Gewervelde bieste

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.


De gewervelde bieste zien 'nen oonderstam vaan bieste, deil vaan de stam vaan Chordata die allemaol 'n inwendeg gereemsel höbbe, inclusief sjeel en rögkegraot, en dèks relatief groete herses. De gewervelde bieste weure traditioneel in vief klasse verdeild:

Es zèsde klas gelle allewijl de Prikke, gewervelde meh kaakloes bieste die soms weure gezeen es zier primitief vèsse meh dèkser es die hun ingste verwante daan wel lèste veurawwers.

Cladistisch klop vaan dees indeiling (zij 't mèt vief of mèt zès klasse) niks. De vèsse stamme aof vaan bieste die fenotypisch gezeen prikke waore. Zelf valle ze oeterein in kraakbeinvèsse en beinvèsse, meh 't lèste taxon heet geine veurawwer dee de euvergebleve gewervelde neet höbbe. Dees bieste, de Tetrapoda (veervoters), stamme um perceis te zien vaan Kwasvinnege vèsse aof. Daobinne stamme de Reptiele weer aof vaan bieste die op Amfibieë mote höbbe geleke, stamme de Zoogdiere aof vaan reptielechtege bieste, en höbbe de levende Reptiele geine veurawwer gemein die de Veugel neet kinne.

De traditioneel erkinde gróppe zien dus in väöl gevalle parafyletisch. Samegevat:

  • De Prikke (Petromyzontiformes) zien pas monofyletisch es me alle aander gewervelde touwveug (dit maak 't taxon Vertebrata);
  • De Vèsse (Pisces) zien pas monofyletisch wienie me alle veervoters touwveug; 'tzelfde gelt veur de Beinvèsse;
  • De Reptiele zien pas monofyletisch wienie me de Veugel touwveug (dit maak 't taxon Sauropsida)

Wijer:

  • De Amfibieë zien pas gans discreet wienie me, neve hun fossiel Amfibie-echtege veurawwers, ouch de reptiele (sensu lato) inveug (dit maak 't taxon Tetrapoda)
  • De Reptiele zien um dezelfde rei pas gans discreet wienie me neve de Veugel ouch de Zoogdiere touwveug (dit maak 't taxon Amniota)

De gewervelde diere zien oet sliemprikechtege bieste oontstande; de huiege Sliemprikke (visechtege bieste mèt 'ne sjeel meh zoonder rögkegraot) gelle es levende fossiele. Zoewel de vèsse wie de reptiele zien parafyletisch: oet de vèsse zien alle aander klasse oontstande (same bekind es Tetrapoda) en oet de reptiele zien de veugel geëvolueerd.

  • zuug ouch

Zuug ouch


Wiki letter w.svg  Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't

Other Languages
Afrikaans: Gewerweldes
Alemannisch: Wirbeltiere
aragonés: Vertebrata
Ænglisc: Hrycgdēor
العربية: فقاريات
asturianu: Vertebrata
azərbaycanca: Onurğalılar
башҡортса: Умыртҡалылар
žemaitėška: Stoumenėnē gīvē
беларуская: Пазваночныя
беларуская (тарашкевіца)‎: Хрыбетныя
български: Гръбначни
brezhoneg: Vertebrata
bosanski: Kičmenjaci
català: Vertebrats
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cék-tùi dông-ŭk
Cebuano: Vertebrata
čeština: Obratlovci
Cymraeg: Fertebrat
dansk: Hvirveldyr
Deutsch: Wirbeltiere
Ελληνικά: Σπονδυλωτό
English: Vertebrate
Esperanto: Vertebruloj
español: Vertebrata
euskara: Ornodun
français: Vertébrés
Nordfriisk: Wäärlisdiarten
Gaeilge: Veirteabrach
galego: Vertebrados
Avañe'ẽ: Pujase'orekóva
Gaelg: Vertebrata
客家語/Hak-kâ-ngî: Chit-chhùi thung-vu̍t
hrvatski: Kralježnjaci
magyar: Gerincesek
interlingua: Vertebrata
Bahasa Indonesia: Vertebrata
Ilokano: Bertebrata
íslenska: Hryggdýr
italiano: Vertebrata
日本語: 脊椎動物
Basa Jawa: Vertebrata
қазақша: Омыртқалылар
ភាសាខ្មែរ: សត្វឆ្អឹងកង
ಕನ್ನಡ: ಕಶೇರುಕ
한국어: 척추동물
kurdî: Movikdar
Кыргызча: Омурткалуулар
Latina: Vertebrata
Lëtzebuergesch: Wierbeldéieren
Lingua Franca Nova: Vertebrato
Ligure: Vertebræ
lumbaart: Vertebràcc
lietuvių: Stuburiniai
latviešu: Mugurkaulnieki
Baso Minangkabau: Vertebrata
македонски: ’Рбетници
кырык мары: Тупӹрдӓнвлӓ
Bahasa Melayu: Vertebrat
Plattdüütsch: Warveldeerter
Nederlands: Gewervelden
norsk nynorsk: Virveldyr
norsk: Virveldyr
occitan: Vertebrata
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੰਗਰੋੜਧਾਰੀ
Picard: Vertebrata
Pälzisch: Wirbeltier
polski: Kręgowce
پنجابی: کنگریڑے
português: Vertebrados
Runa Simi: Tulluyuq
română: Vertebrate
русский: Позвоночные
संस्कृतम्: कशेरुकाः
саха тыла: Тоноҕостоохтор
sicilianu: Vertebrata
Scots: Vertebrate
srpskohrvatski / српскохрватски: Kralješnjaci
Simple English: Vertebrate
slovenčina: Stavovce
slovenščina: Vretenčarji
chiShona: Dzemuzongoza
српски / srpski: Кичмењаци
Basa Sunda: Vertebrata
svenska: Ryggradsdjur
Kiswahili: Vertebrata
ślůnski: Kryngowce
తెలుగు: సకశేరుకాలు
тоҷикӣ: Муҳрадорон
Tagalog: Bertebrado
Türkçe: Omurgalılar
татарча/tatarça: Умырткалылар
українська: Хребетні
اردو: فقاریہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Umurtqalilar
Winaray: Vertebrata
მარგალური: გაგაჩამეფი
中文: 脊椎动物
Bân-lâm-gú: Chek-chui tōng-bu̍t
粵語: 脊椎動物