Calcio (element chimich)

Chest artícol a l'è scricc in Lumbàrt Orientàl, ortograféa unificàdaLombard oriental
Calcio
  

20
Ca
 
        
       
                  
                  
                   
      
potasio ← calcio → scandio
Aspèt
Aspèt de l'elemènt
Bianch arzentàt (calcio en atmosfera de argon)
Linea spettrale
Lìnea spetràla de l'elemènt
Generalità
Nòm, sìmbol, nömer atòmichcalcio, Ca, 20
SerieMetài alcalì terùs
Grupo, periot, bloch2 (IIA), 4, s
Densità1 550 kg/m³
Dürèsa1,75
Configürasiù dei eletrù
Configürasiù dei eletrù
Proprietà atomiche
Peso atòmich40 078 u
Ragio atòmich (calc.)180 (194) pm
Ragio covalènt174 pm
Configürasiù dei eletrù[Ar]4s2
e per leèl energétich2, 8, 8, 2
Stàcc de osidasiù2 (base forte)
Strütüra cristalìnaCübica a fàce centràde
Proprietà fìziche
Stat de la matériasolido (paramagnétich)
Pont de füziù1 115 K (842 °C)
Pont de ebulisiù1 757 K (1 484 °C)
Volüm molàr × 10Mudel:Val/delimitnumm³/mol
Entalpia vapurizasiù153 6 kJ/mol
Calùr de füziù8,54 kJ/mol
Tensiù de vapùr254 Pa a 1 112 K
Velocità del suono3 810 m/s a 293,15 K
Otre proprietà
Nömer CASMudel:CAS
Eletronegatività1,00 (scala de Pauling)
Calùr specìfich632 J/(kg•K)
Condücibilità elètrica × 10Mudel:Val/delimitnum/(m•Ω)
Condücibilità tèrmica201 W/(m•K)
Energia de prìma iunizasiù589,8 kJ/mol
En. de segónda iunizasiù1 145,4 kJ/mol
En. de tèrsa iunizasiù4 912,4 kJ/mol
Izòtop piö stàbii
isoNATDDMDEDP
40Ca96,941% Ca l'è stàbil con 20 neütrù
41Casintétich 103 000 agnε0,42141K
42Ca0,647% Ca l'è stàbil con 22 neütrù
43Ca0,135% Ca l'è stàbil con 23 neütrù
44Ca2,086% Ca l'è stàbil con 24 neütrù
46Ca0,004% Ca l'è stàbil con 26 neütrù
48Ca0,187%  × 10Mudel:Val/delimitnum anni4,27248Ti
iso: isotopo
NA: bondànsa en natüra
TD: tép de smezamènt
DM: modalità de decadimènt
DE: energia de decadimènt in MeV
DP: prodót del decadimènt

El càlcio l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Ca. El g'ha nömer atòmich 20, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de càlcio el g'ha vint prutù. L'è un 'n metàl alcalì terùs, mulzì, de culùr gris, dopràt come agènt de ridusiù endèl procès de estrasiù minerària del torio, de l'urànio e del zircònio. L'è 'l quint dei elemèncc de la grösta terèstre per abondànsa e l'è 'n elemènt de 'mportànsa primària per el cìclo vitàl dei éser vivèncc.

Se 'l tìra fò del fluoruro de calcio per mès de l'eletròlizi, e quan che 'l ciàpa föch el fà sö 'na fiàma de culùr zalt-aràncio; se 'l vé 'n contàt co l'ària el se òsida a la svèlta. el reagés co l'àiva e 'l fùrma l'idròsido de calcio.

I gös, i òs e le önge de töcc i animài i é furmàcc en bùna part de compòscc a bàze de càlcio e l'è fàcil de troà 'n natüra sota fùrma de carbunàt de càlcio che l'è 'l compòst principàl de töte le préde de urìgin calcàrea (compàgn del marmor per ezèmpe). L'è ach el compòst bazilàr de la calsìna e del cemènto dóca l'è de 'mportànsa primària endela 'ndüstria de l'edilìsia.

Come elemènt pùro l'è stat izolàt per la prìma ólta endèl 1808, 'n Inghiltèra quan che Sir Humphry Davy el g'ha eletrolizàt 'na mistüra de calcar e òsido de mercùrio. El càlcio en fùrma metàlica el g'ha cuminciàt a éser dispunìbil sö làrga scàla al prensépe del sècol XX.

Other Languages
Afrikaans: Kalsium
አማርኛ: ካልሲየም
aragonés: Calcio
العربية: كالسيوم
asturianu: Calciu
azərbaycanca: Kalsium
تۆرکجه: کلسیوم
башҡортса: Кальций
Boarisch: Calcium
беларуская: Кальцый
беларуская (тарашкевіца)‎: Вапень
български: Калций
भोजपुरी: कैल्सियम
བོད་ཡིག: དཀར་ཤམ།
brezhoneg: Kalsiom
bosanski: Kalcij
català: Calci
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gái (gĭng-sṳ̆k)
Cebuano: Kalsiyum
کوردی: کەلسیۆم
corsu: Calciu
čeština: Vápník
Чӑвашла: Кальци
Cymraeg: Calsiwm
dansk: Calcium
Deutsch: Calcium
ދިވެހިބަސް: ކެލްސިއަމް
Ελληνικά: Ασβέστιο
English: Calcium
Esperanto: Kalcio
español: Calcio
eesti: Kaltsium
euskara: Kaltzio
estremeñu: Calciu
فارسی: کلسیم
suomi: Kalsium
føroyskt: Kalsium
français: Calcium
Nordfriisk: Kaltsium
furlan: Calci
Gaeilge: Cailciam
贛語:
Gàidhlig: Calcium
galego: Calcio
Avañe'ẽ: Itakairã
ગુજરાતી: કેલ્શિયમ
Gaelg: Kelkium
客家語/Hak-kâ-ngî: Koi
Hawaiʻi: Kalipuna
עברית: סידן
हिन्दी: कैल्सियम
Fiji Hindi: Calcium
hrvatski: Kalcij
Kreyòl ayisyen: Kalsyòm
magyar: Kalcium
հայերեն: Կալցիում
interlingua: Calcium
Bahasa Indonesia: Kalsium
Ido: Kalcio
íslenska: Kalsín
日本語: カルシウム
la .lojban.: bogjinme
Basa Jawa: Kalsiyum
ქართული: კალციუმი
Kabɩyɛ: Kalɩsɩyɔm
Gĩkũyũ: Calcium
қазақша: Кальций
한국어: 칼슘
kurdî: Kalsiyûm
коми: Кальций
Кыргызча: Кальций
Latina: Calcium
Lëtzebuergesch: Kalzium
Limburgs: Calcium
lietuvių: Kalcis
latviešu: Kalcijs
Māori: Konupūmā
македонски: Калциум
മലയാളം: കാൽ‌സ്യം
монгол: Кальци
मराठी: कॅल्शियम
кырык мары: Кальций
Bahasa Melayu: Kalsium
မြန်မာဘာသာ: ကယ်လဆီယမ်
Nāhuatl: Tenextepoztli
Plattdüütsch: Calcium
नेपाली: क्याल्सियम
नेपाल भाषा: क्याल्सियम
Nederlands: Calcium
norsk nynorsk: Kalsium
norsk: Kalsium
Diné bizaad: Káálsiiyin
occitan: Calci
Livvinkarjala: Kal’cii
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ
polski: Wapń
Piemontèis: Càuss (element)
پنجابی: کیلشیم
português: Cálcio
Runa Simi: Isku q'illay
română: Calciu
armãneashti: Calciu
русский: Кальций
संस्कृतम्: कैल्शियम्
саха тыла: Калсиум
sicilianu: Calciu (mitallu)
Scots: Calcium
srpskohrvatski / српскохрватски: Kalcij
Simple English: Calcium
slovenčina: Vápnik
slovenščina: Kalcij
Soomaaliga: Kaalshiyaam
shqip: Kalciumi
српски / srpski: Калцијум
Seeltersk: Calcium
Basa Sunda: Kalsium
svenska: Kalcium
Kiswahili: Kalisi
தமிழ்: கல்சியம்
తెలుగు: కాల్షియం
тоҷикӣ: Калсий
Tagalog: Kalsiyo
Türkçe: Kalsiyum
татарча/tatarça: Кальций
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كالتىسىي
українська: Кальцій
اردو: کیلشیم
oʻzbekcha/ўзбекча: Kalsiy
vepsän kel’: Kal'cii
Tiếng Việt: Canxi
Winaray: Calsyo
吴语:
хальмг: Калцион
ייִדיש: קאלציום
Yorùbá: Calcium
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Khā-lú-siúm
粵語: