Bergamàsch

Chest artícol a l'è scricc in Bergamàsch, ortograféa del DücatLombard oriental
Bergamàsch ()
Oltri denuminazión:
Parlaa in:in de la proìncia de Bèrghem, e in de la part setentriunàla de chèla de Cremùna
Región:Europa
Parlant:sirca 700 méla
Ranking:
Classificazión genétega:Indo-Europea

 Italica
  Rumanza
   Italo-Western
    Western
     Gallo-Iberica
      Gallo-Romaanz
       Gallo-Italic
         Lumbard
           Lombàrt orientàl
            Bergamàsch

status ufizial
Lengua ufiziala de:
Regulaa da:Dücàt de Piassa Püntida
còdas de la lengua
ISO 639-1
ISO 639-2roa
SILlmo
videe anca: lengua

Ol Bergamàsch l'è ü dialèt che l'è parlàt a Bèrghem e in de la sò pruìnsa. 'Nsèma a 'l bressà e a 'l cremàsch, a 'l fa part di dialèt orientai de 'l lumbàrd (oròbech). Ach se 'l se 'nsomea ai dialècc lombarcc ocidentài compagn del milanés, ol ticinés e ol briansöl, de l'aspèt de la gramàtica, chi che i parla sti dialècc i capéss mìa töt chel che'l dìs ü che'l parla bergamasch. A l'è consideràt ü di dialècc pö difìcii de la lèngua lombarda, e ach ü di pö cognossicc föra de la regiù, insema col milanés.

Ol Bergamàsch a 'l gh'a ü gran nömer de varietà. A l'è stat dovràt da l'Ermanno Olmi cóme lèngua de la sò pelìcola del 1978, L'albero degli zoccoli.

Ol Bergamàsch a l'gh'a di orìgen antiche. Ü di prim esèmpe de Bergamasch a 'l se tróa in del liber del Dant Alighié, che in del sircà ol volgàr italià pö bèl, a'l gh'a scriìt isé di dialét lumbarcc:

Wikiquote-logo.svg
«[...] Mediolanenses atque Pergameos eorumque finitimos eruncemus, in quorum etiam improperium quendam cecinisse recolimus: "Enter l'ora del vesper/ciò fu del mes d'occhiover"

(Tàmen i milanés, i bergamasch e i sò visì, a derisiù d'i quai a'm regorda che ergù 'l gh'a fat sö öna cansù: "Enter l'ora del vesper/ciò fu del mes d'occhiover")

»

[1]

Chèsta l'è però dóma öna testimoniansa stòrega, che la gh'à gnà ü falì de valùr leterare o linguìstegh. Ol Dant Ligher de fati in del sò De Vulgari l'à pensàt bé de dì pèste e córegn de töte i maderlèngue e pò di persune che i a dovràa: per esèmpe, a stà a chèl che 'l dis ol Dant, ol Romà l'è la lèngua piö ergognusa de töte e chèi de Róma i è di miseràbei, 'nvéce i Sardi i è gnà di òmegn, ma di sömie e ghe n'è 'nfina a' per i Fiorentì, che a sènt ol Dant, i è isé tat rembambìcc in de la sò stüpidità de pensà che ol fiorentì l'sées la lèngua piö bèla.

'n del De Vulgari ol Dant l' völ portà 'nacc l'idea che gh'è dóma öna lèngua buna: chèla del Cino da Pistòia, del Guido, del Lapo e del sò amìs, amìs che l'è pròpe lü, ol Dant.