Atlantische Oceaan

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.


Kaart van de Atlantische Oceaan
Reliëfkaart van de Atlantische Oceaan

De Atlantische Oceaan ies de op ein nao groatste oceaan van de aarde, nao de Groate Oceaan. Ze haet 'n oppervlak van 82.362.000 km² (inclusief aangrenzende zièje 106.450.000 km²) en 'n gemieddelde deepde van 3926 m. De Atlantische Oceaan besjleit óngevaer ein viefde van 't aardoppervlak. De aangrenzende zièje, die me soms tot de Atlantische Oceaan rekent, zint de Noordziè, de Oasziè, de Mieddellandse Ziè, de Zjwarte Ziè, de Golf van Mexico en de Caribische Ziè. De naam van de oceaan kump oet de Griekse mythologie en beteikent Ziè van Atlas.

De Atlantische Oceaan besjleit e S-vörmig wateroppervlak dat gelege ies ten oaste van Noord- en Zuud-Amerika en ten weste van Europa en Afrika. In 't noorde geit de Atlantische Oceaan euver in de Arctische Oceaan. De grens mèt de Groate Oceaan liek tösje Antarctica en Kaap Hoorn. 'n Kunsmatige verbinging tösje dees oceane vurmp 't Panamakanaal. De grens mèt de Indische Oceaan liek tösje Kaap de Goede Hoop en Antarctica.

Miedde in de Atlantische Oceaan liek de Miedde-Atlantische Rök, 'ne 15.000 kilomaeter lange bergrök ónder zièniveau dae van noord nao zuud löp. Op sommig plaatse kump de rök bove 't water oet, zoawie bie Iesland, Sint-Helena en de Azore. De rök ies óntsjtange oet gleujend magma en greujt nog ummer, woadoor de oceaan breijer weurt en Amerika en Europa en Afrika ummer miè oeterein kómme te liegke.

Waarsjienlik ies de Atlantische Oceaan ein van de jongste oceane. Zie ies óntsjtange wie 't oercontinent Pangea oeteindreef. De ièrsjte Europeane die de oceaan verkènde waore de Vikinge en de Portugeze. Christoffel Columbus maakde in 1492 de euversjteek nao Amerika. Nao Columbus kaom d'r ummer miè sjeepvaart euver de oceaan vanwege de handel en de kolonisatie. De ièrsjte non-sjtop euversjteek mèt e vliegmesjien woort in 1919 gemaak door John Alcock en Arthur Whitten Brown. De ièrsjte non-sjtop solo-vluch waor van Charles Lindbergh in 1927.

De oceaan haet väöl biegedrage aan de óntwiekkeling en de economie van de leng die d'r róndum liegke, bieveurbeeld door de handels- en communicatieroutes die euver de oceaan loupe en door de vösjerie.

Other Languages
адыгабзэ: Атлант Океан
Alemannisch: Atlantik
aragonés: Ocián Atlantico
Ænglisc: Westsǣ
azərbaycanca: Atlantik okean
башҡортса: Атлантик океан
žemaitėška: Atlanta ondėnīns
Bikol Central: Kadagatan Atlantiko
беларуская: Атлантычны акіян
беларуская (тарашкевіца)‎: Атлянтычны акіян
Bahasa Banjar: Lautan Atlantik
bamanankan: Atlantik Kogoji
brezhoneg: Meurvor Atlantel
bosanski: Atlantski okean
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dâi-să̤-iòng
qırımtatarca: Atlantik okean
dolnoserbski: Atlantiski ocean
Esperanto: Atlantiko
estremeñu: Oceanu Alánticu
Fulfulde: Atalantik
føroyskt: Atlantshavið
Nordfriisk: Atlantisk Oosean
贛語: 大西洋
Gàidhlig: Cuan Siar
客家語/Hak-kâ-ngî: Thai-sî-yòng
Fiji Hindi: Atlantic Ocean
hrvatski: Atlantski ocean
hornjoserbsce: Atlantiski ocean
Kreyòl ayisyen: Oseyan Atlantik
interlingua: Oceano Atlantic
Bahasa Indonesia: Samudra Atlantik
Interlingue: Atlantic Ocean
íslenska: Atlantshaf
日本語: 大西洋
Qaraqalpaqsha: Atlantika okeanı
Taqbaylit: Agaraw Aṭlasi
한국어: 대서양
Перем Коми: Атлантика океан
kernowek: Keynvor Iwerydh
Lëtzebuergesch: Atlanteschen Ozean
Lingua Franca Nova: Mar Atlantica
lumbaart: Ucean Atlantich
lingála: Atlantíki
Minangkabau: Samudra Atlantik
македонски: Атлантски Океан
кырык мары: Атланти океан
Bahasa Melayu: Lautan Atlantik
مازِرونی: اطلس اوقیانوس
Napulitano: Oceano Atlanteco
Plattdüütsch: Atlantik
Nedersaksies: Atlantische Ozeoan
Nederlands: Atlantische Oceaan
norsk nynorsk: Atlanterhavet
Sesotho sa Leboa: Atlantic Ocean
Livvinkarjala: Atlantan valdumeri
Pangasinan: Dayat Atlantic
Papiamentu: Oceano Atlantiko
Norfuk / Pitkern: Etlantic Oshen
Piemontèis: Océan Atlàntich
português: Oceano Atlântico
rumantsch: Ocean Atlantic
tarandíne: Oceane Atlàndeche
русиньскый: Атлантічный океан
саха тыла: Атлантик далай
davvisámegiella: Atlánta
srpskohrvatski / српскохрватски: Atlantik
Simple English: Atlantic Ocean
slovenčina: Atlantický oceán
slovenščina: Atlantski ocean
Gagana Samoa: Vasa Atalani
српски / srpski: Атлантски океан
Basa Sunda: Samudra Atlantik
svenska: Atlanten
Kiswahili: Atlantiki
Türkmençe: Atlantik okean
Tok Pisin: Solwara Atlantik
Türkçe: Atlas Okyanusu
татарча/tatarça: Атлантик океан
тыва дыл: Атлант океан
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئاتلانتىك ئوكيان
українська: Атлантичний океан
oʻzbekcha/ўзбекча: Atlantika okeani
vepsän kel’: Atlantine valdmeri
Tiếng Việt: Đại Tây Dương
West-Vlams: Atlantischn Oceoan
Volapük: Latlantean
吴语: 大西洋
მარგალური: ატლანტიშ ოკიანე
Vahcuengh: Dasihyangz
中文: 大西洋
文言: 大西洋
Bân-lâm-gú: Tāi-se-iûⁿ
粵語: 大西洋