Scientia (ratio)

Vide etiam paginam discretivam: Scientia

Schola Atheniensis (partim) a Raphaele anno 1509 picta, Platonem (ad sinistram) et Aristotelem (ad dextram) monstrans
Imago anni 1888, quae astronomum monstrat adspicientem per caeli firmamentum ad universum externum
Pendulum, cuius positio, velocitas, acceleratioque a mechanica Newtoniana descriptae sunt

Scientia, sive plenius scientia rationalis, est omnium rerum quas cognovimus summa quadam ratione et ratione scientifica adquisita, cuius corpus hodie in provincias distinctas dividitur, inter quas philosophia, mathematica, physica, psychologia, historia, quae infra numerantur. Qui scientiam rationalem navent scientifici appellantur.

Philosophia compluresque scientiae diu seiungi non poterant. Saeculo undevicensimo tanti viri tantas theorias dubiosas provulgabant ut lectoribus difficillimum fuerit veritates a falsitatibus cernere. Philosophi, exempli gratia, qui de physica et mathematica ignorabant, theorias physicas pessimas anfractuosasque divulgabant. Similiter, physici qui subtilitates philosophicas ignorabant dubiosas philosophias provulgabant. Eo tempore igitur disciplinae scientificae formaliter divisae sunt in scientias hodiernas, ubi physica a philosophia abiuncta est, et cetera.

Scientiae philosophi deinde etiam conantur melius definire quod est scientia et quod non. Ut melius theoriae rudes et theoriae validae distinguantur, consensus apud multos fuit definire scientias disciplinas et gnaritates quae rationem scientificam sequuntur, ubi homines per logicam, observationes, et experimenta res —praesertim res naturales, sed etiam res humanas et divinas— scrutantur ad theorias validas creandas et leges universas discernendas.

Sicut Renatus Cartesius docuit,[1] fundamenta scientiae sunt logica et experientia coniuncta: coniecturae contra res experimentales verificandae sunt. Hoc sensu igitur omnes conclusiones scientificae ab omnibus ubique verificari possunt. Et, hoc sensu, scientia permaxime distincta est a religione, quod religio requirit nos conclusiones quae in experimentis non possumus confirmare comprobare.

Other Languages
Afrikaans: Wetenskap
Alemannisch: Wissenschaft
አማርኛ: ሳይንስ
aragonés: Sciencia
Ænglisc: Witancræft
العربية: علم
مصرى: علم
অসমীয়া: বিজ্ঞান
asturianu: Ciencia
Aymar aru: Yatxatawi
azərbaycanca: Elm
تۆرکجه: علم
башҡортса: Фән
Boarisch: Wissnschoft
žemaitėška: Muokslos
беларуская: Навука
беларуская (тарашкевіца)‎: Навука
български: Наука
भोजपुरी: बिज्ञान
Bislama: Saens
Bahasa Banjar: Sains
bamanankan: Dɔnniya
বাংলা: বিজ্ঞান
བོད་ཡིག: ཚན་རིག
brezhoneg: Skiant
bosanski: Nauka
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: ᨔᨕᨗᨊᨔ
буряад: Эрдэм ухаан
català: Ciència
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Kuŏ-hŏk
нохчийн: Ӏилма
Cebuano: Siyensya
کوردی: زانست
qırımtatarca: İlim
čeština: Věda
kaszëbsczi: Ùczba
Чӑвашла: Ăслăх
Cymraeg: Gwyddoniaeth
dansk: Videnskab
Deutsch: Wissenschaft
Zazaki: Şınasiye
Ελληνικά: Επιστήμη
English: Science
Esperanto: Scienco
español: Ciencia
eesti: Teadus
euskara: Zientzia
estremeñu: Céncia
فارسی: علم
suomi: Tiede
Võro: Tiidüs
français: Science
Nordfriisk: Wedenskap
furlan: Sience
Frysk: Wittenskip
Gaeilge: Eolaíocht
贛語: 科學
Gàidhlig: Saidheans
galego: Ciencia
Avañe'ẽ: Tembikuaaty
ગુજરાતી: વિજ્ઞાન
客家語/Hak-kâ-ngî: Khô-ho̍k
Hawaiʻi: Akeakamai
עברית: מדע
हिन्दी: विज्ञान
Fiji Hindi: Vigyan
hrvatski: Znanost
Kreyòl ayisyen: Syans
magyar: Tudomány
հայերեն: Գիտություն
interlingua: Scientia
Bahasa Indonesia: Ilmu
Interlingue: Scientie
Igbo: Amamihe
Ilokano: Siensia
ГӀалгӀай: Ӏилма
Ido: Cienco
íslenska: Vísindi
italiano: Scienza
日本語: 科学
Patois: Sayans
la .lojban.: saske
Basa Jawa: Èlmu
ქართული: მეცნიერება
Qaraqalpaqsha: Ilim
Kabɩyɛ: Lɛɣtʋ
Kongo: Kizabu
қазақша: Ғылым
ភាសាខ្មែរ: វិទ្យាសាស្ត្រ
ಕನ್ನಡ: ವಿಜ್ಞಾನ
한국어: 과학
къарачай-малкъар: Илму
kurdî: Zanist
kernowek: Godhonieth
Кыргызча: Илим
Ladino: Sensia
Lëtzebuergesch: Wëssenschaft
лезги: Илим
Lingua Franca Nova: Siensa
Limburgs: Weitesjap
lumbaart: Scienza
lietuvių: Mokslas
latviešu: Zinātne
मैथिली: विज्ञान
Basa Banyumasan: Ilmu
Malagasy: Siansa
олык марий: Шанче
Māori: Pūtaiao
Baso Minangkabau: Sains
македонски: Наука
മലയാളം: ശാസ്ത്രം
मराठी: विज्ञान
Bahasa Melayu: Sains
Malti: Xjenza
Mirandés: Ciéncia
မြန်မာဘာသာ: သိပ္ပံပညာ
эрзянь: Тона
Nāhuatl: Tlamatiliztli
Plattdüütsch: Wetenschop
Nedersaksies: Wetenschop
नेपाली: विज्ञान
नेपाल भाषा: दुसिका
Nederlands: Wetenschap
norsk nynorsk: Vitskap
norsk: Vitenskap
Nouormand: Scienche
Sesotho sa Leboa: Thutamahlale
occitan: Sciéncia
Oromoo: Saayinsii
ଓଡ଼ିଆ: ବିଜ୍ଞାନ
Ирон: Зонад
ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਗਿਆਨ
Papiamentu: Siensia
Picard: Scienches
Norfuk / Pitkern: Saiens
polski: Nauka
Piemontèis: Siensa
پنجابی: سائنس
پښتو: پوهنه
português: Ciência
Runa Simi: Hamut'ay
rumantsch: Scienza
română: Știință
armãneashti: Științâ
русский: Наука
русиньскый: Наука
संस्कृतम्: विज्ञानम्
саха тыла: Үөрэх
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱥᱟᱬᱮᱥ
sicilianu: Scienza
Scots: Science
سنڌي: سائنس
srpskohrvatski / српскохрватски: Nauka
Simple English: Science
slovenčina: Veda
slovenščina: Znanost
Gagana Samoa: Saienisi
chiShona: Science
Soomaaliga: Saynis
shqip: Shkenca
српски / srpski: Наука
Sranantongo: Skoro
SiSwati: Isayensi
Sesotho: Sayense
Basa Sunda: Élmu
svenska: Vetenskap
Kiswahili: Sayansi
தமிழ்: அறிவியல்
ತುಳು: ವಿಜ್ಞಾನ
тоҷикӣ: Илм
Türkmençe: Ylym
Tagalog: Agham
Türkçe: Bilim
Xitsonga: Sayensi
татарча/tatarça: Фән
українська: Наука
اردو: سائنس
oʻzbekcha/ўзбекча: Fan
Tshivenda: Saintsi
vèneto: Sienza
vepsän kel’: Tedo
Tiếng Việt: Khoa học
West-Vlams: Weetnschap
walon: Syince
Winaray: Syensya
Wolof: Xam-xam
吴语: 科学
isiXhosa: Inzululwazi
მარგალური: მენცარობა
ייִדיש: וויסנשאפט
Yorùbá: Sáyẹ́nsì
Vahcuengh: Gohyoz
中文: 科学
文言: 格致
Bân-lâm-gú: Kho-ha̍k
粵語: 科學