Lituania
English: Lithuania

Lituania
[[File:Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.|125px|Lituania - Bandera]][[File:Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.|80px|Lituania - Stema]]
Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
[[File:Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.|center|260px|Lituania - Localizazion]]
Daits aministrativ
Nom intregRepublega lituana
Nom ofiçalEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Lengue ofiçaleEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
CapitalaEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Politega
Forma de governRepüblica
Capo de StatEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Capo de GovernEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Superfix
TotalaEror ëd l'espression: operator < pa spetà km²
Popolazion
TotalaEror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, ab.Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
DensitaaEror ëd l'espression: operator < pa spetà ab./km²
Jeografia
ContinentEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
ConfinEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Fus orariEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Economia
ValudaEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL (nominal)Eror ëd l'espression: operator < pa spetà milion de USD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL pro capite (nominal)Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, USD Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
PIL pro capite (PPA)Eror Lua an package,lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found, Intl$ Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Varie
Codex ISO 3166LT, LTU, 440
TLDEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Prefiss tel.Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Sigla autom.Eror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
In nazionalEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
Evoluzion storega
ProclamazionEror Lua an package.lua a la linia 80: module 'Modulo:No globals' not found.
 

La Lituània a l'è on paes de l'Europa nord-oriental, bagnaa del Mar Baltich cont 100 km de linea de costa. La confina cont la Polònia e la Russia (exclave de Kaliningrad) a sudovest, cont la Bielorussia a sudest e cont la Lettònia a Nord.

Teritòri, clima e vegetazziun

Ul sò teritòri l'è quasi tütt pianüra, e i ünich muvimeent in rapresentaa da una quaj culina murenica in de la zòna südurientaal e nurducidentaal; in del teritòri litüaan sa cunten püssee de 3.000 laach. I fiümm principaj a inn ul Nemunas e ul sò aflüeent Neris.
In sü la costa baltica la sa tröva una lagüna, ca la sa slünga inver S fin a tucà la citaa de Kaliningrad.

Ul clima l'è intermedi fra quii temperaa uceanich de l'Europa de l'òvest e quii püssee cuntinentaal de l'est; mediameent sa userven inverni pütòost frecc, un pu' püssee duulz in sü la costa (genaar: Kaunas -6 °C, Klaipeda -3 °C) e estaa fresch, quasi istèss sü tütt ul teritòri (16-17 °C). I precipitazziun a vann tra dii massim de 700 mm in sü la costa e minim de mèn de 500 mm in dii zòn püssee inteern.

De cunseguenza, la vegetazziun l'è prevalentemeent furestaal, anca se al dì d'incöö la quata dumé ul 28% de la süperfiis tutaal; ul rèst l'è staa regalaa a l'agricultüra.L'ambieent l'è, in tütt i maneer, pütòost bèn tegnüü; i ünich preucüpazziun per i ambientaliist a vegnen daj centraj nücleaar, generalment ereditaa dal passaa suvietich (in particulaar quèla de Ignalina).

Stòria

La furtèzza de Gediminas

I primm abitaant de la Lituània inn staa i Balti, fin del I milèni prima de Cristu; a partì dal sécul XIII ul teritòri l'è diventaa un grandücaat ereditari.

In del sécul XIV, cunt un matrimòni, l'è cumincjada l'üniun cunt la Pulònia, ca la rivarà fin a la fin del '700. In del 1795 la Lituània la passa deent in de la Rüssia.

In del 1918, ucüpada daj tudesch, la se declara indipendeent; la sò indipendenza la narà inaanz fin al 1940 quaand, insema cunt tütt i paees del Baltich, la vègn incurpurada in de l'Üniun Suvietica. Dal 1941 al 1944 gh'è la guèra cunt i tudesch naziist, ca ga mazzen 200.000 gjüdee.

In del 1990 ul parlameent al declara l'indipendenza, recugnussüda però dumé l'ann dopu; la Lituània l'è nada inaanz in sü la strada de la demucrazìa, fin a entrà (1/5/2004) in de la NATO e in de l'Üniun Eurupea.

Pupulazziun

La pupulazziun litüana l'è custitüida per circa ul 85% da litüaan etnich, ca parlen la lengua litüana, vüna dii dü leench ammò viff de la famèja indueurupea baltica. Sta percentüaal inscì vòlta la vègn dal fatt che, anca suta ul dumini suvietich, la Lituània l'è semper stada una repüblica tradizziunalista, puch indüstrializada e che l'è stada per quest minga invasa daj rüss.
I rüss a cunten per ul 6% cumplesiff, prevalentemeent in dii citaa graant e cunt una curiusitaa: a inn ul 55% in de la citaa de Visaginas.
I pulacch a inn circa ul 6,5%, cuncentraa in dii regjun de südest.

Ul muvimeent natüraal de la pupulazziun l'è, daj primm ann '90, in negatiif; la pupulazziun ürbana l'è uramaj ul 70% del tutaal, per ul gròss deent in dii citaa püssee gròss (Vilnius, Kaunas, Klaipeda, Panevėžys, Šiauliai).

Tel chì i nomm dal Paees in di lenguf mia üficiaj.

  • Pulacch: Litwa, Republika Litewska
  • Samugitan: Lietova (ul Samugitan l'è un dialett del Litüan)
  • Rüss: Litva, Litovskaja Respublika (Литва, Литовская Республика)

Ecunumìa

La Lituània, cumé tütt i paees de l'ex Üniun Suvietica, g'ann vüü de afruntà ul pasacc tra l'ecunumìa sucjalista del periud suvietich e quèla del liber mercaa de dopu l'indipendenza; chel pasacc chì l'a purtaa dii gross prubleem (inflazziun, croll del PIL), ma ul prucess de liberalizazziun de l'ecunumìa al s'è maj fermaa.

Fin al 1945 la Lituània l'era un paees c'al scampava de agricultüra e alevameent; al dì d'incöö dumé ul 7% del PIL al vègn da chì.
I cultüür inn quii carateristich dii paees nordich: furmeent, barbabietuul, linu, pòmm de tèra, oorz; i bèsti püssee alevaa a inn purcèj e vacch.
Da nutà la pesca (merlüzz).

L'indüstria l'è praticameent nassüda dopu ul 1945, cunt i suvietich, ca g'ann metüü in pé stabilimeent metalürgich, chimich, mecanich. La strutüra indüstriaal l'è restada un pu' ferma dal periut suvietich, e inscì la Lituània l'è minga buna de cumpeet cunt i indüstri ucidentaj; una bela part del sò trafic cumercjaal al va de cunseguenza ammò inver la Rüssia, cumé in del periud suvietich.

Ul setuur terziari l'è dree a svilüpass: l'è impurtaant ul pòrt de Klaipeda, cunt la sò zòna ecunomica libera.

Article by Rubén Berríos Martínez, THE WASHINGTON POST, Washington, D.C., May 23, 1990 / 05-23-1990

Urganizaziun pulitica

La Lituania (nom ufizial: Lietuvos Respublika) a l'è una repüblica.
Ul president a l'è ul Valdas Adamkus (dal 2004).
Ul Prim Ministar a l'è ul Andrius Kubilius (dal 2008).

 
I Stat de l'Europa
LocationEurope.png
Albania | Andora | Armenia2 | Austria | Azerbaigian1 | Belgi | Bielorussia | Bosnia e Erzegovina | Bulgaria | Cechia | Cipro2 | Cità del Vatican | Croazia | Danimarca | Estonia | Finlandia | Frància | Georgia1 | Germania | Grecia | Irlanda | Islànda | Itàlia | Kazakhstan1 | Letònia | Liechtenstein | Lituània | Lussemburgh | Macedonia del Nord | Malta | Monaco | Moldavia | Montnegher | Norvegia | Paes Bass | Portogall | Polonia | Regn Unii | Romania | Russia1 | San Marin | Serbia | Slovacchia | Slovenia | Spagna | Svezia | Svízzera | Turchia1 | Ucraina | Ongaria
1. Stat parzialment in Asia. 2. Stat in Asia, però consideraa part de l'Europa per di reson storich e colturaj
Other Languages
Аҧсшәа: Литва
Acèh: Lithuania
адыгабзэ: Литуание
Afrikaans: Litaue
Akan: Lituania
Alemannisch: Litauen
አማርኛ: ሊትዌኒያ
aragonés: Lituania
Ænglisc: Liþþuania
العربية: ليتوانيا
ܐܪܡܝܐ: ܠܬܘܢܝܐ
asturianu: Lituania
авар: Литва
Aymar aru: Lituaña
azərbaycanca: Litva
تۆرکجه: لیتوانی
башҡортса: Литва
Bali: Lithuania
Boarisch: Litaun
žemaitėška: Lietova
Bikol Central: Lituanya
беларуская: Літва
беларуская (тарашкевіца)‎: Летува
български: Литва
भोजपुरी: लिथुआनिया
Bislama: Litwania
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: লিথুয়ানিয়া
brezhoneg: Lituania
bosanski: Litvanija
буряад: Литва
català: Lituània
Chavacano de Zamboanga: Lituania
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lithuania
нохчийн: Литва
Cebuano: Litwanya
Chamoru: Lituania
ᏣᎳᎩ: ᎵᏗᏪᏂᎠ
Tsetsêhestâhese: Lithuania
کوردی: لیتوانیا
corsu: Lituania
qırımtatarca: Litvaniya
čeština: Litva
kaszëbsczi: Lëtwa
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Литъва
Чӑвашла: Литва
Cymraeg: Lithwania
dansk: Litauen
Deutsch: Litauen
Zazaki: Litwanya
dolnoserbski: Litawska
डोटेली: लिथुआनिया
ދިވެހިބަސް: ލިތުއޭނިއާ
eʋegbe: Lithuania
Ελληνικά: Λιθουανία
emiliàn e rumagnòl: Lituàgna
English: Lithuania
Esperanto: Litovio
español: Lituania
eesti: Leedu
euskara: Lituania
estremeñu: Lituania
فارسی: لیتوانی
Fulfulde: Lituwaniya
suomi: Liettua
Võro: Leedu
Na Vosa Vakaviti: Lituani
føroyskt: Litava
français: Lituanie
arpetan: Lituania
Nordfriisk: Litauen
furlan: Lituanie
Frysk: Litouwen
Gaeilge: An Liotuáin
Gagauz: Litvaniya
kriyòl gwiyannen: Litchwani
Gàidhlig: Liotuàinia
galego: Lituania
Avañe'ẽ: Lituáña
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: लिथुआनिया
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌻𐌹𐍄𐍅𐌰𐌽𐌾𐌰
ગુજરાતી: લિથુઆનિયા
Gaelg: Yn Litaan
Hausa: Lithuania
客家語/Hak-kâ-ngî: Lithuania
Hawaiʻi: Lituania
עברית: ליטא
हिन्दी: लिथुआनिया
Fiji Hindi: Lithuania
hrvatski: Litva
hornjoserbsce: Litawska
Kreyòl ayisyen: Lityani
magyar: Litvánia
հայերեն: Լիտվա
Արեւմտահայերէն: Լիթուանիա
interlingua: Lituania
Bahasa Indonesia: Lituania
Interlingue: Lituania
Igbo: Lithunia
Ilokano: Lituania
íslenska: Litháen
italiano: Lituania
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓕᐋᑐᕙ
日本語: リトアニア
Patois: Lituyenia
la .lojban.: lietuvas
Jawa: Litowen
ქართული: ლიტვა
Qaraqalpaqsha: Litva
Taqbaylit: Litwanya
Адыгэбзэ: Литоу
Kabɩyɛ: Lituyanii
Kongo: Lietuva
Gĩkũyũ: Rithuĩnia
қазақша: Литва
kalaallisut: Litaueni
한국어: 리투아니아
Перем Коми: Летува
къарачай-малкъар: Литва
kurdî: Lîtvanya
коми: Литва
kernowek: Lithouani
Кыргызча: Литва
Latina: Lituania
Ladino: Lituania
Lëtzebuergesch: Litauen
лезги: Литва
Lingua Franca Nova: Lietuva
Luganda: Lithueenia
Limburgs: Litouwe
Ligure: Lituannia
lingála: Litwani
lietuvių: Lietuva
latgaļu: Lītova
latviešu: Lietuva
Basa Banyumasan: Lituania
мокшень: Литва
Malagasy: Litoania
олык марий: Литва
Māori: Rituānia
Minangkabau: Lituania
македонски: Литванија
മലയാളം: ലിത്വാനിയ
монгол: Литва
кырык мары: Литва
Bahasa Melayu: Lithuania
Malti: Litwanja
مازِرونی: لیتوانی
Dorerin Naoero: Rituainiya
Napulitano: Lituania
Plattdüütsch: Litauen
Nedersaksies: Litouwen
नेपाली: लिथुआनिया
नेपाल भाषा: लिथुआनिया
Nederlands: Litouwen
norsk nynorsk: Litauen
norsk: Litauen
Novial: Lituania
Nouormand: Lithuanie
Chi-Chewa: Lithuania
occitan: Lituània
Livvinkarjala: Litvu
Oromoo: Lituheeniyaa
ଓଡ଼ିଆ: ଲିଥୁଆନିଆ
Ирон: Литва
ਪੰਜਾਬੀ: ਲਿਥੁਆਨੀਆ
Pangasinan: Lituania
Kapampangan: Lituania
Papiamentu: Lituania
Picard: Lituanie
Deitsch: Litaun
Norfuk / Pitkern: Lithyuanya
polski: Litwa
Piemontèis: Lituania
پنجابی: لیتھوینیا
Ποντιακά: Λιθουανία
português: Lituânia
Runa Simi: Lituwa
rumantsch: Lituania
romani čhib: Lituaniya
Kirundi: Lituania
română: Lituania
tarandíne: Lituanie
русский: Литва
русиньскый: Літва
Kinyarwanda: Lituwaniya
संस्कृतम्: लेतुवा
саха тыла: Литва
sardu: Lituània
sicilianu: Lituania
Scots: Lithuanie
davvisámegiella: Lietuva
Sängö: Lituanïi
srpskohrvatski / српскохрватски: Litvanija
Simple English: Lithuania
slovenčina: Litva
slovenščina: Litva
Gagana Samoa: Lufiana
chiShona: Lithuania
Soomaaliga: Lithuaniya
shqip: Lituania
српски / srpski: Литванија
Sranantongo: Lituwaniyakondre
SiSwati: Lithuwani
Sesotho: Lituania
Seeltersk: Litauen
Sunda: Lituania
svenska: Litauen
Kiswahili: Lituanya
ślůnski: Litwa
Sakizaya: Lithuania
తెలుగు: లిథువేనియా
tetun: Lituánia
тоҷикӣ: Литва
Türkmençe: Litwa
Tagalog: Lithuania
Tok Pisin: Lituwenia
Türkçe: Litvanya
Xitsonga: Lithuania
татарча/tatarça: Литва
chiTumbuka: Lithuania
reo tahiti: Rituania
удмурт: Литва
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: لىتۋا
українська: Литва
oʻzbekcha/ўзбекча: Litva
Tshivenda: Lituania
vèneto: Łituania
vepsän kel’: Litvanma
Tiếng Việt: Litva
West-Vlams: Litouwn
Volapük: Lietuvän
walon: Litwaneye
Winaray: Lituania
Wolof: Lituwaani
吴语: 立陶宛
хальмг: Литдин Орн
მარგალური: ლიეტუვა
ייִדיש: ליטע
Yorùbá: Lituéníà
Vahcuengh: Lithuania
Zeêuws: Litouwen
中文: 立陶宛
文言: 立陶宛
Bân-lâm-gú: Lietuva
粵語: 立陶宛
isiZulu: ILithuwaniya