Fer
English: Iron

Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt Orientàl, ortograféa unificàdaLombard oriental
Ferro
  

26
Fe
 
        
       
                  
                  
                   
      
manganese ← ferro → cobalto
Aspèt
Aspèt de l'elemènt
Metàl arzentàt
Generalità
Nòm, sìmbol, nömer atòmichferro, Fe, 26
SerieMetài de tranzisiù
Grupo, periot, bloch8 (VIIB), 4, d
Densità7 874 kg/m³
Dürèsa4,0
Configürasiù dei eletrù
Configürasiù dei eletrù
Proprietà atomiche
Peso atòmich55 84 u
Ragio atòmich (calc.)140 (156) pm
Ragio covalènt126 pm
Configürasiù dei eletrù[Ar]3d64s2
e per leèl energétich2, 8, 14, 2
Stàcc de osidasiù2,3,4,6 (anfotero)
Strütüra cristalìnacübica a còrp centràt
cübica a fàce centràde fra 907 °C e 1 400 °C
Proprietà fìziche
Stat de la matériasolido (feromagnétich)
Pont de füziù1 808 K (1 535 °C)
Pont de ebulisiù3 273 K (3 000 °C)
Volüm molàr × 10Mudel:Val/delimitnumm³/mol
Entalpia vapurizasiù349,6 kJ/mol
Calùr de füziù13 8 kJ/mol
Tensiù de vapùr7 05 Pa a 1 808 K
Velocità del suono4 910 m/s a 293,15 K
Otre proprietà
Nömer CASMudel:CAS
Eletronegatività1,83 (scala de Pauling)
Calùr specìfich440 J/(kg•K)
Condücibilità elètrica × 10Mudel:Val/delimitnum/(m•Ω)
Condücibilità tèrmica80,2 W/(m•K)
Energia de prìma iunizasiù762,5 kJ/mol
En. de segónda iunizasiù1 561,9 kJ/mol
En. de tèrsa iunizasiù2 957 kJ/mol
En. de quàrta iunizasiù5 290 kJ/mol
Izòtop piö stàbii
isoNATDDMDEDP
54Fe5,8% Fe l'è stàbil con 28 neütrù
55Fesintétich 2,73 agnε0,23155Mn
56Fe91,72% Fe l'è stàbil con 30 neütrù
57Fe2,2% Fe l'è stàbil con 31 neütrù
58Fe0,28% Fe l'è stàbil con 32 neütrù
59Fesintétich 44,503 dé1,56559Co
60Fesintétich  × 10Mudel:Val/delimitnum agn3,97860Co
iso: isotopo
NA: bondànsa en natüra
TD: tép de smezamènt
DM: modalità de decadimènt
DE: energia de decadimènt in MeV
DP: prodót del decadimènt

El Fèr l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Fe. El g'ha nömer atòmich 26, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de fèr el g'ha vintisés prutù.

L'è 'l metàl che bónda de piö sö la Tèra, tat che 'l rìa a costetöéser el 34,6% de la màsa del nòst pianéta. Sö la grösta terèstre l'è prezènte endèla pursiù del 4,75%.

En natüra se 'l tróa mìa pùro ma sèmper ligàt a óter elemèncc. El fèr pùro el g'ha aspèt arzentàt. L'òm el g'ha 'mparàt zamò de l'antichità a caàl fò dei minerài e dopràl per fà sö i sò strümèncc, tat che töta 'n éra de la nòsta evulusiù l'è ciamàda età del fèr.

L'è 'n componènt primàre de 'na gran varietà de léghe, 'ntra le piö 'mportànte gh'è l'aciàio e la ghìza.

L'è apò 'n elemènt principàl endèl cìclo vitàl de quàze töcc i éser vivèncc (föra che póch batéri).

Other Languages
Afrikaans: Yster
Alemannisch: Eisen
አማርኛ: ብረት
aragonés: Fierro
Ænglisc: Īsen
العربية: حديد
ܐܪܡܝܐ: ܦܪܙܠܐ
অসমীয়া: লো
asturianu: Fierro
azərbaycanca: Dəmir
تۆرکجه: دمیر
башҡортса: Тимер
žemaitėška: Gelžės
беларуская: Жалеза
беларуская (тарашкевіца)‎: Жалеза
български: Желязо
भोजपुरी: लोहा
Bislama: Aien
Bahasa Banjar: Wasi
བོད་ཡིག: ལྕགས།
brezhoneg: Houarn
bosanski: Željezo
буряад: Түмэр
català: Ferro
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tiék
Cebuano: Yero
ᏣᎳᎩ: ᏔᎷᎩᏍᎩ
کوردی: ئاسن
corsu: Ferru
čeština: Železo
Чӑвашла: Тимĕр
Cymraeg: Haearn
dansk: Jern
Deutsch: Eisen
Zazaki: Asın
ދިވެހިބަސް: ދަގަނޑު
Ελληνικά: Σίδηρος
English: Iron
Esperanto: Fero
español: Hierro
eesti: Raud
euskara: Burdina
estremeñu: Hierru
فارسی: آهن
suomi: Rauta
Võro: Raud
føroyskt: Jarn
français: Fer
Nordfriisk: Stälj
furlan: Fier
Frysk: Izer
Gaeilge: Iarann
贛語:
Gàidhlig: Iarann
galego: Ferro
Avañe'ẽ: Itakandua
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: लोखण
Bahasa Hulontalo: Wuwate
ગુજરાતી: લોખંડ
Gaelg: Yiarn
客家語/Hak-kâ-ngî: Thiet
עברית: ברזל
हिन्दी: लोहा
Fiji Hindi: Loha
hrvatski: Željezo
Kreyòl ayisyen: Fè (non)
magyar: Vas
հայերեն: Երկաթ
interlingua: Ferro
Bahasa Indonesia: Besi
Interlingue: Ferre
Ido: Fero
íslenska: Járn
italiano: Ferro
日本語:
Patois: Ayan
la .lojban.: tirse
ქართული: რკინა
Qaraqalpaqsha: Temir
Taqbaylit: Uzzal
Kongo: Kibende
Gĩkũyũ: Iron
қазақша: Темір
ಕನ್ನಡ: ಕಬ್ಬಿಣ
한국어:
Перем Коми: Кӧрт
Ripoarisch: Eisen
kurdî: Hesin
коми: Кӧрт
kernowek: Horn
Кыргызча: Темир
Latina: Ferrum
Lëtzebuergesch: Eisen
лакку: Мах
лезги: Ракь
Limburgs: Iezer
Ligure: Færo
lingála: Ebendé
lietuvių: Geležis
latviešu: Dzelzs
मैथिली: लोहा
Malagasy: Vy
Māori: Rino
македонски: Железо
മലയാളം: ഇരുമ്പ്
मराठी: लोखंड
Bahasa Melayu: Besi
Malti: Ħadid
မြန်မာဘာသာ: သံ (သတ္တု)
эрзянь: Кшни
Napulitano: Fierro
Plattdüütsch: Iesen
Nedersaksies: Iezer
नेपाली: फलाम
नेपाल भाषा: नँ
Nederlands: IJzer (element)
norsk nynorsk: Jern
norsk: Jern
Nouormand:
Diné bizaad: Béésh (Fe)
occitan: Fèrre
Livvinkarjala: Raudu
ଓଡ଼ିଆ: ଲୁହା
ਪੰਜਾਬੀ: ਲੋਹਾ
Papiamentu: Heru
Norfuk / Pitkern: Aiyen
polski: Żelazo
Piemontèis: Fer
پنجابی: لوہا
پښتو: وسپنه
português: Ferro
Runa Simi: Khillay
română: Fier
armãneashti: Heru
русский: Железо
русиньскый: Желїзо
संस्कृतम्: अयः
саха тыла: Тимир
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ
sardu: Ferru
sicilianu: Ferru
Scots: Airn
سنڌي: لوھ
srpskohrvatski / српскохрватски: Željezo
සිංහල: යකඩ
Simple English: Iron
slovenčina: Železo
slovenščina: Železo
Soomaaliga: Xadiid
shqip: Hekuri
српски / srpski: Гвожђе
Seeltersk: Iersen
Basa Sunda: Beusi
svenska: Järn
Kiswahili: Chuma
தமிழ்: இரும்பு
తెలుగు: ఇనుము
тоҷикӣ: Оҳан
ไทย: เหล็ก
Tagalog: Bakal
Türkçe: Demir
татарча/tatarça: Тимер
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: تۆمۈر
українська: Залізо
اردو: لوہا
oʻzbekcha/ўзбекча: Temir
vèneto: Fero
vepsän kel’: Raud
Tiếng Việt: Sắt
West-Vlams: Yzer (element)
Volapük: Ferin
walon: Fier
Winaray: Puthaw
吴语:
хальмг: Төмр
ייִדיש: אייזן
Yorùbá: Iron
Vahcuengh: Diet
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Thih
粵語: