Israel
English: Israel

Flag Israel template.gifDëse Israel ass eréischt just eng Skizz. Wann Dir méi iwwer dëst Thema wësst, sidd Dir häerzlech invitéiert, aus dëse puer Sätz e richtegen Artikel ze schreiwen. Wann Dir beim Schreiwen Hëllef braucht, da luusst bis an d'FAQ eran.


מדינת ישראל
Medinat Jisra′el (hebr.)
دولة إسرائيل
Daulat Isrā′īl (arab.)
Staat Israel

Fändel vun Israel

Wope vun Israel

Detailer

Detailer
Israel2.png
Offiziell Sprooch:Hebräesch / Arabesch
Haaptstad:Jerusalem
Staatsform:
 • President:Reuven Rivlin
 • Premierminister:Benjamin Netanyahu
Fläch:(Land selwer ouni besat Gebidder) 20.991 km² (147.)
Bevëlkerung:zirka 8.134.100 (97.)
 • Bevëlkerungsdicht:331/km²
Onofhängegkeet:14. Mee 1948
Nationalhymn:haTikwa,
(lb.: d'Hoffnung), Lauschtert
Währung:Neien israeelesche Schekel (₪)
Zäitzon:UTC +2
Internet TLD:.il
Internationalen
Telefonsprefix
:
+972

Israel (hebr.: מדינת ישראל Medinat Jisra′el, arab.: دولة إسرائيل Daulat Isrā′īl) ass e Staat am Noen Osten, deen u Syrien, de Libanon, Egypten, Jordanien an un déi vun Israel besate Gebidder grenzt.

Geographie

Der Längt no miesst d'Land vun Norden no Süde 470 km. Déi breetst Plaz huet 135 km vu Westen no Osten. Obschonn Israel nëmmen e klengt Land ass, huet et puer Klimazonen. Am Norde gëtt et Bëscher an et ass mëttelméisseg waarm, wärend et am Süden eng grouss Hëtzt gëtt an net vill an de wüstenaartege Géigende wiisst. D'Negev-Wüst bedeckt hei déi gréisst Fläch. Un der Küst zum Mëttelmier hi souwéi am Dall vum Jordan ass de Klima subtropesch. Am Dall vum Jordan läit den déifste Punkt vun der Uewerfläch vun der Welt. Dat ass beim Doudege Mier, e Mier dat isoléiert ass, keen Offloss huet an extreem salzhalteg ass.

Bevëlkerung

Israeelesch multikulturell Gesellschaft

Mat sengen net ganz 7 Milliounen Awunner zielt Israel bevëlkerungsméisseg zu de klenge Staaten (97. Plaz). Ongeféier 91 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung liewen an de Stied. Déi israeelesch Gesellschaft setzt sech aus verschiddene Reliounen a Kulture mat ënnerschiddlechen Traditiounen zesummen. D'Nationalitéit kritt een duerch d'Gebuert oder duerch d'Zouwanderung. Eng duebel Nationalitéit ass méiglech.

An der Onofhängegkeetserklärung vum Staat Israel ass d'reliéis Fräiheet garantéiert. Iwwer d'reliéis Zougehéieregkeet an hir Ausübung däerf jiddweree selwer entscheeden.

An den offizielle Statistike gëtt tëscht Judden an Netjudden ënnerscheet. Am Joer 2001 waren 81 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung Judden oder hu vu Judden ofgestaamt, an dëser Zuel ass d'Bevëlkerung vun de besate Gebidder net ageschloss.

Déi jiddesch Bevëlkerung gëtt opgedeelt an:

d'Watikim, dat sinn d'Awunner vum Jischuw, der aler jiddescher Siidlung an deenen déi virun der Grënnung vum Staat Israel zougezu sinn
d'Olim, déi no der Staatsgrënnung agewandert sinn
d'Tzabarim, déi am Land gebuer goufen

Eng 20 % vun der Bevëlkerung sinn Araber, dovu geschaten 170.000 Beduinen. Weider gëtt et kleng Minoritéite wéi Drusen (1,5 Prozent), eng kleng armenesch Gemeng, d'Bahai, d'Alawiten, d'Achmediten an zwee Dierfer mat Tscherkessen.

Aus der fréierer Sowjetunioun si méi wéi eng Millioun Judden agewandert, dovu 750.000 an de Joren tëscht 1989 a 1999.

Den 31. Dezember 2003 hunn 224.200 israeelesch Bierger a kollektive Communautéiten am Westjordanland gelieft a geschafft.

Offiziell Sprooche sinn, nieft dem Engleschen, d'Arabesch an d'Hebräesch. Déi hebräesch Sprooch ass a jéngster Zäit opgewäert ginn a gëtt vun der Majoritéit vun den Israelien geschwat. Arabesch ass donieft d'Ëmgankssprooch vun iwwer enger Millioun arabeschen an drusesche Staatsbierger. An den arabesche Schoulen ass Arabesch d'Aarbechtssprooch, an den hebräesche kann, nieft Englesch, Arabesch als zweet Friemsprooch gewielt ginn. D'Gesetzestexter sinn an Hebräesch an an Arabesch verfaasst.

D'Liewenserwaardung an Israel zielt mat zu den héchsten op der Welt an erreecht fir d'Fraen 80,9 Joer an 76,7 Joer fir d'Männer (2003).

Vun Touristen am meeschte besicht Plazen

  • Beersheba
  • Betlehem (Westjordanland)
  • Caesarea
  • Doudegt Mier
  • Elat
  • Golan (Golan Héichten),
  • Jaffa (Tel Aviv)
  • Haifa
  • Jordan Floss
  • Jericho am Dall vum Jordan
  • Masada beim Doudege Mier, wou wäertvoll historesch Dokumenter fonnt goufen
  • Mount Carmel
  • Negev (Wüst)
  • Nazareth, wou Jesus Christus gelieft huet bis hien 30 Joer al war
  • Sharon
  • Séi Genesareth oder (Sea of Galilee) och (Lac de Tibériade), wou Jesus Christus dréchenefouss iwwer d'Waasser goung)
  • Tel Aviv (Jaffa)
  • Tiberias um Séi Genezareth
  • Biblesch Plazen ëm de Séi Genezareth: Kafarnaum, Plaz vun der Biergpriedegt a vun de Séilegsprechungen, Haus vum Simon Petrus,
    Kana (Brotvermehrung op der Hochzäit vu Kana)

Relioun

Sechs Prozent vun den israeelesche Judde bezeechne sech als Haredim (ultra-orthodox reliéis), weider 9 Prozent als „reliéis”, 34 Prozent bezeechne sech selwer als Traditionalisten, déi sech net strikt un déi jiddesch Halacha halen, an 51 Prozent als „säkular”.

Ongeféier 2,1 Prozent vun der Bevëlkerung si Chrëschten. Vun den 138.500 Chrëschte sinn der eng 75.000 Katholiken.

D'israeelesch Araber stellen ongeféier 18 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung duer. D'Majoritéit dovun ass sunnitesch.

Geschicht

Nuvola apps xmag.png Méi Informatioun doriwwer am Artikel: Geschicht vun de Judden (Israel)

Am 13. Jh. v. Chr. gouf d'Land vu verschiddenen nomadesche Stämm besidelt. Jerusalem gouf, der Bibel no ëm 1.000 v. Chr., Haaptstad vum David sengem Kinnekräich Israel, e Räich dat allerdéngs zerfall an ënnerjocht ginn ass (eruewert vun den Assyrer am Norden an de Babyloner am Süden). Duerno huet et zum Alexander dem Groussen sengem Perserräich gehéiert.

Den Opstand vun de Makkabäer 165 v. Chr. huet Israel fir eng kuerz Zäit d'Fräiheet bruecht. Awer net laang, well vun 63 v. Chr. un haten d'Réimer d'Soen zu Jerusalem. Den Tempel an déi ganz Stad goufe 70 n. Chr. vun hinnen zerstéiert. D'Opstänn vun de Judde goufen néiergeschloen, och de Bar-Kochba-Opstand, an d'Judde sinn duerch d'Welt zerstreet ginn (Diaspora). D'Land huet dunn den Numm Palestina kritt.

Mir iwwersprangen d'Zäit vun de Kräizzich an och d'osmanesch Zäit, ouni awer ze vergiessen dat schonn 1882 Judden, déi an hire Länner aus reliéisen oder politeschen Ursaachen ënnerdréckt goufen, sech massiv no Palestina ofgesat hunn (Alija). Eng zweet Alija geet op d'Joren 1904-1914 zréck.

Mandatszäit

Wéi nom Éischte Weltkrich d'osmanesch Zäit eriwwer war, huet d'Vereenegt Kinnekräich 1922 op der Konferenz vu Paräis vum Vëlkerbond den Optrag kritt, d'Gebitt vu Palestina an och dat, wat Jordanien an Israel sech elo deelen, ënner hiren Hutt ze huelen an ze verwalten. Hir Missioun war et, fir der Balfour Deklaratioun zum Duerchbroch ze verhëllefen an e Gebitt als Heem fir d'Judden ze schafen. Well dat Gebitt awer net genee festgeluecht war, war d'Ausübung vun deem Mandat mat grousse Schwieregkeete verbonnen. Groussbritannien huet sech also agesat, fir de Judden d'Méiglechkeet ze ginn, massiv anzewanderen a si och zesummen unzesidelen, ouni awer, wéi hiren Optrag et wollt, d'Rechter vun der usässeger Bevëlkerung a Fro ze stellen. D'Problemer si méi grouss ginn, wéi et tëscht den zwee Weltkricher zu neien Immigratiounswelle vu Judde koum an d'Noutwennegkeet fir eng Opdeelung vum Gebitt erbäizeféiere sech mat enger grousser Drénglechkeet gestallt huet. Déi Beméiunge sinn awer feelgeschloen. Kritesch gouf d'Situatioun nom Zweete Weltkrich, wéi déi vun den Nazie verfollegt Judde befreit waren an ënner dramateschen Ëmstänn en neit Heem gesicht hunn.

Den Deelungsplang vun 1947

Den 29. November 1947 huet d'Generalversammlung vun de Vereenten Natiounen du mat enger 2/3 Majoritéit decidéiert, d'Gebitt vu Westpalestina an e jiddeschen an en arabeschen Territoire opzedeelen. Dës Decisioun hunn d'Judde mol akzeptéiert, d'Araber awer net. Dat war den Ufank vun de Streidereien, déi duerch d'Verdreiwung vun den Araber aus dem Gebitt, dat Israel zouerkannt gouf, zu vill Misär gefouert huet.

D'Onofhängegkeet vun Israel

Gestäerkt duerch dës Decisioun hunn d'israeelesch Vertrieder ënner dem Ben Gourion de 14. Mee 1948 d'Onofhängegkeet vun Israel ausgeruff. Nach an der Grënnungsnuecht hunn doropshin Egypten, Saudi-Arabien, Jordanien, de Libanon, den Irak a Syrien Israel de Krich erkläert. Dësen Israeelesch-Arabesche Krich huet du bis de Juli 1949 gedauert a fir Israel zu engem Gebittszouwuess geféiert. Déi ursprénglech am Deelungsplang fir d'Palestinenser virgesi Gebidder sinn dunn u Jordanien (Westjordanland) an un Egypten (Gazasträif) gefall.

D'Spannunge waren awer net entschäerft.

1952 gouf am Stater Stadhaus d'Lëtzebuerger Ofkommes tëscht der Bundesrepublik Däitschland engersäits an Israel an der Jewish Claims Conference anerersäits ënnerschriwwen.

Politik

Politesche System

Nuvola apps xmag.png Méi Informatioun doriwwer am Artikel: Politesche System vun Israel

  • Lëscht vun de Staatspresidente vun Israel
  1. Chaim Weizmann (1949 - 1952)
  2. Jitzhak Ben Zwi (1952 - 1963)
  3. Salman Schasar (1963 - 1973)
  4. Ephraim Katzir (1973 - 1978)
  5. Jitzhak Navon (1978 - 1983)
  6. Chaim Herzog (1983 - 1993)
  7. Ezer Weizmann (1993 - 2000)
  8. Moshe Katsav (2000 - 2007)
  9. Shimon Peres (2007 - 2014)
  10. Reuven Rivlin (zanter 2014)

Ekonomie

Kultur

Literatur

Musek

Um Spaweck

Commons: Israel – Biller, Videoen oder Audiodateien
Other Languages
Acèh: Israèl
Адыгэбзэ: Исраел
адыгабзэ: Исраил
Afrikaans: Israel
Alemannisch: Israel
አማርኛ: እስራኤል
Ænglisc: Israhēl
العربية: إسرائيل
aragonés: Israel
ܐܪܡܝܐ: ܐܝܣܪܐܝܠ
Արեւմտահայերէն: Իսրայէլ
armãneashti: Israel
arpetan: Israèl
অসমীয়া: ইজৰাইল
asturianu: Israel
Avañe'ẽ: Israel
авар: Исраил
Aymar aru: Israel
azərbaycanca: İsrail
تۆرکجه: ايسراییل
bamanankan: Israil
বাংলা: ইসরায়েল
Bân-lâm-gú: Í-sek-lia̍t
башҡортса: Израиль дәүләте
беларуская: Ізраіль
беларуская (тарашкевіца)‎: Ізраіль
भोजपुरी: इजराइल
Bikol Central: Israel
български: Израел
Boarisch: Israel
bosanski: Izrael
brezhoneg: Israel
буряад: Израиль
català: Israel
Чӑвашла: Израиль
Cebuano: Israel
čeština: Izrael
Chavacano de Zamboanga: Israel
chiShona: Israel
chiTumbuka: Israel
corsu: Israele
Cymraeg: Israel
dansk: Israel
davvisámegiella: Israel
Deutsch: Israel
ދިވެހިބަސް: އިސްރާއީލު
dolnoserbski: Israel
डोटेली: इजरायल
eesti: Iisrael
Ελληνικά: Ισραήλ
English: Israel
español: Israel
Esperanto: Israelo
estremeñu: Israel
euskara: Israel
فارسی: اسرائیل
Fiji Hindi: Israel
føroyskt: Ísrael
français: Israël
Frysk: Israel
Gaeilge: Iosrael
Gaelg: Israel
Gagauz: İsrail
Gàidhlig: Iosrael
galego: Israel
ГӀалгӀай: Жугтече
贛語: 以色列
Gĩkũyũ: Israel
ગુજરાતી: ઈઝરાયલ
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌹𐍃𐍂𐌰𐌴𐌻
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: इस्राएल
客家語/Hak-kâ-ngî: Yî-set-lie̍t
한국어: 이스라엘
Hausa: Isra'ila
Hawaiʻi: ʻIseraʻela
հայերեն: Իսրայել
हिन्दी: इज़राइल
hornjoserbsce: Israel
hrvatski: Izrael
Ido: Israel
Igbo: Israel
Ilokano: Israel
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ইসরাইল
Bahasa Indonesia: Israel
interlingua: Israel
Interlingue: Israel
Ирон: Израиль
isiZulu: Isreyili
íslenska: Ísrael
italiano: Israele
עברית: ישראל
Jawa: Israèl
Kabɩyɛ: Izrɛɛlɩ
kalaallisut: Israel
ಕನ್ನಡ: ಇಸ್ರೇಲ್
Kapampangan: Israel
ქართული: ისრაელი
kaszëbsczi: Izrael
қазақша: Израиль
kernowek: Ysrael
Kinyarwanda: Isirayeli
Kiswahili: Israel
коми: Израиль
Kongo: Israel
Kreyòl ayisyen: Izrayèl
kriyòl gwiyannen: Israyèl
kurdî: Îsraêl
Кыргызча: Израиль
Ladino: Israel
لۊری شومالی: اٛسرائيل
Latina: Israël
latviešu: Izraēla
лезги: Израиль
lietuvių: Izraelis
Ligure: Isræ
Limburgs: Israël
lingála: Israel
Lingua Franca Nova: Israel
Livvinkarjala: Izrail
la .lojban.: brogu'e
lumbaart: Israel
magyar: Izrael
मैथिली: इजरायल
македонски: Израел
Malagasy: Isiraely
മലയാളം: ഇസ്രയേൽ
Malti: Iżrael
Māori: Iharaira
मराठी: इस्रायल
მარგალური: ისრაელი
مصرى: اسرائيل
مازِرونی: اسرائیل
Bahasa Melayu: Israel
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ī-sáik-liĕk
Mirandés: Eisrael
мокшень: Израиль
монгол: Израиль
မြန်မာဘာသာ: အစ္စရေးနိုင်ငံ
Dorerin Naoero: Iteraer
Na Vosa Vakaviti: Isireli
Nederlands: Israël
Nedersaksies: Israël
नेपाली: इजरायल
नेपाल भाषा: इजरायल
日本語: イスラエル
Napulitano: Israele
нохчийн: Израиль
Nordfriisk: Israel
Norfuk / Pitkern: Esrail
norsk: Israel
norsk nynorsk: Israel
Novial: Israel
occitan: Israèl
ଓଡ଼ିଆ: ଇସ୍ରାଏଲ
Oromoo: Isiraa'el
oʻzbekcha/ўзбекча: Isroil
ਪੰਜਾਬੀ: ਇਜ਼ਰਾਇਲ
पालि: इस्रैल
Pälzisch: Israel
پنجابی: اسرائیل
Papiamentu: Israel
پښتو: اسرائيل
Patois: Izrel
Перем Коми: Исраэль
ភាសាខ្មែរ: អ៊ីស្រាអែល
Picard: Israël
Piemontèis: Israel
Tok Pisin: Israel
Plattdüütsch: Israel
polski: Izrael
Ποντιακά: Ισραήλ
português: Israel
Qaraqalpaqsha: İzrail
qırımtatarca: İsrail
Ripoarisch: Israel
română: Israel
romani čhib: Israel
Runa Simi: Israyil
русиньскый: Ізраіль
русский: Израиль
саха тыла: Исраил
Sakizaya: Israel
Gagana Samoa: Isalaeru
संस्कृतम्: इजराइल
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱤᱡᱽᱨᱟᱭᱮᱞ
sardu: Israele
Scots: Israel
Seeltersk: Israel
Sesotho sa Leboa: Israel
shqip: Izraeli
sicilianu: Israeli
Simple English: Israel
سنڌي: اسرائيل
SiSwati: Ka-Israyeli
slovenčina: Izrael
slovenščina: Izrael
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Їꙁдраил҄ь
ślůnski: Izrael
Soomaaliga: Israaiil
کوردی: ئیسرائیل
Sranantongo: Israel
српски / srpski: Израел
srpskohrvatski / српскохрватски: Izrael
Sunda: Israél
suomi: Israel
svenska: Israel
Tagalog: Israel
தமிழ்: இசுரேல்
Taqbaylit: Israyel
tarandíne: Isdraele
татарча/tatarça: Исраил
తెలుగు: ఇజ్రాయిల్
tetun: Izraél
тоҷикӣ: Исроил
ᏣᎳᎩ: ᎢᏏᎵᏱ
ತುಳು: ಇಸ್ರೇಲ್
Türkçe: İsrail
Türkmençe: Ysraýyl
удмурт: Израиль
українська: Ізраїль
اردو: اسرائیل
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىسرائىلىيە
Vahcuengh: Israel
vèneto: Israel
vepsän kel’: Izrail'
Tiếng Việt: Israel
Volapük: Yisraelän
Võro: Iisrael
文言: 以色列
West-Vlams: Israël
Winaray: Israel
Wolof: Israayil
吴语: 以色列
ייִדיש: ישראל
Yorùbá: Ísráẹ́lì
粵語: 以色列
Zazaki: İsrail
Zeêuws: Israël
žemaitėška: Izraelis
中文: 以色列