Spagna
English: Spain

Lumbard ucidentalQuest articol chì l'è scrivuu in lombard, grafia milanesa.
Spagna
Spagna - BanderaSpagna - Stema
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Spagna - Localizazion
Daits aministrativ
Nom intregRegn de Spagna
Nom ofiçalEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Lengue ofiçaleEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
CapitalaMadrid
Politega
Forma de governMonarchia parlamentàri
Capo de StatEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Capo de GovernEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Superfix
TotalaEror ëd l'espression: operator < pa spetà km² (71º)
% di aque2,4%
Popolazion
TotalaEror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, ab.(2005) (22º)
Densitaa92 ab./km²
Jeografia
ContinentEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
ConfinEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Fus orariEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Economia
ValudaEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL (nominal)Eror ëd l'espression: operator < pa spetà milion de USD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL pro capite (nominal)Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, USD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL pro capite (PPA)Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, Intl$ Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Varie
Codex ISO 3166ES, ESP, 724
TLDEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Prefiss tel.Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Sigla autom.Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
In nazionalEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Festa nazionala12 de otober
Evoluzion storega
ProclamazionEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
 

La Spagna - nòmm official in Spagnoeù Reino de España (Regn de Spagna) - l'è un Stat formaa da una monarchia parlamentàri ch'el se tróva a sudòvest de l'Europa. La capital l'è Madrid. Insèma al Portogal, Andòrra e Gibiltèrra la forma la Penisola Ibèrica. A nordest la gh'ha i mont Pirenei, e la confina con Francia e Andòrra, inveci a sud la confina con Gibiltèrra (che l'è ona colonia del Regn Unii). In di sò territòri african, la confina per tèrra e per mar con MarocchFin dal 1561 la capital l'è Madrid, che la gh'ha pussee o meno 3 milion d'abitant, e l'è ancasì la città con pussee gent.La lengua oficial del stat l'è el spagnoeù, e se parla anca el catalan/valenzan, el basch, el galizian, occitano che hinn lengu official int i sò region, e hinn prottèt da la Costituzion spagnoeùla. Gh'hinn ancasì alter parlà che lor hinn prottèt ma lor hinn mingaa riconossuu officialment come lengu. Quèsti hinn: Asturian, Leones, Estremadurian, Cantabrian e Aragones.

Etimologia

El nòmm de Spagna deriva de Hispania (en milanes Ispània, nòmm latin con che i Roman nominàven geograficament a l'insèma de la Penísola Ibérica. Ispània l'é anca on adattament del nòmm grècch impiegaa da Artemidor d'Éfes (sècol I a. C.), autor del pussee antigh màppa d'Occident dove se descriv la Ispània romàna.

Govèrno e polìtica

Govèrno

Spagna l'è stabilii come ona monarchia parlamentàri da fondazion de la sóa Costituzion in del 1978. Quèst Alt Istituzion del Stat hinn:

  • La Cà Regal (in spagnoeù: Casa Real)
  • I Cort Generài (in spagnoeù: Cortes Generales)
    • La Càmera Bàssa nominaa Congrèss di Deputaa (in spagnoeù: Congreso de los Diputados)
    • El Senaa (in spagnoeù: Senado)
  • El Consìli Superior del Potere Giudizziàri (in spagnoeù: Consejo Superior del Poder Judicial)
  • Tribunal Costituzional (in spagnoeù: Tribunal Constitucional)

La sóa fonzion l'è articolà i poteri del Stat (esecutiv, legislativ e giudizziàri) ed equilibrà i lor relazion de potere.

Polìtica

I partii polìtich e coalizion che attualment gh'hann rappresentazion in del Congrèss o in del Senaa hinn, per órdin alfabètich int i sò rispettiv lengu spagnoeúl:

  • Bloque Nacionalista Galego (BNG) (galizian; Alleanza Nazionalista Galiziana)
  • Coalición Canaria (CC) (spagnoeù; Coalizion Canària)
  • Convergència i Unió (CiU) (catalan; (Convergenza e Union)
  • Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) (catalan; (Sinistra Repubblicàna de Catalogna)
  • Izquierda Unida (IU) (spagnoeù; Sinistra Unii)
  • Iniciativa per Catalunya Verds (ICV) (catalan; Iniziatìva per Catalogna Verd)
  • Nafarroa Bai (Na-Bai) (basch; Navarra Sì)
  • Nueva Canarias (NC) (spagnoeù; (Noeuva Canàrie)
  • Partido Nacionalista Vasco (PNV-EAJ) (spagnoeù; Partii Nazionalista Basch)
  • Partido Popular (PP) (spagnoeù; Partii Popolar)
  • Partido Socialista Obrero Español (PSOE) (spagnoeù; Partii Socialista Operàri Spagnoeù)
  • Unión Progreso y Democracia (UPyD) (spagnoeù; Union Progrèss e Democrazia)

I partii polìtich e coalizion present domà in municippi o parlament Autonòmich attualmente, ólter i sora menzionaa, lor hinn:

  • Alternativa Popular Canaria (APC) (spagnoeù; Alternativa Popolar Canaria) (Canarie)
  • Andecha Astur (AA) (Asturian; Solidarietà Astur) (Principaa d'Asturie)
  • Bloc Nacionalista Valencià (BNV) (Valenzian; Alleanza Nazionalista Valenziana) Comunità Valenziana
  • Centro Democrático y Social (CDS) (spagnoeù; Cénter Democràtich e Social)
  • Chunta Aragonesista (CHA) (Aragones; Giunta Aragonesista) (Aragona)
  • Euskal Herritarrok (EH) (Basch;) (Paes Basch; Cittadin Basch); attualment illegalizzaa per apologia del terrorismo.
  • Eusko Alkartasuna (EA) (Basch; Libertà Basca) (Paes Basch)
  • Iniciativa por La Orotava (IpO) (spagnoeù; Iniziativa per La Orotava) (Canarie)
  • Partido Andalucista (PA) (spagnoeù; Partii Andalusista) (Andalusia)
  • Partido Aragonés Regionalista (PAR) (spagnoeù; Partii Aragones Regionalista) (Aragona)
  • Partiu Asturianista (PAS) (Asturian; Partii Asturianista) (Principaa d'Asturie)
  • Partido Nacionalista Canario (PNC) (spagnoeù; Partii Nazionalista Canari) (Canarie)
  • Partido Regionalista de Cantabria” (PNC) (spagnoeù; Partii Regionalista de Cantabria) (Cantabria)
  • Partit Socialista de Mallorca-Entesa Nacionalista (PSM-EN)(Catalan; Partii Socialista de Maiorca-Collaborazion Nazionalista) (Ìsol Ballear)
  • Tierra Comunera-Partido Nacionalista Castellano (TC-PNC) (spagnoeù;Terra Comunera-Partii Nazionalista Castiglian) (Burgos)
  • Unió Valenciana (UV) (Valenzian; Union Valenziana) (Comunità Valenziana)
  • Unión del Pueblo Leonés (UPL) (spagnoeù; Union del Pòpol Leones) (León)
  • Unión del Pueblo Navarro (UPN) (spagnoeù; Union del Pòpol Navarro) (Comunità Foral de Navarra)
  • Unión Renovadora Asturiana (URAS) (spagnoeù; Union Rinnovatris Asturiana) (Principaa d'Asturie)

Comunità autònom e provinci

Mappa de Spagna, division territorial.

El Stat, second la Costituzion in vigor attualment, l'è ona nazion formaa ona altra volta da “nazionalità” e region. I orìgin del Stat Spagnoeù lor se pòden trovà in de la union matrimonial di regn medioevài de Castiglia e Aragona (formaa ona altra volta da la union d'álter regni anterior) in final del sècol XV in temp di Rè Cattòlich, quand la se completa la unificazion polìtica, che la finiss con la union del Regno de Navarra, del Regn de Granada e d'álter territori. On princippi d'unificazion istituzional posterior el succed in del regnaa de Filipp V de Spagna, che el crea ona forma de stat centralizzaa che el se mantegna fin la Costituzion attualment in vigor.

El Stat el se divid in dersett Comunità Autònom e dò Città Autònom che lor fórmen ona organizzazion anàloga a la di stat federái. Lor posséden on grand livell d'autonomia, poteri legislativ, de bilancio, amministrativ ed esecutiv in di competenz esclusiv che el Stat Central el garanta a ogni comunità per mezz d'on Statutt d'Autonomia. Ogni comunità autònoma la se divid in ona o in vari provinci, fasend on total de 52. I communità autònom e i sò capital hinn:


Communità autònomCapital
AndalusiaSiviglia
AragonaSaragoza
AsturiOviedo
BalearPalma de Maiorca
CanariSanta Cros de Tenerife e I Palm de Granda Canària
CantabriaSantander
Castiglia-La ManciaToledo
Castiglia e LeónValladolid
CatalògnaBarcelona
EstremaduraMérida
GaliziaSant Giácom de Compostella
MadridMadrid
MurciaMurcia
NavarraPamplona
Comunità ValenzanaValenza
Paes BaschVitoria
RiojaLogroño

Geografia

Situaa in Europa Occidental, la occupa la maggior part de la Penìsola Ibèrica e, foeura de questa, duu arcipèlagh (el di Ìsol Canarie) in del Ocean Atlàntich ed el di Ìsol Ballear in del Mar Mediterràneo e dò città, Ceuta e Melilla, in del nord d'Àfrica. In estension territorial l'è el terz paes d'Europa (esclusa Russia), dedree Ucrania e Francia, ed el second maggior de la Union Europea. I fronter fìsich de Spagna lor hinn, principalment, i de la Penìsola Ibèrica, ólter la che la confina con Portogal. Quest stat e l'Ocean Atlàntich al ovest, el Mar Mediterràneo al est, el Strett de Gibilterra al sud ed i Pirenèi, insema al Golf de Biscaglia ed al Mar Cantàbrich al nord. I principài sistemm montuos lor hinn: Pirenèi, Sistema Ibèrich, Carpetana, Oretana e Cadenn Bètich (Subbètica e Penibètich).

Economia

Cont on PIL de 798.672 milion d'euro (2004) ed ona rèddit pro càpite de 22.690 dòllar USA (2004), Spagna l'è ona di grand economi europee e la ottava mondial. La speranza de vita de la soa popolazion l'è tra i trè pussee alt del mond e la mortalità infantil tra i pussee bass.

Demografia

Spagna la cuntava con 40.499.791 abitant el primm de genar de 2000, 45.116.894 abitant el primm de genar de 2007. In 2003 la gh'a ricevuu el 50% de la immigrazion estracomunitaria vers la Union Europea, sora tutt de cittadin in situazion illegal, Maghrebin, subsaharian e latinoamerican. La società spagnoeula la fronta allora i sfid generaa dai difficoltà e integrazion de questi lavorador.

Àree metropolitann

I àree metropolitann che lor gh'avéven pussee de 300.000 abitant in 2003 lor hinn i seguent:

Fest Nazionài

Ólter di festività nazionài, ogni comunità autònoma la gh'ha duu dì festiv, ed ogni comun álter duu pussee, cont on nùmer total de fest officiài in Spagna de 15.

Feste spagna.png

Collegament esterni

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons
al gh'a dent roba culegada a:


 
I Stat de l'Europa
LocationEurope.png
Albania | Andora | Armenia2 | Austria | Azerbaigian1 | Belgi | Bielorussia | Bosnia e Erzegovina | Bulgaria | Cechia | Cipro2 | Cità del Vatican | Croazia | Danimarca | Estonia | Finlandia | Frància | Georgia1 | Germania | Grecia | Irlanda | Islànda | Itàlia | Kazakhstan1 | Letònia | Liechtenstein | Lituània | Lussemburgh | Macedonia del Nord | Malta | Monaco | Moldavia | Montnegher | Norvegia | Paes Bass | Portogall | Polonia | Regn Unii | Romania | Russia1 | San Marin | Serbia | Slovacchia | Spagna | Svezia | Svízzera | Turchia1 | Ucraina | Ongaria
1. Stat parzialment in Asia. 2. Stat in Asia, però consideraa part de l'Europa per di reson storich e colturaj
Other Languages
Аҧсшәа: Испаниа
Acèh: Seupanyo
адыгабзэ: Испание
Afrikaans: Spanje
Akan: Spain
Alemannisch: Spanien
አማርኛ: እስፓንያ
aragonés: Espanya
Ænglisc: Spēonland
العربية: إسبانيا
ܐܪܡܝܐ: ܐܣܦܢܝܐ
مصرى: اسبانيا
asturianu: España
авар: Испан
Aymar aru: Ispaña
azərbaycanca: İspaniya
تۆرکجه: ایسپانیا
башҡортса: Испания
Bali: Spanyol
Boarisch: Spanien
žemaitėška: Ispanėjė
Bikol Central: Espanya
беларуская: Іспанія
беларуская (тарашкевіца)‎: Гішпанія
български: Испания
भोजपुरी: स्पेन
Bislama: Spain
বাংলা: স্পেন
བོད་ཡིག: ཞི་པན་ཡ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: স্পেন
brezhoneg: Spagn
bosanski: Španija
буряад: Испани
català: Espanya
Chavacano de Zamboanga: España
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Să̤-băng-ngà
нохчийн: Испани
Cebuano: Espanya
Chamoru: España
Tsetsêhestâhese: Spain
کوردی: ئیسپانیا
corsu: Spagna
qırımtatarca: İspaniya
čeština: Španělsko
kaszëbsczi: Szpańskô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Їспанїꙗ
Чӑвашла: Испани
Cymraeg: Sbaen
dansk: Spanien
Deutsch: Spanien
Zazaki: İspanya
dolnoserbski: Špańska
डोटेली: स्पेन
ދިވެހިބަސް: އިސްޕެއިން
ཇོང་ཁ: སིཔཱེན་
eʋegbe: Spain
Ελληνικά: Ισπανία
emiliàn e rumagnòl: Spaggna
English: Spain
Esperanto: Hispanio
español: España
eesti: Hispaania
euskara: Espainia
estremeñu: España
فارسی: اسپانیا
Fulfulde: Hispaanya
suomi: Espanja
Võro: Hispaania
føroyskt: Spania
français: Espagne
arpetan: Èspagne
Nordfriisk: Spaanien
furlan: Spagne
Frysk: Spanje
Gaeilge: An Spáinn
Gagauz: İspaniya
贛語: 西班牙
kriyòl gwiyannen: Lèspangn
Gàidhlig: An Spàinn
galego: España
گیلکی: ائسپانيا
Avañe'ẽ: Epáña
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: स्पेन
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌷𐌴𐌹𐍃𐍀𐌰𐌽𐌾𐌰
ગુજરાતી: સ્પેન
Hausa: Hispania
客家語/Hak-kâ-ngî: Sî-pân-ngà
Hawaiʻi: Sepania
עברית: ספרד
हिन्दी: स्पेन
Fiji Hindi: Spain
hrvatski: Španjolska
hornjoserbsce: Španiska
Kreyòl ayisyen: Espay
հայերեն: Իսպանիա
Արեւմտահայերէն: Սպանիա
interlingua: Espania
Bahasa Indonesia: Spanyol
Interlingue: Hispania
Igbo: Spain
Iñupiak: Spaña
Ilokano: Espania
ГӀалгӀай: ХIиспани
íslenska: Spánn
italiano: Spagna
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓯᐸᐃᓐ
日本語: スペイン
Patois: Spien
la .lojban.: sangu'e
Jawa: Spanya
ქართული: ესპანეთი
Qaraqalpaqsha: İspaniya
Taqbaylit: Spenyul
Адыгэбзэ: Эспаниэ
Kabɩyɛ: Ɛsɩpaañɩ
Kongo: Espania
қазақша: Испания
kalaallisut: Spania
ភាសាខ្មែរ: អេស្ប៉ាញ
ಕನ್ನಡ: ಸ್ಪೇನ್
한국어: 스페인
Перем Коми: Эспання
къарачай-малкъар: Испания
kurdî: Spanya
коми: Испания
kernowek: Spayn
Кыргызча: Испания
Latina: Hispania
Ladino: Espanya
Lëtzebuergesch: Spuenien
лезги: Испания
Lingua Franca Nova: Espania
Limburgs: Spanje
Ligure: Spagna
lingála: Espania
لۊری شومالی: اْسپانیا
lietuvių: Ispanija
latgaļu: Spaneja
latviešu: Spānija
मैथिली: स्पेन
мокшень: Испания
Malagasy: Espaina
олык марий: Испаний
Māori: Pāniora
Minangkabau: Spanyol
македонски: Шпанија
മലയാളം: സ്പെയിൻ
монгол: Испани
मराठी: स्पेन
Bahasa Melayu: Sepanyol
Malti: Spanja
Mirandés: Spanha
မြန်မာဘာသာ: စပိန်နိုင်ငံ
مازِرونی: ایسپانیا
Dorerin Naoero: Pain
Nāhuatl: Caxtillan
Napulitano: Spagna
Plattdüütsch: Spanien
Nedersaksies: Spanje
नेपाली: स्पेन
नेपाल भाषा: स्पेन
Nederlands: Spanje
norsk nynorsk: Spania
norsk: Spania
Novial: Spania
Nouormand: Espangne
Sesotho sa Leboa: Spain
occitan: Espanha
Livvinkarjala: Ispuanii
Oromoo: Ispeen
ଓଡ଼ିଆ: ସ୍ପେନ
Ирон: Испани
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਪੇਨ
Pangasinan: Espanya
Kapampangan: Espanya
Papiamentu: Spaña
Picard: Espanne
Deitsch: Schpaani
Pälzisch: Spanien
पालि: स्पेन
Norfuk / Pitkern: Spain
polski: Hiszpania
Piemontèis: Spagna
پنجابی: سپین
Ποντιακά: Ισπανία
پښتو: اسپانیا
português: Espanha
Runa Simi: Ispaña
rumantsch: Spagna
romani čhib: Spaniya
Kirundi: Esipanye
română: Spania
armãneashti: Ispania
tarandíne: Spagne
русский: Испания
русиньскый: Іспанія
Kinyarwanda: Esipanye
संस्कृतम्: स्पेन्
саха тыла: Испания
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱮᱥᱯᱮᱱ
sardu: Ispagna
sicilianu: Spagna
Scots: Spain
سنڌي: اسپين
davvisámegiella: Spánia
Sängö: Espânye
srpskohrvatski / српскохрватски: Španija
සිංහල: ස්පාඤ්ඤය
Simple English: Spain
slovenčina: Španielsko
slovenščina: Španija
Gagana Samoa: Sepa­nia
chiShona: Spain
Soomaaliga: Isbania
shqip: Spanja
српски / srpski: Шпанија
Sranantongo: Spanyorokondre
SiSwati: Sipeyini
Sesotho: Spain
Seeltersk: Spanien
Sunda: Spanyol
svenska: Spanien
Kiswahili: Hispania
ślůnski: Szpańijo
Sakizaya: Spain
తెలుగు: స్పెయిన్
tetun: España
тоҷикӣ: Испания
ትግርኛ: ስፔን
Türkmençe: Ispaniýa
Tagalog: Espanya
lea faka-Tonga: Sepeni
Tok Pisin: Spen
Türkçe: İspanya
Xitsonga: Spaniya
татарча/tatarça: Испания
chiTumbuka: Spain
Twi: Spain
reo tahiti: Paniora
удмурт: Испания
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىسپانىيە
українська: Іспанія
اردو: ہسپانیہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Ispaniya
Tshivenda: Spain
vèneto: Spagna
vepsän kel’: Ispanii
Tiếng Việt: Tây Ban Nha
West-Vlams: Spanje
Volapük: Spanyän
walon: Espagne
Winaray: Espanya
Wolof: Ispaañ
吴语: 西班牙
isiXhosa: ISpain
მარგალური: ესპანეთი
ייִדיש: שפאניע
Yorùbá: Spéìn
Vahcuengh: Sihbanhyaz
Zeêuws: Spanje
中文: 西班牙
文言: 西班牙
Bân-lâm-gú: Se-pan-gâ
粵語: 西班牙
isiZulu: ISpeyini