Эдмунд (Эдмонд) Галлей

Edmond Halley
Edmund Halley.gif
Туулган жылы:

1656-жыл

Туулган жери:

Хаггерстон, Лондон

Каза болгон жылы:

1742-жыл

Каза болгон жери:

Гринвич, Лондон

Илимий чөйрөсү:

астроном, геофизик, математик, метеоролог, физик жана демограф

Иштеген жери:

Гринвич обсерваториясы

Альма-матер:

Оксфорд университети

Белгилүү болгондугу:

Изилдөөчү Галлея кометалары

Белгилүү болгондугу:

Изилдөөчү Галлея кометалары

ГАЛЛЕЙ (Halley) Эдмунд (1656-1742), англиялык астроном жана геофизик, 1720-жылдан Гринвич обсерваториясынын директору.

Кылган илимий иштери

Айдын кылымдык ылдамдануусун б.а. Ай бир кылымда өзгөргөн ылдамдыгын аныктаган. Түштүк жарым шардагы жылдыздардын картасын түзүп, 1718-ж. Альдебаран, Сириус жана Арктур жылдыздарынын өздүк кыймылын аныктаган. Бул ачылышка астрономдор 50 жылдан кийин гана ишенишкен. Болиддер Жердин космостук тело менен жолугушуусу жөнүндө биринчи тыянак чыгарган (1714). Кометалар теориясын иштеп чыккандыгы менен Галлей дүйнөлүк атакка ээ болгон. Ньютон жана башка окумуштуулар: комета - парабола орбитасы менен кыймылдаган Күн системасына келген Ааламдык коноктор деп эсептеген. 1680 жана 1982- ж.ж. пайда болгон эки жаркырак комета эллипстик орбита менен кыймылдарын эсептеп чыккан. 1682-жылы көрүнгөн комета 1758-жылы кайра көрүнөөрүн бүткүл дүйнөлүк тартуу закону менен алдын ала эсептеп чыккан. Бул бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун зор салтанат менен далилдениши болуп калды. Бул Күн системасындагы эӊ чоӊ кометага Галлейдин ысмы берилген. Галлей кометасынын 1910 жана 1986-ж.ж. Күнгө (Жерге) жакындап келүүсү менен Ааламдын түзүлүшү жана пайда болушу тууралуу теорияларды далилдеп жана кеӊейтип берди.

Other Languages
Afrikaans: Edmond Halley
العربية: إدموند هالي
অসমীয়া: এডমাণ্ড হেলি
azərbaycanca: Edmund Halley
تۆرکجه: ادموند هالی
беларуская: Эдмунд Галей
беларуская (тарашкевіца)‎: Эдмунд Галей
български: Едмънд Халей
brezhoneg: Edmond Halley
bosanski: Edmond Halley
català: Edmond Halley
čeština: Edmund Halley
Deutsch: Edmond Halley
English: Edmond Halley
Esperanto: Edmond Halley
español: Edmund Halley
euskara: Edmond Halley
français: Edmond Halley
Gaeilge: Edmond Halley
hrvatski: Edmond Halley
Bahasa Indonesia: Edmond Halley
íslenska: Edmond Halley
italiano: Edmond Halley
ქართული: ედმუნდ ჰალეი
Lëtzebuergesch: Edmond Halley
latviešu: Edmonds Halejs
Malagasy: Edmond Halley
македонски: Едмонд Халеј
Bahasa Melayu: Edmond Halley
မြန်မာဘာသာ: အက်မော ဟေလီ
Plattdüütsch: Edmond Halley
Nederlands: Edmond Halley
norsk nynorsk: Edmond Halley
occitan: Edmund Halley
Piemontèis: Edmund Halley
پنجابی: ایڈمنڈ ہیلے
português: Edmond Halley
română: Edmond Halley
sicilianu: Edmond Halley
srpskohrvatski / српскохрватски: Edmond Halley
Simple English: Edmond Halley
slovenčina: Edmund Halley
slovenščina: Edmond Halley
српски / srpski: Едмунд Халеј
svenska: Edmond Halley
Türkçe: Edmond Halley
українська: Едмонд Галлей
oʻzbekcha/ўзбекча: Galley Edmund
Tiếng Việt: Edmund Halley
Winaray: Edmond Halley
Bân-lâm-gú: Edmond Halley
粵語: 哈雷