয়া: ইউৰোপ
asturianu: Europa
авар: Европа
Aymar aru: Iwrupa
azərbaycanca: Avropa
تۆرکجه: اوروپا
башҡортса: Европа
Boarisch: Eiropa
žemaitėška: Euruopa
Bikol Central: Europa
беларуская: Еўропа
беларуская (тарашкевіца)‎: Эўропа
български: Европа
भोजपुरी: यूरोप
Bislama: Yurop
Bahasa Banjar: Irupa
bamanankan: Eropa
বাংলা: ইউরোপ
bosanski: Evropa
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Eropah
буряад: Европо
català: Europa
Chavacano de Zamboanga: Europa
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĕu-ciŭ
нохчийн: Европа
Cebuano: Uropa
Chamoru: Europa
ᏣᎳᎩ: ᏳᎳᏛ
Tsetsêhestâhese: Hóxovê-hooma
کوردی: ئەورووپا
corsu: Europa
qırımtatarca: Avropa
čeština: Evropa
kaszëbsczi: Eùropa
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Єѵрѡпа
Чӑвашла: Европа
Cymraeg: Ewrop
dansk: Europa
Deutsch: Europa
Zazaki: Ewropa
dolnoserbski: Europa
डोटेली: युरोप
eʋegbe: Europa
Ελληνικά: Ευρώπη
emiliàn e rumagnòl: Európa
English: Europe
Esperanto: Eŭropo
español: Europa
eesti: Euroopa
euskara: Europa
estremeñu: Uropa
فارسی: اروپا
Fulfulde: Yuroopu
suomi: Eurooppa
Võro: Õuruupa
Na Vosa Vakaviti: Vavalagi
føroyskt: Evropa
français: Europe
arpetan: Eropa
Nordfriisk: Euroopa
furlan: Europe
Frysk: Jeropa
Gaeilge: An Eoraip
Gagauz: Evropa
贛語: 歐洲
Gàidhlig: An Roinn-Eòrpa
galego: Europa
گیلکی: اۊرۊپا
Avañe'ẽ: Európa
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: युरोप
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌰𐌹𐍅𐍂𐍉𐍀𐌰
ગુજરાતી: યુરોપ
Gaelg: Yn Oarpey
Hausa: Turai
客家語/Hak-kâ-ngî: Êu-chû
Hawaiʻi: ‘Eulopa
עברית: אירופה
हिन्दी: यूरोप
Fiji Hindi: Europe
hrvatski: Europa
hornjoserbsce: Europa
Kreyòl ayisyen: Ewòp
magyar: Európa
Հայերեն: Եվրոպա
interlingua: Europa
Bahasa Indonesia: Eropa
Interlingue: Europa
Ilokano: Europa
ГӀалгӀай: Европа
Ido: Europa
íslenska: Evrópa
italiano: Europa
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐃᐆᕌᑉ
日本語: ヨーロッパ
Patois: Yuurop
la .lojban.: rontu'a
Basa Jawa: Éropah
ქართული: ევროპა
Qaraqalpaqsha: Evropa
Taqbaylit: Turuft
Адыгэбзэ: Еуропэ
Kongo: Mputu
қазақша: Еуропа
kalaallisut: Europa
ភាសាខ្មែរ: ទ្វីបអឺរ៉ុប
ಕನ್ನಡ: ಯುರೋಪ್
한국어: 유럽
Перем Коми: Европа
къарачай-малкъар: Европа
Ripoarisch: Europa
kurdî: Ewropa
коми: Европа
kernowek: Europa
Кыргызча: Европа
Latina: Europa
Ladino: Evropa
Lëtzebuergesch: Europa (Kontinent)
лакку: Европа
лезги: Европа
Lingua Franca Nova: Europa
Luganda: Bulaaya
Limburgs: Europa
Ligure: Euròpa
lumbaart: Europa
lingála: Erópa
لۊری شومالی: اورۊپا
lietuvių: Europa
latgaļu: Europa
latviešu: Eiropa
मैथिली: युरोप
Basa Banyumasan: Eropah
Malagasy: Eoropa
олык марий: Европа
македонски: Европа
മലയാളം: യൂറോപ്പ്
монгол: Европ
मराठी: युरोप
кырык мары: Европа
Bahasa Melayu: Eropah
Malti: Ewropa
Mirandés: Ouropa
မြန်မာဘာသာ: ဥရောပ
مازِرونی: اوروپا قاره
Dorerin Naoero: Iurop
Nāhuatl: Europan
Napulitano: Europa
Plattdüütsch: Europa
Nedersaksies: Europa (werelddeel)
नेपाली: युरोप
नेपाल भाषा: युरोप
norsk nynorsk: Europa
norsk: Europa
Novial: Europa
Nouormand: Ûrope
Sesotho sa Leboa: Europa
Chi-Chewa: Europe
occitan: Euròpa
Livvinkarjala: Jevrouppu
Oromoo: Yuurooppi
ଓଡ଼ିଆ: ୟୁରୋପ
Ирон: Европæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਯੂਰਪ
Pangasinan: Europe
Kapampangan: Europa
Papiamentu: Oropa
Picard: Urope
Deitsch: Eiropaa
Pälzisch: Europa
Norfuk / Pitkern: Urup
polski: Europa
Piemontèis: Euròpa
پنجابی: یورپ
Ποντιακά: Ευρώπην
پښتو: اروپا
português: Europa
Runa Simi: Iwrupa
rumantsch: Europa
Romani: Europa
română: Europa
armãneashti: Europa
tarandíne: Europe
русский: Европа
русиньскый: Европа
Kinyarwanda: Burayi
संस्कृतम्: यूरोपखण्डः
саха тыла: Эуропа
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ
sardu: Europa
sicilianu: Europa
Scots: Europe
سنڌي: يُورَپ
davvisámegiella: Eurohpá
Sängö: Aêropa
srpskohrvatski / српскохрватски: Evropa
සිංහල: යුරෝපය
Simple English: Europe
slovenčina: Európa
slovenščina: Evropa
Gagana Samoa: Europa
chiShona: Europe
Soomaaliga: Yurub
shqip: Evropa
српски / srpski: Европа
Sranantongo: Ropa
SiSwati: IYurophu
Sesotho: Uropa
Seeltersk: Europa
Basa Sunda: Éropa
svenska: Europa
Kiswahili: Ulaya
ślůnski: Ojropa
தமிழ்: ஐரோப்பா
ತುಳು: ಯುರೋಪ್
తెలుగు: ఐరోపా
tetun: Europa
тоҷикӣ: Аврупо
ትግርኛ: ኣውሮጳ
Türkmençe: Ýewropa
Tagalog: Europa
lea faka-Tonga: ʻEulope
Tok Pisin: Yurop
Türkçe: Avrupa
Xitsonga: Yuropa
татарча/tatarça: Аурупа
chiTumbuka: Europe
reo tahiti: ’Europa
тыва дыл: Европа
удмурт: Европа
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ياۋروپا
українська: Європа
اردو: یورپ
oʻzbekcha/ўзбекча: Yevropa
vèneto: Eoropa
vepsän kel’: Evrop
Tiếng Việt: Châu Âu
West-Vlams: Europa
Volapük: Yurop
walon: Urope
Winaray: Europa
Wolof: Tugal
吴语: 欧洲
хальмг: Европ
isiXhosa: IYurophu
მარგალური: ევროპა
ייִדיש: אייראפע
Yorùbá: Europe
Vahcuengh: Ouhcouh
Zeêuws: Europa
中文: 欧洲
文言: 歐羅巴洲
Bân-lâm-gú: Au-chiu
粵語: 歐洲
isiZulu: IYurophu