Шовинизм

Шовинизм - (фр. chaufinisme, Наполеон Iнин басып алуучулук саясатын жактаган солдат Шовиндин ысымынан) – улутчулдуктун ашынган формасы. Шовинизм улуттук артыкчылыкты даңазалап, өз улутунун кызыкчылыктарын башка улуттардыкынан жогору коюп, улуттук негизде көрө албастыкты, келишпестикти күчөтөт. 1831-ж. Францияда бир тууган драматургдар Коньярлардын «Үч түстөгү кокарда» аттуу пьесасы жарыкка чыккандан кийин Ш. термини жаралган. Пьесанын башкы каарманы агрессивдүү мүнөздөгү аскер болгон. Анын прототиби реалдуу инсан – наполеондук гвардиянын ардагери , «улуу Франция» идеясына берилген Никола Шовин болгон. Ошондон баштап Ш. ашынган улуттук экстремизмди билдирүүчү түшүнүк катары кирди. Шовинизмдин дагы бир түрү – улуу державалык шовинизм. Ал мамлекетте башкы (державалык) абалга улуттун идеологиясы жана саясаты ээ дегенди билгизет. Бул өзгөчө көп сандуу элдерге мүнөздүү. Улуу державалык шовинизмдин башкы максаты улуттарга саясий, экономикалык жана маданий үстөмдүк жүргүзүү. Шовинизмдин тарыхтагы ашкере түрү – фашизм. Шовинизмди жоюу үчүн улутуна карабай адамдын укуктарын жана эркиндиктерин теңчиликте кармап; экономикалык, саясий жана маданий чөйрөлөрдө бардык граждандарга бирдей мамиле камсыз кылуу зарыл.

  • Колдонулган адабияттар

Колдонулган адабияттар

  • А.А. Асанканов, Кыргыз тарыхы: Энциклопедия, Бишкек,2003, 435-б. ISBN 5-89750-150-5
Other Languages
Alemannisch: Chauvinismus
العربية: شوفينية
مصرى: شوڨينيه
azərbaycanca: Şovinizm
беларуская: Шавінізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Шавінізм
български: Шовинизъм
bosanski: Šovinizam
català: Xovinisme
нохчийн: Шовинизм
کوردی: شۆڤینیزم
čeština: Šovinismus
Deutsch: Chauvinismus
Ελληνικά: Σωβινισμός
English: Chauvinism
Esperanto: Ŝovinismo
español: Chovinismo
eesti: Šovinism
euskara: Chauvinismo
فارسی: شوونیسم
suomi: Sovinismi
français: Chauvinisme
galego: Chauvinismo
עברית: שוביניזם
hrvatski: Šovinizam
magyar: Sovinizmus
հայերեն: Շովինիզմ
Bahasa Indonesia: Sauvinisme
italiano: Sciovinismo
日本語: 排外主義
ქართული: შოვინიზმი
қазақша: Шовинизм
한국어: 쇼비니즘
Limburgs: Chauvinisme
lietuvių: Šovinizmas
македонски: Шовинизам
Bahasa Melayu: Cauvinisme
مازِرونی: شوونیسم
Nederlands: Chauvinisme
norsk nynorsk: Sjåvinisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਸ਼ੋਵੇਨਿਜ਼ਮ
polski: Szowinizm
پښتو: شوننېزم
português: Chauvinismo
română: Șovinism
русский: Шовинизм
русиньскый: Шовінізм
Scots: Chauvinism
srpskohrvatski / српскохрватски: Šovinizam
slovenčina: Šovinizmus
српски / srpski: Шовинизам
svenska: Chauvinism
Türkçe: Şovenizm
татарча/tatarça: Шовинизм
українська: Шовінізм
Tiếng Việt: Chủ nghĩa Sô vanh
მარგალური: შოვინიზმი
中文: 沙文主义
Bân-lâm-gú: Chauvin-chú-gī